{"id":1369,"date":"2020-07-23T12:14:11","date_gmt":"2020-07-23T09:14:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pen-kurd.org\/?p=1369"},"modified":"2020-07-23T12:14:11","modified_gmt":"2020-07-23T09:14:11","slug":"peymanen-sewr-u-lozan-u-xayintiya-bi-kurdan-re-besa-2yemin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/peymanen-sewr-u-lozan-u-xayintiya-bi-kurdan-re-besa-2yemin\/","title":{"rendered":"PEYMAN\u00caN SEWR \u00db LOZAN \u00db XAY\u00ceNTIYA BI KURDAN RE-Be\u015fa 2\u2019yem\u00een"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esl\u00eexan Yildirim<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">PEYMAN\u00caN SEWR \u00db LOZAN \u00db XAY\u00ceNTIYA BI KURDAN RE-Be\u015fa 2\u2019yem\u00een<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di dema ku Konferansa Lozan dom dikir, di dawiya meha Berfanbara 1922\u2019yan de, ji Bexday\u00ea ev agah\u00ee li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea t\u00ea belavkirin: \u201cHik\u00fbmeta Br\u00eetanyay\u00ea \u00fb Hik\u00fbmeta Iraq\u00ea, di nav s\u00eenor\u00ean Iraq\u00ea de heq\u00ea avakirina Hik\u00fbmeta Kurdan a ji aliy\u00ea Kurd\u00ean ku li nav tix\u00fbb\u00ean Iraq\u00ea dij\u00een qeb\u00fbl dike \u00fb div\u00ea ku bend\u00ean Kurd \u00ean cuda cuda di demeke gelek\u00ee kurt de, di nav xwe de li hev b\u00ean da ku biryar bidin ew \u00ea \u015fekl\u00ea hik\u00fbmet\u00ea \u00e7awan be \u00fb s\u00eenor\u00ean w\u00ea k\u00eejan deveran bigire nav xwe \u00fb li h\u00eaviy\u00ea ne ku ew heyeta wan a rayedarkir\u00ee bi\u015f\u00eenin Bexday\u00ea da ku li ser t\u00eakiliy\u00ean abor\u00ee \u00fb siyas\u00ee y\u00ean ku w\u00ea bi hik\u00fbmeta Majeste re \u00fb bi hik\u00fbmeta Iraq\u00ea re b\u00ean dan\u00een, got\u00fbb\u00eajan bikin.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u015e\u00eax Mehm\u00fbd alaya Kurdistan\u00ea li Ranyay\u00ea daleqandiye. Di 8\u2019\u00ea \u00c7ileya 1923\u2019yan de Sme\u00eel Axay\u00ea \u015eikak\u00ee bi serbilinday\u00ee dikeve Sil\u00eamaniy\u00ea, esker j\u00ea re meras\u00eema ferm\u00ee \u00e7\u00eadikin, heft pare top t\u00ea av\u00eatin, betlaneya ji bo rojek\u00ea t\u00ea \u00eelankirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di hevd\u00eetin\u00ean ku li S\u00eel\u00eamaniy\u00ea di navbera Sme\u00eel Axay\u00ea \u015eikak\u00ee \u00fb \u015e\u00eax Mehm\u00fbd de p\u00eak t\u00ean, yekb\u00fbna herdu tevgeran \u00fb daxwaz\u00ean hevpar t\u00ean rojev\u00ea. D\u00fbra di bin serokatiya Sme\u00eel Axay\u00ea \u015eikak\u00ee de desteya p\u00ea\u015feway\u00ean Kurd, li Hewl\u00ear \u00fb Sil\u00eamaniy\u00ea bi efser\u00ean siyas\u00ee y\u00ean Bir\u00eetanyay\u00ea re hevd\u00eetinan p\u00eak t\u00eenin \u00fb biryar didin ku di s\u00eenor\u00ea Tirkiy\u00ea \u00fb \u00ceran\u00ea de dewleteke Kurd a ji aliy\u00ea Br\u00eetanyay\u00ea ve destekkir\u00ee, b\u00ea avakirin. Di van civ\u00eenan de Sey\u00eed Taha j\u00ee heye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hin kes sebeba neavakirina Kurdistan\u00ea bi hewldan\u00ean p\u00ea\u015feway\u00ean Kurdan \u00fb bi \u015fekl\u00ea tevgera Kurdan ve gir\u00ea didin. Ev ne rast e. Esas a ku Kurdistan per\u00e7e kiriye \u00e7avberdana dewlet\u00ean m\u00eazin a dewlemendiya w\u00ea ye, rew\u015fa w\u00ea ya stratej\u00eek e. Ma qey mezin\u00ean Kurdan wek \u00ean Ereban, xelk\u00ea Kurd wek Ereban nedihatin. L\u00ea Ereban gelek dewlet ava kirin \u00fb Kurd neb\u00fbn xwed\u00ee otonomiy\u00ea j\u00ee. Erd\u00ean Ereban d\u00fbr\u00ee navenda Osmaniyan Stenbol\u00ea ne \u00fb b\u00ea bertek\u00ee bi Ewr\u00fbpiyan re lihev kirin. Kurd di nav saziy\u00ean Osmaniyan de xwed\u00ee cih\u00ean gir\u00eeng b\u00fbn \u00fb digotin di van roj\u00ean teng de em \u00ea \u00e7awa dev ji biray\u00ea xwe y\u00ea Tirk berdin. Wek gelek deman Kurd ji avakirin\u00ea re xebit\u00eene ne j\u00ee xerakirin\u00ea re. Hi\u015fkereye ku Kurd tevde li ser lingan in, bi qedirday\u00eena bilind ya netewa xwe doza heqq\u00ea xwe dikin, ten\u00ea k\u00eamaniyek wan heye, ne xwed\u00ee art\u00ea\u015fek tek\u00fbz \u00fb s\u00eeleh\u00ean bi tekn\u00eeka dem\u00ea ne. Yan\u00ee ewqas berxwedan, li hember tiyare \u00fb bomb\u00ea bi ser wan de hatin barandin w\u00ea negihe tu encam\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dema mirov xeyala xwe bid\u00eay\u00ea, her ku li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea ge\u015fedanek ji bo Kurdan \u00e7\u00eadib\u00fb, Hik\u00fbmeta Enqerey\u00ea j\u00ee behsa \u2018Kurdistana Otonom\u2019 t\u00eene hol\u00ea, l\u00ea new\u00eare p\u00eade here, ji bo ku qet quwetek nekeve dest\u00ea Kurdan da ku nem\u00eenin bi dest\u00ea xwe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di 16\/17\u2019\u00ea \u00c7ileya 1923\u2019yan de Mustefa Kemal li \u00cezm\u00eet\u00ea ye, civ\u00eenek \u00e7apemeniy\u00ea li dar dix\u00eene. Serniv\u00eeskar\u00ea Rojnameya \u2018Vak\u00eet\u2019 Ahmet Em\u00een Beg ji Mustefa Kemal dipirse \u201cPirsgir\u00eaka Kurd\u00eetiy\u00ea \u00e7i ye? Heger h\u00fbn wek pirsgir\u00eakeke navxwey\u00ee behs bikin d\u00ea ba\u015f be.\u201d Ew j\u00ee wiha bersiv daye:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPirsgir\u00eaka Kurd; ji bo berjewendiya me, yan\u00ee ji bo ya Tirkan j\u00ee qet nabe daba\u015fa mijar\u00ea. Wek ku h\u00fbn j\u00ee dizanin, Kurd \u00ean ku di nav s\u00eenor\u00ea me y\u00ea netewey\u00ee de hene, wisan bi cih b\u00fbne ku li k\u00eam cihan z\u00eade ne. L\u00ea, ji ber ku ev z\u00eadeb\u00fbna xwe j\u00ee h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee winda kirine \u00fb hing\u00ee ketine nav Tirkan, s\u00eenorek\u00ee wisan \u00e7\u00eab\u00fbye ku heger em li ser nav\u00ea Kurd\u00eetiy\u00ea bixwazin s\u00eenorek\u00ee biki\u015f\u00eenin, w\u00ea gav\u00ea hewce dike em Tirk\u00eetiy\u00ea \u00fb Tirkiyey\u00ea mehf bikin. Mesela, div\u00ea ku em li s\u00eenorek\u00ee wisan bigerin ku heta Erzirom\u00ea di\u00e7e, heta Erzingan\u00ea, S\u00eawaz\u00ea di\u00e7e, heta Xarp\u00eat\u00ea di\u00e7e. \u00db heta div\u00ea ku em e\u015f\u00eer\u00ean Kurd \u00ean li \u00e7ol\u00ean Qonyay\u00ea j\u00ee b\u00eenin ber \u00e7av\u00ean xwe. Lewma, li \u015f\u00fbna ku em Kurdb\u00fbneke bi ser\u00ea xwe bifikirin, li gor\u00ee p\u00eaw\u00eestiya qan\u00fbna Te\u015fk\u00eelata Esas\u00ee, jixwe ew \u00ea cureyek otonomiy\u00ean cihk\u00ee \u00e7\u00eabibe. Bi w\u00ee away\u00ee gel\u00ea k\u00eejan l\u00eeway\u00ea Kurd be, \u00eecar ew \u00ea xwe bi xwe wek otonom \u00eedare bike. Ji bil\u00ee v\u00ea, gava ku behsa gel\u00ea Tirkiyey\u00ea b\u00ea kirin, hewce ye ku&nbsp; Kurd j\u00ee b\u00ean \u00eefadekirin. Dema ew ney\u00ean behskirin, her tim mimk\u00fbn e ku ji v\u00ea yek\u00ea ji bo xwe pirsgir\u00eakan \u00e7\u00eakin. Niha Mecl\u00eesa Mezin a Milet\u00ea ya Tirkiyey\u00ea hem ji wek\u00eel\u00ean Kurdan hem j\u00ee ji y\u00ean Tirkan p\u00eak hatiye \u00fb van herdu gelan hem\u00fb berjewendiy\u00ean xwe \u00fb qeder\u00ean xwe kirine yek. Yan\u00ee ew dizanin ku ev ti\u015ftek\u00ee bi\u015fir\u00eekat\u00ee ye. Mirov rabe xet\u00ean s\u00eenorek\u00ee cih\u00ea biki\u015f\u00eene w\u00ea ne rast be.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cesmet \u00cenonu j\u00ee di 23\u2019y\u00ea \u00c7ileya 1923\u2019yan de, di got\u00fbb\u00eaj\u00ean Lozan\u00ea de, wiha pesn\u00ea Kurdan \u00fb behsa xwestek\u00ean wan dike:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMaf\u00ean ku maf\u00ean hemwelat\u00eey\u00ea \u00fb qabiliyet\u00ea wan negire nav xwe \u00fb maf\u00ean ku t\u00ea gotin qa\u015fo w\u00ea ji bo h\u00ear\u00eama otonom b\u00ean naskirin, tu car\u00ee w\u00ea t\u00eara n\u00eejadeke es\u00eel \u00ea m\u00eena n\u00eejada Kurd neke&#8230; Ev fikar\u00ean ku bi qas\u00ee Kurd\u00ean M\u00fbsil\u00ea, ji bo Kurd\u00ean li Anatoliyay\u00ea y\u00ean li dever\u00ean din j\u00ee derbas dibin diyar dike, b\u00ea \u00e7ima ev ser\u00ea \u00e7ar salan e ew otonomiya derew\u00een a ku dane r\u00fbni\u015ftvan\u00ean li be\u015fa rojhilata wilayeta M\u00fbsil\u00ea ew qayil nekirine \u00fb \u00e7ima bi wan nedane qeb\u00fblkirin ku bibine wek wan \u00eensan\u00ean ku bi rast\u00ee ketine bin \u00eedareya m\u00eatingehiy\u00ea de.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Lozan\u00ea roja 23\u2019y\u00ea \u00e7ileya 1923\u2019yan, di dema got\u00fbb\u00eaj\u00ean li ser M\u00fbsil\u00ea, serok\u00ea heyeta Ingil\u00eezan Lord Curzon behsa serhildan\u00ean Kurdan dike \u00fb diyar dike ku Kurd ji \u00eedareya Tirkan ne memn\u00fbn in. Li hember\u00ee v\u00ea yek\u00ea \u00cesmet Pa\u015fa dib\u00eaje \u201cBi qas\u00ee ku Hik\u00fbmeta Mecl\u00eesa Mezin a Milet ya Tirkan e, ya Kurdan e j\u00ee, Ingil\u00eez h\u00een neketine Sil\u00eamaniy\u00ea, gel\u00ea Kurd \u00fb Ingil\u00eez j\u00ee tim bihevre \u015fer dikin. Fermandar\u00ean art\u00ea\u015fa Tirk \u00ean ku ketine \u015eer\u00ea C\u00eehan\u00ea \u00fb \u015eer\u00ea Serbixweb\u00fbn\u00ea, xizmet\u00ean gel\u00ea Kurd \u00ean ku ji bo rizgariya wel\u00eat \u00fb fedekariy\u00ean ku n\u00ee\u015fan dane bi r\u00eaz \u00fb heyran\u00ee p\u00ea\u015fwaz\u00ee dikin.\u201d \u00fb dib\u00eaje ku, di van \u015feran de \u201cKurd \u00fb Tirk bi hevkar\u00ee xebit\u00eene.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heyeta Ingil\u00eezan heqq\u00ea Kurdan qeb\u00fbl dikin \u00fb di derbar\u00ea netewa Kurd de ji Ismet \u00cenonu b\u00eahtir xwed\u00ee agah\u00ee ne, l\u00ea dixwazin M\u00fbsil\u00ea bi Iraq\u00ea ve gir\u00eadin, ji ber ku b\u00eay\u00ee M\u00fbsil ew \u00ea pir qels b\u00fbya. \u00cengiltere di 1922\u2019yan de ji aliy\u00ea abor\u00ee ve di qir\u00eez\u00ea de ye. Ew 10 sal b\u00fbn Osman\u00ee j\u00ee di \u015fer de b\u00fbn, ji bo M\u00fbsil\u00ea taqeta wan \u00fb \u015fer nemab\u00fb. Rew\u015fa \u00ceran\u00ea j\u00ee heman ti\u015ft e. Yan\u00ee tu yek ji wan ne xwed\u00ee w\u00ea h\u00eaz\u00ea ye ku karibe bi mudaxeleyeke le\u015fker\u00ee bi h\u00eaz\u00ean din tevde re \u015fer bike. Lewma her yek ji wan ji bo par\u00e7ey\u00ea ku di dest\u00ea wan de b\u00fb winda nekin her cure dek \u00fb dolab digerandin. Daw\u00ee ji tevda re ya rehet pay\u00eakirina Kurdistan b\u00fb, b\u00eay\u00ee ku tu al\u00ee maf\u00ean Kurdan b\u00eenin hol\u00ea. Ji ber ku xurtb\u00fbna per\u00e7eyek Kurdan tal\u00fbkeya ku karibin dest bav\u00eajin par\u00e7ey\u00ean din bi xwe re dian\u00ee. \u00ceca her al\u00ee ji bo Kurd\u00ean li nav par\u00e7ey\u00ean xwe ha\u015f bikin, wek ku dixwazin ji Kurdan re bibin al\u00eekar dixuy\u00ean, l\u00ea gavek li p\u00ea\u015f \u00fb dudu li pa\u015f t\u00ean av\u00eatin; ev j\u00ee dike ku Kurd wext \u00fb qewet\u00ea winda bikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00eesa Kurd bi gotina hatib\u00fbn xapandin, ku ev \u015fekil dan\u00fbstendina r\u00eaveberiy\u00ea xer\u00eeb b\u00fb ji wan re. Wek ku di gelek belgeyan de t\u00ea xuyakirin, hertim hatiye ziman ku heyeta Mecl\u00eesa Enqerey\u00ea Kurd \u00fb Tirkan tems\u00eel dike, ma ewqas civ\u00een \u00fb gotin\u00ean giregiran \u00e7awa w\u00ea tu cihek\u00ee negre, ma dihat aqil\u00ea k\u00ea ku heya bi ziman\u00ea wan w\u00ea b\u00ea qedexekirin \u00fb her levzek Kurd\u00ee b\u00eajin w\u00ea ceze bixwin. Heya w\u00ea roj\u00ea kesek ti\u015ftek\u00ee bi v\u00ee reng\u00ee ned\u00eetib\u00fbn. Mustafa Kemal hertim an\u00eeb\u00fb ziman ku, ka p\u00ea\u015f\u00ee em welat\u00ea xwe ji dujmina xelas bikin, d\u00fbra em \u00ea li hev r\u00fbnin \u00fb di nav xwe de meseley\u00ea xwe hal bikin. Kurd j\u00ee bi ser\u00ea xwe ne xwed\u00ee h\u00eaza ku karibin li hember\u00ee van dewleta hem\u00fbyan derkevin; ew mecb\u00fbr b\u00fbn xwe bi aliyek\u00ee ve bigirin. Ji bo Kurdistan per\u00e7e nebe dil\u00ea gelek Kurdan bi ser Tirkiyey\u00ea ve ye, l\u00ea ew dib\u00eaje qey gotin \u00fb soze hatine dan w\u00ea b\u00ea cih \u00fb hay\u00ea gelekan ji felaketa netewdewletiya Tirkan ku bi ser wan de t\u00ea tune.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.pen-kurd.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/unnamed-1.jpg\" alt=\"\" data-id=\"1377\" data-full-url=\"https:\/\/www.pen-kurd.org\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/unnamed-1.jpg\" data-link=\"https:\/\/www.pen-kurd.org\/peymanen-sewr-u-lozan-u-xayintiya-bi-kurdan-re-besa-2yemin\/unnamed-1\/\" class=\"wp-image-1377\"\/><\/figure><\/li><\/ul><figcaption class=\"blocks-gallery-caption\"><strong>Sey\u00eed Ebd\u00fblqad\u00eer<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji bo tev li konferans\u00ea bibin tems\u00eelvan\u00ean Kurd j\u00ee hatib\u00fbn xwestin, wek tems\u00eel\u00ea Kurdan bi \u00cesmet \u00cenonu re di delegasyon\u00ea de meb\u00fbs\u00ea Kurd Zulfu T\u00eegrel j\u00ee \u00e7\u00fbb\u00fb, l\u00ea roja ku mijar M\u00fbsil b\u00fb xwe wek nexwe\u015f dab\u00fb xuyakirin, ji odeya xwe derneketib\u00fb \u00fb her ti\u015ft ji \u00cesmet \u00cenonu re hi\u015ftib\u00fb. Xuyaye di nav xwe de wilo biryar stendib\u00fbn. Ji ber pirsgir\u00eak\u00ean ku li Sewr\u00ea dan\u00eeb\u00fbn ber Kurdan, meb\u00fbs\u00ean Kurd nedixwestin li wir wek Kurd bi dewlet\u00ean Ewr\u00fbp\u00ee re bibin muhatab ku mijar\u00ean Sewr\u00ea d\u00eesa deynin ber wan \u00fb ten\u00ea dixwestin M\u00fbsil tev li per\u00e7\u00ea din y\u00ea Kurdistan\u00ea bibe da ku d\u00fbra ew \u00fb Tirk li hev r\u00fbn\u00ean \u00fb dewleta n\u00fb bihevre bi r\u00ea ve bibin. Ne wek delegasyon\u00ea Kurdan \u00e7\u00fbbe j\u00ee \u00cesmet \u00cenonu j\u00ee Kurd b\u00fb \u00fb serok\u00ea delegasyon\u00ea b\u00fb \u00fb hertim digot em Kurd \u00fb Tirk me biryara bihevreb\u00fbn\u00ea daye, em tevde millet\u00ea musulman in.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di ser\u00ea hevd\u00eetin\u00ean Lozan\u00ea de her \u00e7iqas\u00ee \u00cesmet \u00cenonu xwestibe M\u00fbsil bidest bix\u00eene j\u00ee, dib\u00eene ku Ingil\u00eez t\u00fbjtir bi ser meseley\u00ea de t\u00ean, ew j\u00ee sist dibe \u00fb hi\u015ftina mijar\u00ea ji Cemiyeta Miletan re derdikeve hol\u00ea. Ji aliyek\u00ee ve Heyeta Ingil\u00eezan f\u00eam dike ku \u00cesmet \u00cenonu dikare dev ji M\u00fbsil berde heke li ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan heq nedin Kurdan da ku\n\n sibe dusibe ew ji Kurd\u00ean bakur re nebin m\u00eenak. Ji ziman\u00ea hev f\u00eam dikin \u00fb gotin dadigere ser firotina M\u00fbsil, ka di miqabil w\u00ea de \u00e7i dihat xwestin. B\u00eay\u00ee tu zehmetiyan derketina ji Stenbol ya Ingil\u00eez, Frensiz \u00fb \u00cetal\u00eeyan, dana paya ji petrola M\u00fbsil\u00ea&#8230; L\u00ea gerek \u00cesmet \u00cenonu p\u00ea\u015f\u00ee bihata li Enqer\u00ea ev bida qeb\u00fblkirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di hevd\u00eetin\u00ean li Lozan\u00ea de roja 4\u2019\u00ea Sibata 1923\u2019yan ba ber bi ku k\u00ea\u015feya M\u00fbsil\u00ea ji bernameya Konferansa A\u015ftiy\u00ea ya Lozan\u00ea b\u00ea derxistin \u00fb ji bo ku her du al\u00ee di nav xwe de li ser v\u00ea meseley\u00ea li hev bikin herik\u00ee \u00fb konferans hat betalkirin. Ev ji bo Tirkiyey\u00ea gava ferm\u00ee ya ber bi windakirina Musil\u00ea de b\u00fb. Helbet Ismet \u00cenonu hertim di derbar\u00ea rew\u015f\u00ea de telgraf di\u015fandin Enqerey\u00ea \u00fb b\u00eay\u00ee M\u00fbstafa Kemal tu gav netav\u00eatin. Dema \u00cesmet \u00cenonu vedigere \u00fb di meclis\u00ea de ji bo peyman bi v\u00ee away\u00ee b\u00ea qeb\u00fblkirin diaxive, meclis li bin guh\u00ea hev dikeve l\u00ea Mustafa Kemal hevaltiya w\u00ee dike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li gel ku meb\u00fbs\u00ean Kurd \u00fb ne Kurd dana M\u00fbsil\u00ea bi tund\u00ee red dikin, derbar\u00ea v\u00ea yek\u00ea de biryarek\u00ea bi mecl\u00ees\u00ea nikarin bidin stendin. Bi temam\u00ee hukm\u00ea M\u00fbstafa Kemal \u00fb \u00cesmet \u00cenonu&nbsp; y\u00ea ku bi her away\u00ee p\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ye derbasdar e, wan j\u00ee biryara jidestberdana M\u00fbsil\u00ea stendib\u00fbn. Ji aliyek\u00ee ve Ismet \u00cenonu ji bo ji n\u00fb ve li Lozan hevd\u00eetin p\u00eak were bi rayedar\u00ean Ingil\u00eezan re t\u00eakil\u00ee datan\u00ee. Ji aliy\u00ea din ve M\u00fbstafa Kemal ket tevgera fe\u015fkilandina meclis\u00ea ya ku xuyab\u00fb qet v\u00ea Peymana Lozan \u00eemze neke. Mustafa Kemal meclis\u00ea bela dike \u00fb di \u015f\u00fbna w\u00ea de kes\u00ean hevalbend\u00ean xwe dike meb\u00fbs \u00fb incex bi w\u00ee away\u00ee p\u00eavajoya Peymana Lozan\u00ea dime\u015f\u00eene. Di v\u00ea derbar\u00ea de \u00e7avkan\u00ee pir in \u00fb \u00ea ku bixwaze bi rehet\u00ee dikare xwe bigih\u00eene van agahiyan. Bi kurtas\u00ee biryar hat day\u00een ku M\u00fbsil\u00ea ji Ingil\u00eezan re bih\u00ealin, bi \u015fert\u00ea ku Kurd ber xwe neb\u00eenin. Ji xwe ji niha \u00fb p\u00ea de di herdu aliyan de j\u00ee ji bo Kurd \u00fb Kurdayet\u00ee bihata tunekirin w\u00ea bername bihatina me\u015fandin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di cepheya Ingil\u00eezan de xizmeta ji v\u00ea ner\u00een\u00ea re di demeke kin de dest p\u00ea kir. Pi\u015ft\u00ee ne bi gelek\u00ee rayedar\u00ean Ingil\u00eez biryara ku \u015e\u00eax Mehm\u00fbd xelas bikin dist\u00eenin \u00fb d\u00eesa dest bi bombebaran\u00ean li ser Kurdan dikin. Di 22\u2019y\u00ea Sibata 1923\u2019yan de yek\u00eeney\u00ean Hindistan\u00ea t\u00eenin her\u00eam\u00ea \u00fb f\u00eeloyeke mezin a ji 20 balafiran li esman\u00ean Kerk\u00fbk\u00ea xuya dike. Di 24\u2019\u00ea Sibat\u00ea de bela dikin ku hik\u00fbmeta \u015e\u00eax Mehm\u00fbd nas nakin. Sil\u00eaman\u00ee careke din bi bombekirina H\u00eaz\u00ean Heway\u00ee y\u00ean Qraliyet\u00ea re r\u00fb bi r\u00fb dim\u00eene. Di 4\u2019\u00ea Adar\u00ea de \u015e\u00eax Mehm\u00fbd mecb\u00fbr dim\u00eene ku Sil\u00eamaniy\u00ea terk bike \u00fb derkeve ser\u00ea \u00e7iyay\u00ea xwe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Mecl\u00eesa Enqer\u00eay\u00ea li ser M\u00fbsil\u00ea gelek munaqe\u015fe \u00e7\u00eadibin, t\u00ea w\u00ea radey\u00ea ku s\u00eeleh li hev bik\u015f\u00eenin. Piraya meb\u00fbsan \u00cesmet \u00cenonu bi xay\u00eenti \u00eetham dikin \u00fb dixwazin wez\u00eefeya w\u00ee b\u00ea betalkirin. Ji meb\u00fbs\u00ean Kurd \u00ean li Mecl\u00ees\u00ea Y\u00fbsif Ziya Beg dib\u00eaje ku, veqet\u00eena M\u00fbsil\u00ea t\u00ea wateya par\u00e7ekirina welat\u00ea Kurdan \u00fb div\u00ea ku ew bi biray\u00ean xwe re y\u00ean li Bakur bibin yek. Di 6 \u00ea Adara 1923\u2019yan de dib\u00eaje ku \u201c&#8230;Kursiyeke M\u00fbsil\u00ea di d\u00eeroka Kurdan de heye. Gel\u00ee hevalan, \u00e7awan mirov nikare insanek\u00ee bike du par\u00e7e yan j\u00ee par\u00e7eyek\u00ee w\u00ee j\u00ea bike, ji Tirkiyey\u00ea veqet\u00eena M\u00fbsil\u00ea j\u00ee ne mimkun e, hevalino. Terk \u00fb li rast\u00ea hi\u015ftina M\u00fbsil\u00ea, pi pa\u015f de av\u00eatina ji bo salek\u00ea, ji bo \u015fe\u015f mehan, l\u00eestikek pir bixeter e&#8230;\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Meclisa Millet biryar stendib\u00fb ku heta xelasiya welat tek\u00fbz bike wez\u00eefeya xwe dom bike, l\u00ea di 16 N\u00eesana 1923\u2019yan mecl\u00ees hat belakirin \u00fb hevd\u00eetin\u00ean Lozan\u00ea di 23\u2019y\u00ea N\u00eesan\u00ea de careke din dest p\u00ea kirin. Pi\u015ft\u00ee bazar\u00ean ku heft mehan domiyab\u00fbn, di 24\u2019\u00ea Temm\u00fbz\u00ea de peyman ji aliy\u00ea \u00cesmet \u00cenonu \u00fb berpirs\u00ean din ve hat \u00eemzekirin. Di peyman\u00ea de k\u00ea\u015feya M\u00fbsil\u00ea di cih de hatib\u00fb hi\u015ftin. Xala 3\u2019yem a peyman\u00ea ya derheq\u00ea M\u00fbsil\u00ea de wiha ye:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cS\u00eenor\u00ea di navbera Tirkiye \u00fb Iraq\u00ea de, ew \u00ea di nav neh mehan de, bi riya lihevkirina dostane ya di navbera Tirkiye \u00fb Br\u00eetanyaya Mezin de w\u00ea b\u00ea diyarkirin. Di nav dema hatiye behskirin de, heger herdu hik\u00fbmet li hev nekin ew \u00ea mijar\u00ea bibine Konseya Cemiyeta Miletan. Hik\u00fbmet\u00ean Tirk \u00fb Ingil\u00eez, heta derbar\u00ea mijara s\u00eenor de bigih\u00eejin biryarek\u00ea, ku qedera qeth\u00ee ya her\u00eam\u00ea gir\u00eaday\u00ee v\u00ea qerar\u00ea ye, teah\u00fbd dikin ku bi haw\u00ea rew\u015fa niha ya her\u00eam\u00ea biguher\u00eene ew \u00ea \u00e7alakiyeke le\u015fker\u00ee yan j\u00ee ya bi curey\u00ea din nekin.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji ber ku piraya meb\u00fbsan Peymana Lozan qeb\u00fbl nedikir Meclisa 1\u2019em\u00een ya roj\u00ea giran hatib\u00fb belakirin. Di gel ku ji ber hi\u015ftina M\u00fbsil, di meclis\u00ea de Ismet \u00cenonu wek xay\u00een dihat binavkirin \u00fb dixwestin wez\u00eefeya w\u00ee j\u00ea b\u00ea stendin, d\u00eesa ew \u00e7\u00fbb\u00fb Lozan\u00ea \u00fb peyman \u00eemze kirib\u00fb. Loma Peymana Lozan\u00ea ne derbasdar e, b\u00eay\u00ee \u00eerada millet hatiye \u00eemzekirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ewqas teko\u015f\u00eena ji bo xelasiya welat ketib\u00fb riyek din \u00fb M\u00fbstafa Kemal w\u00ea ji pad\u00ee\u015fah z\u00eadetir bib\u00fbya xwed\u00ee erk. Mustafa Kemal muxalefet tevde tasfiye dikirin \u00fb bi lez \u00fb bez xwe ferz dikir li ser her ti\u015ft\u00ee. Meclisa nuh ji zilam\u00ea xwe ava kirib\u00fb. Ne ten\u00ea li hember Kurdan hatib\u00fb guhertin, heval\u00ea xwe y\u00ea her\u00ee n\u00eaz\u00eek j\u00ee bi mahneyek\u00ea bertaraf dikirin \u00fb ten\u00ea ya xwe dime\u015fand. Taqet bi xwe re ne did\u00eet ku bi Ingil\u00eezan re \u015fer bike, l\u00ea \u00e7awa be Kurd\u00ea ku xwe spartib\u00fbn\u00ea di nav lep\u00ea w\u00ee de b\u00fbn, b\u00ea \u00e7ek b\u00fbn, ku\u015ftin \u00fb talankirina wan rehet b\u00fb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ingil\u00eezan j\u00ee p\u00eavajo xwe\u015f tehl\u00eel kirib\u00fbn, di 4\u2019\u00ea Kew\u00e7\u00eara 1923\u2019yan de Wekaleta Kom\u00eeseriya Bilind a Iraq\u00ea ji bo Sekreteriya Wezareta Koloniyan, di derbar\u00ea M\u00fbsil\u00ea de wiha niv\u00ees\u00eeb\u00fb:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cLi gor\u00ee ku ez ji hin \u00e7avkaniyan h\u00een b\u00fbme, biryardarb\u00fbna Tirkan a der heq\u00ea Kurdistana Ba\u015f\u00fbr de, xwe disp\u00eare w\u00ea baweriy\u00ea ku em \u00ea otonomiy\u00ea bidin her\u00eam\u00ean Kurdan \u00ean li Iraq\u00ea. Ev yek w\u00ea bibe sedem ku Kurd\u00ean di bin \u00eedareya Tirkan de hatine hi\u015ftin reaksiyon\u00ea n\u00ee\u015fan bidin \u00fb zor\u00ea bide wan ku ew j\u00ee otonomiy\u00ea bixwazin. Heger em bi awayek\u00ee resm\u00ee ji Tirkiyey\u00ea re teah\u00fbd bikin ku bi guhertina mercan me dev ji fikara day\u00eena otonomiy\u00ea ya ji bo Kurdan berdaye, ku ew di Peymana Sewr\u00ea de cih digire \u00fb mebesta me ew e ku em hem\u00fb her\u00eam\u00ean Kurdan heta tix\u00fbb\u00ea li aliy\u00ea M\u00fbsil\u00ea bi ser Mezopotamyay\u00ea ve (Iraq\u00ea ve-E) berdin, ez wisa difikirim ku ew \u00ea got\u00fbb\u00eaj\u00ean der bar\u00ea s\u00eenor de gelek\u00ee rihet bibin.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cecar biryar li gor\u00ee v\u00ea raman\u00ea p\u00eak t\u00ean. Hewldaneke her\u00ee bi\u00e7\u00fbk a Kurdan li k\u00eejan aliy\u00ee be bila bibe, bi fikara ku w\u00ea bandor\u00ea li Kurd\u00ean aliy\u00ea din bike, hem\u00fb bi hev re w\u00ea li dij bisekin\u00eena. Di Temm\u00fbz \u00fb Tebaxa 1923\u2019yan de Ingil\u00eezan careke din dest bi bombebarandina li ser Sil\u00eamaniy\u00ea kirib\u00fbn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tirkiye j\u00ee bi makekan\u00fbna 1924\u2019an de w\u00ea dijayetiya xwe ya li hember\u00ee Kurdan pir zelal bikira. Bi v\u00ea makeqan\u00fbn\u00ea ziman\u00ea Kurdan, \u00e7anda wan \u00fb kesayetiya wan t\u00ea \u00eenkarkirin. N\u00ear\u00een\u00ean di 9\u2019\u00ea Adara 1924\u2019an de ji aliy\u00ea kom\u00eesyona ku Makekan\u00fbna 1924\u2019an amade kirib\u00fb, raman \u00fb riya w\u00ea b\u00ea me\u015fandin bi awayek\u00ee hi\u015fkere \u00eefade dikir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cDewleta me dewleteke netewey\u00ee ye, ne dewleteke pirnetewe ye. Dewlet ji Tirkan p\u00ea ve miletek\u00ee din nas nake. Di nav memleket de, kes\u00ean ku ji n\u00eejad\u00ean din in \u00fb div\u00ea xwed\u00ee heman maf \u00fb hiq\u00fbq\u00ea bin hene. L\u00ea ne mimkun e ku mirov li gor\u00ee rew\u015fa wan a n\u00eejad\u00ee mafan bide wan an j\u00ee ti\u015ft\u00ean ku were w\u00ea watey\u00ea bike. Wek\u00ee her miletek\u00ee n\u00fb, dibe ku milet\u00ea Tirk j\u00ee kes\u00ean ne ji heman n\u00eejad\u00ee vehew\u00eene nav xwe. L\u00ea ten\u00ea milet\u00ea Tirk xwed\u00ee w\u00ea huner\u00ea ye ku dikare hem\u00fb n\u00eejadan li hev kom bike.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xel\u00eefetiya ku ji bo gel\u00ean Osman\u00ee pir gir\u00eeng b\u00fb, di 4\u2019\u00ea Adara 1924\u2019an de ji aliy\u00ea Mecl\u00ees\u00ea ve t\u00ea hilan\u00een; bi rakirina xel\u00eefetiy\u00ea ban\u00ea hevalbendiya ser bingeha misilmantiy\u00ea ji hol\u00ea hatib\u00fb rakirin. Di cih de, hin r\u00eazetedb\u00eer\u00ean li dij\u00ee Kurdan j\u00ee hatin stendin. Girtina dibistan\u00ean Kurdan, qedexekirina axaftina bi Kurd\u00ee, cezakirina r\u00eaber \u00fb p\u00ea\u015feng\u00ean Kurdan, \u00eenkarkirina heb\u00fbna Kurdan, zordar\u00ee \u00fb hwd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji bo meseleya M\u00fbsil\u00ea ku li Lozan\u00ea hatib\u00fb taloqkirin heyet\u00ean Ingil\u00eez \u00fb Tirkan di navbera 19\u2019\u00ea Gulan\u00ea \u00fb 5\u2019\u00ea Hez\u00eerana 1924\u2019an de li Stenbol\u00ea li hev civiyan \u00fb b\u00eay\u00ee bigih\u00eejin encamek\u00ea daw\u00ee li got\u00fbb\u00eaj\u00ean xwe an\u00een. Bi v\u00ee away\u00ee \u00e7areseriya pirsgir\u00eak\u00ea ji Cemiyeta Miletan re ma. Jixwe ji roja ku taloqkirina meseleya M\u00fbsil\u00ea ket rojev\u00ea Meclisa Enqerey\u00ea zan\u00eeb\u00fb ev t\u00ea watey\u00ea windakirina M\u00fbsil\u00ea \u00fb pev\u00e7\u00fbn\u00ean giran qewim\u00eeb\u00fbn. \u00c7\u00fbn \u00fb hatin\u00ean ji niha \u00fb p\u00ea de ten\u00ea xwesteka h\u00een b\u00eahtir berjewendiya y\u00ea aliyan li miqabil hev e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kom\u00eesyona Cemiyeta Miletan w\u00ea p\u00ea\u015f\u00ee bi\u00e7\u00fbya London\u00ea, pa\u015f\u00ea Enqerey\u00ea \u00fb d\u00fbre j\u00ee derbas\u00ee Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea bib\u00fbya da ku ser\u00ee li fikar \u00fb n\u00ear\u00een\u00ean xelk\u00ea Kurd bida. Ew di 16\u2019\u00ea \u00c7iley\u00ea 1925\u2019an de digih\u00ean Bexday\u00ea. Di v\u00ea dem\u00ea de ji bo ku Igil\u00eez bidin n\u00ee\u015fandan b\u00ea bi M\u00fbsil\u00ea re \u00e7iqas\u00ee di nav ahengeke tam de ne, li cepheya Iraq\u00ea xebateke b\u00easekin heye. Qral Faysal j\u00ee ji kom\u00eesyon\u00ea re di derbar\u00ea M\u00fbsil\u00ea de digot ku, mesele heb\u00fbn \u00fb neb\u00fbna Iraq\u00ea ye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kom\u00eesyona Tehq\u00eeqat\u00ea, li V\u00eelayeta M\u00fbsil\u00ea pi\u015ft\u00ee l\u00eakol\u00een\u00ean s\u00ea mehan raporek amade kirib\u00fb. Kom\u00eesyon v\u00ea rapor\u00ea di 16 Temm\u00fbza 1925\u2019an de p\u00ea\u015fk\u00ea\u015f\u00ee Konsey\u00ea dike, em li \u00e7end gotin\u00ean rapor\u00ea bin\u00earin:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKurd, piraniya nif\u00fbs\u00ea p\u00eak t\u00eenin. Ew ne Tirk ne j\u00ee Ereb in. Bi zimanek\u00ee aryan diaxivin. Bi ten\u00ea Kurd \u00fb Ereb civat\u00ean qerebalix \u00ean ku li war\u00ean mezin bi cih b\u00fbne p\u00eak t\u00eenin. Ji bo \u00e7\u00eab\u00fbna xeteke bi armanca veqetandina n\u00eejad\u00ean cuda, mirov kare ten\u00ea belavb\u00fbna bi z\u00eadeb\u00fbn a van her du h\u00eaman\u00ean nif\u00fbs\u00ea bide ber \u00e7avan. Ev xet, w\u00ea di \u00e7ol\u00ean bibereket \u00fb xwed\u00ee nif\u00fbseke z\u00eade de bibihure, M\u00fbsil\u00ea bibire \u00fb ber bi nuqteya ku \u00c7em\u00ea D\u00eecley\u00ea \u00fb Z\u00eaya Bi\u00e7\u00fbk digih\u00ean hev dakeve. N\u00eejad\u00ean din hem\u00fb, li her aliy\u00ea wel\u00eat belav b\u00fbne&#8230;. Heger em mecb\u00fbr bana ten\u00ea netewet\u00eey\u00ea bidin ber \u00e7avan, div\u00eeb\u00fb biryara avakirina dewleta\n\n Kurdistan j\u00ee mecb\u00fbr\u00ee b\u00fbya, \u00e7ink\u00fb ji he\u015ftan p\u00eanc\u00ea nif\u00fbs\u00ea Kurd in&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Em di nav Kurdan de hi\u015fmendiyeke netewey\u00ee ya mezin dibe dib\u00eenin ku bi awayek\u00ee hi\u015fk al\u00eegir\u00ea Kurdayet\u00eey\u00ea ye \u00fb ne ji bo Iraq\u00ea ye; ev hi\u015f li ba\u015f\u00fbr bi awayek\u00ee h\u00een xurt bi p\u00ea\u015f ketiye \u00fb gava ber bi bakur ve di\u00e7e qels dibe, li \u00e7iyay\u00ean Eqrey\u00ea \u00fb li de\u015fta M\u00fbsil\u00ea bi tevay\u00ee winda dibe. Li h\u00eala din di nav Tirk\u00ean li wilayet\u00ea de j\u00ee, bi awayek\u00ee hi\u015fkere hi\u015fmendiya netewey\u00ee xurt e. &#8230;. (Heger) beyan\u00ean li hem\u00fb par\u00e7ey\u00ean her\u00eam\u00ea li ber \u00e7avan b\u00ean girtin, pir hindik, bi awayek\u00ee muhtemel w\u00ea ber bi Iraq\u00ea ve bikeve. Ligel v\u00ea yek\u00ea, ev beyan gelek\u00ee t\u00ean guhertin \u00fb ji aliy\u00ean \u015fertan ve wisan hatine dorp\u00ea\u00e7kirin ku ji bo stat\u00fbya siyas\u00ee ya wel\u00eat a di dahat\u00fby\u00ea de, bi tena ser\u00ea xwe wek bingeh nikare b\u00ea d\u00eetin&#8230; Heger rej\u00eema manday\u00ea di wexteke kurt de bi daw\u00ee bibe, gelek al\u00eegir\u00ean Iraq\u00ea w\u00ea bixwazin d\u00eesa tev\u00ee Tirkiyey\u00ea bibin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8230; Kom\u00eesyon bi mebesta ku \u00eemkan\u00ea bide bip\u00ea\u015fketin \u00fb biqewetb\u00fbna dewleta n\u00fb, gih\u00ee\u015ftiye baweriya ku div\u00ea \u015fekl\u00ea bir\u00eavebirin\u00ea ya hey\u00ee ya manday\u00ea ji bo demek\u00ea b\u00ea domandin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8230; Div\u00ea r\u00eaz ji daxwaz\u00ean Kurdan re b\u00ea girtin, y\u00ean derbar\u00ea welat\u00ea wan de; kes\u00ean ji n\u00eejada Kurd wek erkedar ji bo r\u00eaveberiya edalet\u00ea \u00fb perwerdehiya dibistanan b\u00ean tay\u00eenkirin \u00fb ziman\u00ea ferm\u00ee y\u00ea di van hem\u00fb xizmetan de bi Kurd\u00ee be.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kom\u00eesyon gihi\u015ftiye w\u00ea qin\u2019et\u00ea ku, heger kontrola Cemiyeta Miletan a li ser wadeya peymana \u00e7ar sal\u00ee ya ku di navbera Br\u00eetanyaya Mezin \u00fb Iraq\u00ea de derbasdar e, bi daw\u00ee bib\u00fbya \u00fb heger derbar\u00ea mijara otonomiya her\u00eam\u00ee de teqez aminiya Kurdan nean\u00eena, ew \u00ea piraniya gel serweriya Tirkan ji ya Ereban \u00e7\u00eatir bid\u00eeta.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Komisyon di gel ku hin rastiy\u00ea Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan an\u00eene ziman, hi\u015fkere ye ku terefgiriya Ingil\u00eezan hatiye kirin \u00fb giran\u00ee dane ser liserlingahi\u015ftina dewleta n\u00fb, Dewleta Iraq\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Enqerey\u00ea, li Mecl\u00eesa Mezin a Milet ya Tirkiyey\u00ea(\u00eeca Tirkitiya dewlete pir hi\u015fkere ye), her \u00e7iqas ne wek Meclisa 1\u2019em\u00een be j\u00ee, li ser meseleya M\u00fbsil\u00ea n\u00eeqa\u015f \u00fb genge\u015fe \u00e7\u00eadibin. D\u00eesa j\u00ee Peymana Enqerey\u00ea di 5\u2019\u00ea Hez\u00eerana 1926\u2019an de hat \u00eemzekirin \u00fb hi\u015ftina M\u00fbsil\u00ea ji Iraq\u00ea re li ser kaxetan j\u00ee hat pesendkirin. Bi v\u00ee away\u00ee Kurdistan hat par\u00e7ekirin \u00fb parvekirin, ji ber v\u00ea peyman\u00ea j\u00ee ev sed sal e Kurd di bin zilm \u00fb zordariy\u00ea de ne. Kurdan j\u00ee tu car\u00ee ev peyman qeb\u00fbl nekirine \u00fb serhildan\u00ean wan b\u00ea navber heya roja me dom kirine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">WEK ENCAM:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1- Bi Peymana Sewr\u00ea Kurdistan dihat per\u00e7ekirin \u00fb p\u00eavajo diket dest\u00ea Erw\u00fbpiyan, loma Kurdan ev peyman qeb\u00fbl nekirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2-Piraya Kurdan li ser bingeha wekheviy\u00ea bi Tirkan re teko\u015f\u00een kirin, heta y\u00ea ku Tirkiye ber bi avakirin\u00ea de bir Kurd b\u00fbn, bi teko\u015f\u00eena di s\u00eenor\u00ean R\u00fbsya de heya bi Hatay\u00ea. Yan na dewletek bi\u00e7\u00fbk ya ku li Sewr\u00ea hatib\u00fb destn\u00ee\u015fankirin ji aliy\u00ea rayedar\u00ean Osman\u00ee ve hatib\u00fb qeb\u00fblkirin; l\u00ea mixabin wek gelek caran d\u00eesa bi Kurdan re xay\u00eent\u00ee hate kirin \u00fb rew\u015f veguher\u00ee \u00e7erqa tunekirina Kurdan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3- Kurd tu car\u00ee xwe wek hindikah\u00ee qeb\u00fbl nekirine, ji ber ku ew uns\u00fbr\u00ean esl\u00ee y\u00ea welat\u00ea xwe b\u00fbn \u00fb r\u00eajeya nuf\u00fbsa wan ya di hundir\u00ea M\u00eesak\u00ee Mill\u00ee de ji ya Tirkan z\u00eadetir b\u00fb.(Dema mirov nuf\u00fbsa w\u00ea dem\u00ea \u00fb mubadeley\u00ean pi\u015ft\u00ee Lozan\u00ea j\u00ee bide ber \u00e7avan, ev pir zelal e.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4-Ji ber ku qeweta \u015fer bi xwe re ned\u00eetine Mustafa Kemal M\u00fbsil feda kiriye \u00fb ber\u00ea xwe daye Kurd\u00ean ku di her merheley\u00ee de p\u00ea re bib\u00fbn al\u00eekar, heya bi dema ku huk\u00fbmeta Stenbol \u015fenaqa w\u00ee dab\u00fb j\u00ea re bib\u00fbn pi\u015ft.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5- Bi makeqan\u00fbna 1924\u2019an bi temam\u00ee \u00eenkara Kurdan zelal b\u00fb, Kurd ji maf\u00ea her\u00ee bi\u00e7\u00fbk y\u00ea hindikahiyan j\u00ee man mehr\u00fbm \u00fb bi d\u00fb de serhildan\u00ean Kurdan y\u00ea berfireh dest p\u00ea kirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6- Bi perwerdehiya sed sal\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fde\u00e7\u00fbna netewperestiya Tirkitiy\u00ea, \u00eero M\u00eesaqi Mill\u00ee bi awayek\u00ee din t\u00ea bil\u00eavkirin ku tu eleqeya w\u00ea bi rastiy\u00ea re tuneye. Di p\u00eavajoya Sewr \u00fb Lozan\u00ea de, bi \u015fert\u00ea wekheviya bi Tirkan re, Kurdan xwestib\u00fb welat\u00ea wan per\u00e7e nebe \u00fb ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan t\u00eakeve s\u00eenor\u00ea M\u00eesaqi Mill\u00ee.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7- M\u00fbsil di ber Stenbol de hat dan, pi\u015ft\u00ee Peymana Lozan hat \u00eemzekirin di 6\u2019\u00ea Kew\u00e7\u00ear\u00ea 1923\u2019yan de esker\u00ean Ewr\u00fbpiyan ji Stenbol\u00ea bi meras\u00eem, bi selamdana beyreqa Tirk\u00ee xatirxwestin, bi \u00e7epik \u00fb bi barandina gulan bi ser wan de ber\u00ea xwe dan welat\u00ea xwe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">8- Neheqiya ku li Kurdan hate kirin ev sed sal in kiriye ku di dewlet\u00ean Kurdistan li hev pay\u00ea kirine hertim \u015fer \u00fb windah\u00ee hebin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esl\u00eexan Yildirim PEYMAN\u00caN SEWR \u00db LOZAN \u00db XAY\u00ceNTIYA BI KURDAN RE-Be\u015fa 2\u2019yem\u00een Di dema ku Konferansa Lozan dom dikir, di dawiya meha Berfanbara 1922\u2019yan de, ji Bexday\u00ea ev agah\u00ee li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea t\u00ea belavkirin: \u201cHik\u00fbmeta Br\u00eetanyay\u00ea \u00fb Hik\u00fbmeta Iraq\u00ea, di nav s\u00eenor\u00ean Iraq\u00ea de heq\u00ea avakirina Hik\u00fbmeta Kurdan a ji aliy\u00ea Kurd\u00ean ku li nav [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-1369","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lekolin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1369\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}