{"id":1851,"date":"2021-03-30T13:37:56","date_gmt":"2021-03-30T13:37:56","guid":{"rendered":"https:\/\/pen-kurd.org\/?p=1851"},"modified":"2021-03-30T13:37:56","modified_gmt":"2021-03-30T13:37:56","slug":"pesvebirina-zimane-kurdi-rapora-pena-kurd-21-02-2021-roja-zimane-dayike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/pesvebirina-zimane-kurdi-rapora-pena-kurd-21-02-2021-roja-zimane-dayike\/","title":{"rendered":"P\u00ca\u015eVEBIRINA ZIMAN\u00ca KURD\u00ce- Rapora PENa Kurd-21.02.2021 Roja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wek PENa Kurd, ji bo 21\u2019\u00ea Sibat\u00ea Roja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea ya Navnetew\u00ee em karibin raporeke tevay\u00ee amade bikin, me xwest em bi kes\u00ean xemxur \u00fb zanist\u00ean civata xwe re bernameyan \u00e7\u00eabikin, rew\u015fa ziman\u00ea Kurd\u00ee bi tevay\u00ee derxin hol\u00ea \u00fb ji bo p\u00ea\u015fxistina Kurd\u00ee p\u00ea\u015fniyaran bist\u00eenin. Bi v\u00ea mebest\u00ea li ser zoom\u00ea du bername hatin lidarxistin. Agahiy\u00ean herdu bername \u00fb gotarvanan, di dawiya rapor\u00ea de cih girtiye. Di bernamey\u00ea de, gelek m\u00eavan\u00ean ku ji her \u00e7ar per\u00e7ey\u00ean Kurdistan\u00ea \u00fb Kurd\u00ean li Ewr\u00fbpa \u00fb Kafkasya dij\u00een be\u015fdar bib\u00fbn. Pi\u015ft\u00ee axaftina gotarvanan, ji m\u00eavanan he\u00e7\u00ee xwest, di derbar\u00ea mijar\u00ea de fikar \u00fb p\u00ea\u015fniyar\u00ean xwe gotin \u00fb her civ\u00eenek li dor s\u00ea seetan dom kir. Ev rapor bi s\u00fbdwergirtina gotar\u00ean bernamey\u00ea, p\u00ea\u015fniyar\u00ean m\u00eavana \u00fb hin l\u00eakol\u00eenan hatiye amadekirin. Wek ku t\u00ea zan\u00een, mijar\u00ean ziman gelek in, di vir de me xwest bi kurt\u00ee bal\u00ea biki\u015f\u00eenim ser \u00e7end xal\u00ean gir\u00eeng. Em h\u00eav\u00ee dikin, ji bo her xalek ji van mijaran, bi pispor\u00ean xwe ve civ\u00een\u00ean cuda b\u00eane \u00e7\u00eakirin \u00fb plan \u00fb bernamey\u00ean p\u00ea\u015fxistina ziman\u00ea Kurd\u00ee bi r\u00ea ve bi\u00e7e. Rew\u015fa ziman\u00ea Kurd\u00ee y\u00ea li her \u00e7ar per\u00e7ey\u00ean Kurdistan \u00fb d\u00eeyasporay\u00ea, p\u00ea\u015fniyar\u00ean ji bo p\u00ea\u015fxistina Ziman\u00ea Kurd\u00ee derketin p\u00ea\u015f bi kurtas\u00ee wiha ne:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00ceRASA HER\u00ce MEZIN YA KU EM \u00ca JI ZAROK\u00caN XWE RE BIH\u00caLIN \u201cZIMAN\u201d E.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rew\u015fa Gelemper\u00ee:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ziman, \u00e7and \u00fb d\u00eeroka milletek\u00ee tunebe, welat\u00ea wan j\u00ee tuneye. Welat\u00ea me Kurdistan welatek\u00ee pir h\u00eaja ye \u00fb bi hezarsalan e me di ber de gelek bedel dane; ji bo em xwe \u00fb welat\u00ea xwe ji dest\u00ea neyaran rizgar bikin, ber\u00ee her ti\u015ft\u00ee hewce ye em xwed\u00ee li ziman\u00ea xwe derkevin. Ziman\u00ea Kurd\u00ee ziman\u00ea neteweyek\u00ee ku n\u00eaz\u00ee 50 milyon\u00ee ye \u00fb wek welat\u00ea wan ziman\u00ea wan j\u00ee di bin \u00ear\u00ee\u015f\u00ea de ye. Ev n\u00eaz\u00ee sed sal\u00ee ye bi xeyala ku Kurd\u00ee ji hol\u00ea b\u00ea rakirin ji aliy\u00ea serdestan ve gelek plan \u00fb bername hatin me\u015fandin, l\u00ea ji ber ku xwed\u00ee bingehek xurt \u00fb dewlemend e Kurd\u00ee her xwe bi p\u00ea\u015f dix\u00eene. L\u00eakol\u00een\u00ean sal\u00ean daw\u00ee dide xuyakirin ku ziman\u00ea Kurd\u00ee, bingeha ziman\u00ea malbata Hind\u00fb-Ewr\u00fbp\u00ee ye. Loma xwed\u00eel\u00eaderketina Kurd\u00ee ne ten\u00ea ji bo Kurdan, ji bo gelek millet \u00fb mijaran gir\u00eeng e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ziman ne ten\u00ea am\u00fbr\u00ea t\u00eakiliy\u00ea ye, t\u00ea de d\u00eerok \u00fb jiyana hezar salan heye; t\u00ea de erdn\u00eegar\u00ee, abor\u00ee, hez, \u015fer, leheng\u00ee, serkeftin, binketin, lor\u00eek\u00ea day\u00eekan, hevaltiya ajalan\u2026 heye, bi kinay\u00ee ziman jiyana insan bixwe ye. Loma y\u00ean ku dixwazin Kurdan tune bikin \u00fb erda wan, nirx\u00ea wan ji wan bist\u00eenin, bi her away\u00ee r\u00ea li ber ziman\u00ea Kurd\u00ee digrin. Bi qas\u00ee ku serdest ji ziman ditirsin, ji tu ti\u015ft\u00ee natirsin; heya bi nav\u00ea gund \u00fb bajaran, nav\u00ea \u00e7iya \u00fb \u00e7eman diguherin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kurd tevde j\u00ee hewce ye t\u00ea bigihijin ku, heb\u00fbna wan \u00fb welat\u00ea wan \u00fb berdewamiya \u00e7anda wan, incex bi ziman\u00ea wan dikare hebe. Teqez merem \u00fb h\u00eav\u00eeya her Kurdek\u00ee dilsoz ew e ku r\u00ea li ber ziman\u00ea wan vebe \u00fb bi rehet\u00ee xwe \u00fb \u00e7anda xwe bip\u00ea\u015f bix\u00eenin. L\u00ea hewldan\u00ean ku hene t\u00ear nake, ji ber ku \u00e7ar dewlet bi hem\u00fb h\u00eaz \u00fb qeweta xwe di qirkirina Kurdan \u00fb Kurd\u00ee de dixebitin. Serdest ji bo ziman\u00ea xwe bidin qeb\u00fblkirin bi hezaran zan\u00eengeh, dibistan \u00fb saziy\u00ean wan dixebitin. Li hember ewqas dijberiyan, fedekar\u00ee \u00fb xebat\u00ean takekes\u00ee ya Kurdan nikare bibe bersiv, hewcedar\u00ee bi statu \u00fb fermiyet\u00ea heye. Loma rojek ber\u00ee ya din, gerek em tevde ber\u00ea xwe bidin azadiya xwe \u00fb bi gav\u00ean bi\u00e7\u00fbk nema qay\u00eel bibin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Piraya Kurdan t\u00ea gihi\u015ftiye ku ziman\u00ea wan di xeterey\u00ea de ye, loma van sal\u00ean daw\u00ee gelek r\u00eaxistin\u00ean ziman hatine avakirin \u00fb ji bo Kurd\u00ee bibe ziman\u00ea ferm\u00ee \u00fb di dibistanan de perwerdeya bi Kurd\u00ee b\u00ea me\u015fandin, b\u00easekin \u00fb bi biryar di nav hewldan\u00ea de ne. Ji bo ev armanca me p\u00eak b\u00ea, wek gel\u00ea Kurd, gerek em tevde bihevre bixebitin \u00fb hem\u00fb derfetan bi kar b\u00eenin. Ber\u00ee her ti\u015ft\u00ee gerek em zarok\u00ea xwe ji v\u00ee nirx\u00ea b\u00eahempa b\u00eapar neh\u00ealin. Ziman\u00ea Kurd\u00ee m\u00eerasa her\u00ee b\u00eahempa ye ya ku em ji zarok\u00ea xwe re bih\u00ealin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heya em nebin xwed\u00ee statu \u00fb ziman\u00ea me bi ferm\u00ee di qan\u00fbnan de cig negre, bi dem\u00ea re em \u00ea her ti\u015ft\u00ea xwe winda bikin. Ziman \u00e7avkaniya abor\u00ee ya civak\u00ea ye. Heke dema kesek zan\u00eengeh\u00ea bi Kurd\u00ee biqed\u00eene \u00fb bibe xwed\u00ee kar \u00fb mea\u015f, heke dema niv\u00eeskarek kit\u00eab\u00ea bi Kurd\u00ee niv\u00ees\u00ee b\u00ea firotin, heke bi serbilind\u00ee t\u00eakiliya xwe bi Kurd\u00ee berfireh kir \u00fb karibe p\u00ea de here, helbet w\u00ea w\u00ee \u00e7ax\u00ee ziman\u00ea Kurd\u00ee bip\u00ea\u015f keve \u00fb qedirbilind be. Ev tevde j\u00ee heta Kurd nebin xwed\u00ee dewlet, nebin xwed\u00ee statu w\u00ea nikaribin p\u00eak b\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Berxwedana Kurdan her berdewam kiriye, l\u00ea \u00eero bi her away\u00ee Kurd di qonaxeke cuda de ne. B\u00fbne xwed\u00ee h\u00eazeke berbi\u00e7av \u00fb bi gelek dewletan re di nav hevkariy\u00ea de ne. Kurd di rojeva dinyay\u00ea de ne, loma gerek hem\u00fb Kurd xwed\u00ee li v\u00ea derfeta ku ber bi azadiy\u00ea ve r\u00ea vekiriye xwed\u00ee derkevin \u00fb destkeftiy\u00ean \u00e7\u00eab\u00fbne bipar\u00eazin. Li Rojava di qada \u015fer de, di qada siyas\u00ee de teko\u015f\u00een heye. Helbet teko\u015f\u00een ne ten\u00ea di war\u00ea esker\u00ee de ye, di v\u00ea p\u00eavajoy\u00ea de yek ji wez\u00eefey\u00ean her\u00ee gir\u00eeng li ser mill\u00ea rew\u015fenb\u00eera ye. Am\u00fbra me j\u00ee ziman \u00fb qelema me ye, gerek bi niv\u00ees\u00ean xwe, bi t\u00eakil\u00ee \u00fb hewldan\u00ean xwe, bi l\u00eakol\u00een\u00ean zanist\u00ee em j\u00ee berxwedana millet\u00ea xwe gur bikin \u00fb xwe bigih\u00eenin riy\u00ean p\u00ea\u015fketin \u00fb hemdemiy\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji ber ku ev sed sal in, ji her \u00e7ar aliyan ve bi plan \u00fb program\u00ean \u015feqsiyeta Kurdan hatiye nizmkirin, d\u00eeroka wan hatiye berovaj\u00eekirin, Kurd ji heq\u00eeqeta xwe d\u00fbr xistine. Axaftina Kurd\u00ee xistin qalib\u00ea gundayetiy\u00ea, ceze ji kes\u00ea ku bi Kurd\u00ee diaxiv\u00een hate bir\u00een, hatin girtin, \u00ee\u015fkencekirin \u00fb hatin ku\u015ftin. Rew\u015fek wisa derket hol\u00ea ku, ji bo jiyana zarok\u00ean wan nekeve xeterey\u00ea, Kurd mecb\u00fbr man zarok\u00ean xwe ji ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00fb Kurdayetiy\u00ea d\u00fbr bixin. Ev j\u00ee bi xwe re gelek pirsgir\u00eak an\u00een. Hewce ye em van xalan tevde li ber \u00e7avan bigrin \u00fb xebat\u00ean xwe li w\u00ea gor\u00ea bime\u015f\u00eenin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ruh\u00ea Kurdayetiy\u00ea di zim\u00ean de ye. Ber\u00ee her ti\u015ft\u00ee div\u00ea em xwe bigih\u00eenin hem\u00fb Kurdan \u00fb h\u00eajab\u00fbna ziman\u00ea xwe \u00fb d\u00eerok \u00fb \u00e7anda xwe raxin ber \u00e7avan. \u00cero tekn\u00eek gelek derfetan dide me, li ku be bela bibe em karin xwe bigih\u00eenin hev. Her di \u00e7i mijar\u00ea de be bela bibe, em bi ziman\u00ea xwe \u015fevbuh\u00eark \u00fb robuh\u00eark \u00fb sohbet\u00ean civat\u00ee li dar bixin b\u00eag\u00fbman ji bo domkirin \u00fb p\u00ea\u015fxistina ziman gelek\u00ee bi f\u00eade ye. Axilbe f\u00earb\u00fbna zarokan ya Kurd\u00ee gerek di p\u00ea\u015fiya hem\u00fb ti\u015ft\u00ee de be ku sibe j\u00ee heb\u00fbna xwe dom bike. Em vana dikarin bi rehet\u00ee bikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ji bo p\u00ea\u015fvebirina ziman\u00ea Kurd\u00ee bi gelemper\u00ee ev p\u00ea\u015fniyar hene:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Ji bo li Tirkiy\u00ea Kurd\u00ee bibe ziman\u00ea ferm\u00ee \u00fb perwerdehiy\u00ea, gerek bi dosyay\u00ean zanist\u00ee tevger \u00fb ser\u00eel\u00eadan di hundir \u00fb di qada navnetew\u00ee de b\u00eane berfirehkirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Wek PENa Kurd, gerek em destek\u00ea bidin hem\u00fb r\u00eaxistin\u00ean ku ji bo ziman\u00ea Kurd\u00ee dixebitin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Hewcedar\u00ee bi r\u00eaxistinek wek Heyeta Ziman ya Netew\u00ee heye, ji bo bi gelemper\u00ee rew\u015fa ziman li her \u00e7ar per\u00e7ey\u00ean Kurdistan\u00ea \u00fb li diyasporay\u00ea bi\u015fop\u00eene, koord\u00eenasyonek\u00ea di navbera wan de p\u00eak b\u00eene, li gor p\u00eaw\u00eestiyan plan \u00fb programa bide amadekirin \u00fb wek p\u00ea\u015fniyar bigih\u00eene rayedaran.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Ji bo bandora med\u00eea civak\u00ee ya bi ziman\u00ea biyan\u00ee b\u00ea qelskirin, gerek di v\u00ea qad\u00ea de xebat b\u00eane berfirehkirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Div\u00ea PENa Kurd p\u00ea\u015fk\u00ea\u015fiya xebat\u00ea ji bona ku p\u00ea\u015f\u00ee li ber \u015fer\u00ea der\u00fbn\u00ea b\u00eate girtin bike \u00fb nirx \u00fb buhay\u00ea Kurd\u00ee di nav gel de b\u00eate zan\u00een.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Div\u00ea em teknoloj\u00eey\u00ea bi z\u00eadeb\u00fbn bikar b\u00eenin \u00fb bi v\u00ee haw\u00ee r\u00ealibergirtin\u00ean serdestan p\u00fb\u00e7 derxin. \u00cero heya bi zan\u00eengehan em dikarin li ser internet\u00ea saz bikin \u00fb bir\u00eave bibin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Ji bo zarok\u00ea me bi Kurdiyeke tekk\u00fbz \u00fb reng\u00een karibin biaxivin, hewcedar\u00ee bi belakirina<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">kit\u00eab\u00ean edeb\u00ee heye.<br>-Ji bo p\u00ea\u015fketin\u00ea gerek mirov ji rexneyan re vekir\u00ee be.<br>-Div\u00ea partiy\u00ean Kurdan z\u00eadetir gir\u00eengiy\u00ea bidin ziman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Hewce ye di televizyon\u00ean Kurdan de bernamey\u00ean p\u00eawend\u00eedar b\u00ean z\u00eadekirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Gerek em ziman\u00ea d\u00eerok \u00fb \u00e7anda xwe, ji vegotin\u00ean \u00e7avkaniy\u00ean serdestan xelas bikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Div\u00ea ji bo zarokan f\u00eelm\u00ean karton-an\u00eemasyon bi Kurd\u00ee b\u00eane \u00e7\u00eakirin\/dublajkirin \u00fb bi r\u00eaya \u00eenternet\u00ea b\u00eane belavkirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Hewce ye ku kampanyayek b\u00eate vekirin ku her Kurdek hing\u00ee roj\/\u015fev ji zarok\u00ean xwe re \u00e7\u00eerok\u00ean Kurd\u00ee, mamik, metelok \u00fb hwd b\u00eajin \u00fb bixw\u00eenin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Div\u00ea komciv\u00eeneke berfireh li ser ziman b\u00eate \u00e7\u00eakirin \u00fb ji hem\u00fb per\u00e7\u00ean Kurdistan\u00ea \u00fb diyasporay\u00ea zimanzan, akadem\u00eesyen \u00fb niv\u00eeskar tevil bibin \u00fb ji b\u00fbna zimanek yekdest di niv\u00ees\u00ea de \u00fb di \u00e7apameniy\u00ea de b\u00eate bikaran\u00een biryarek b\u00eate standin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Ji b\u00fbna zimanek\u00ee yekdest b\u00eate axaftin, div\u00ea televizyon\u00ean Kurdan bi hev re bidin \u00fb bist\u00eenin \u00fb di nava t\u00eakiliyeke xurt de bin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">REW\u015eA LI BAKUR\u00ca KURD\u0130STAN \u00db TIRKIY\u00ca:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Bakur\u00ea Kurdistan \u00fb Tirk\u00eeyey\u00ea n\u00eaz\u00ee 25 milyon Kurd hene l\u00ea di kar \u00fb bar\u00ean ferm\u00ee \u00fb dezgeh\u00ean dewlet\u00ea de bikaran\u00eena Kurd\u00ee qedexe ye. Bi propagandaya dewlet\u00ea ya teror\u00eezekirina Kurdan, Kurd\u00ean ku li zikakan bi Kurd\u00ee diaxivin j\u00ee bi muameley\u00ean ney\u00ean\u00ee re r\u00fbbir\u00fb dim\u00eenin \u00fb hin ji wan t\u00eane ku\u015ftin. Ji bo Kurd\u00ee qa\u015fo hin heq hatine qeb\u00fblkirin, l\u00ea ji bo ev j\u00ee t\u00eak herin bergir\u00ee hene. Televizyona TRT Kurd\u00ee hatiye vekirin, l\u00ea b\u00fbye cih\u00ea belakirina fikr\u00ean huk\u00fbmet\u00ea. Di nav ders\u00ea hilbijartin\u00ea de, ji bo heft\u00ea 2 seetan Kurd\u00ee heye, ew j\u00ee bi cure cure mahneyan nay\u00ea dan; mamoste nay\u00ean tay\u00eenkirin, ji ber tirsa ku di mekteban de li hember zarok\u00ean wan neyart\u00ee derkeve, d\u00ea \u00fb bav ji hilbijartina dersa Kurd\u00ee d\u00fbr disekinin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li zan\u00eengeh\u00ean \u00c7ewlig\u00ea, D\u00eecley\u00ea, M\u00eard\u00een\u00ea, M\u00fb\u015f\u00ea, D\u00ears\u00eem\u00ea \u00fb Wan\u00ea be\u015f\u00ean xebat\u00ean Kurd\u00ee hene. Z\u00eadey\u00ee 30 we\u015fanxaney\u00ean Kurdan hene, l\u00ea we\u015fana kit\u00eab\u00ean Kurd\u00ee pir k\u00eam in; ji ber ku Kurd\u00ee nay\u00ea xwendin. Saz\u00eey\u00ean ziman, enst\u00eetu \u00fb weqif hene. Kurmanc\u00ee, Kirmanck\u00ee \u00fb Soran\u00ee qurs hene. L\u00ea ji ber rew\u015fa tund ya li ser Kurdan \u00fb Kurd\u00ee, tu saz\u00ee nagihije armanca xwe. Ji bo \u015faredariy\u00ean ku bi hilbijartina ketib\u00fbn dest\u00ea Kurdan qeyy\u00fbm hatine tay\u00eenkirin. Nav\u00ean tax\u00ean Kurmanc\u00ee, nav\u00ean saz\u00eey\u00ean bi Kurmanc\u00ee rakirin yan j\u00ee guhertin, wek\u00ee saz\u00eey\u00ean Cegerxw\u00een \u00fb Aram T\u00eegran.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di gel ku per\u00e7eya her\u00ee mezin ya Kurdistan\u00ea ye, rew\u015fa Kurd\u00ee ya li Bakur\u00ea Kurdistan \u00fb Tirkiy\u00ea b\u00eahtir di xeterey\u00ea de ye, bandore pi\u015faftin\u00ea pir z\u00eade ye. Li Ba\u015f\u00fbr, Rojhilat, Rojava \u00fb li diyasporay\u00ea li gelek qadan \u00fb bi taybet\u00ee li mal\u00ea, piraya Kurdan bi ziman\u00ea xwe diaxivin; l\u00ea li Bakur, axilbe li bajaran bi gelemper\u00ee Kurd\u00ee di nav nif\u015f\u00ea n\u00fb de, ji d\u00ea \u00fb bav\u00ea xwe f\u00eamkirin hebe j\u00ee axaftin k\u00eam b\u00fbye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gel j\u00eeyana civak\u00ee, karmend\u00ee \u00fb her qad\u00ean din bi Tirk\u00ee bir\u00eave dibe. Pi\u015faftin\u00ea, bi gelemper\u00ee bixwebawer\u00eeya gel \u015fikand\u00eeye. Ev j\u00ee pirsgir\u00eakek der\u00fbn\u00ee ya encama zordariya serdestan e. Ev xalek gir\u00eeng e ku bi ser\u00ea xwe xebat \u00fb berfirehkirina t\u00eakiliya bi gel re dixwaze. Ziman asta \u00e7anda neteweya diyar dike. \u00c7and her ti\u015ft\u00ean ku civak\u00ea afirandiye digire nava xwe. Adet, r\u00eazik, w\u00eaje, her curey\u00ean hilber\u00een\u00ea, avah\u00eesaz\u00ee per\u00e7eyek ji \u00e7and\u00ea ne. B\u00eaguman ziman\u00ea Kurd\u00ee zeng\u00een e \u00fb Kurd xwediy\u00ea \u00e7andeka kevnare \u00fb dewlemend in. L\u00ea ji ber ku Kurd ji ziman\u00ea xwe d\u00fbr dikevin, nirx\u00ea \u00e7anda xwe j\u00ee winda dikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kes\u00ean di nava civakek\u00ea biyan\u00ee de bij\u00ee, gerek bi t\u00eag\u00eeh\u00ee\u015ftin \u00fb n\u00earin\u00ea w\u00ea civake re lihevhat\u00ee be.&nbsp; Ev rew\u015f ji bo wan kesan n\u00ear\u00eena gelemper\u00ee j\u00ee diafir\u00eene. Ev kes di v\u00ea \u00e7ar\u00e7oveya t\u00eagihi\u015ftina civak\u00ee de li dinyay\u00ea din\u00earin. Ger kesek zimanek\u00ea din gelek ba\u015f bizanibe \u00fb bixwaze derbas\u00ee nava civakeka din bibe, nikare bi hesan\u00ee xwe big\u00eeh\u00eene t\u00eag\u00eeh\u00ee\u015ftina gelemper\u00ee ya w\u00ea civaka n\u00fb. T\u00eag\u00eeh\u00ee\u015ftina gelemper\u00ee ya civak\u00ea li p\u00ea\u015fiya wan her asteng e. Hinek tevger \u00fb t\u00eagih\u00ee\u015ftin\u00ean taybet y\u00ea civak\u00ea hene. Mirov dikare wan wek\u00ee \u201ckod\u201c binav bike. Her kes bi kod\u00ean civaka xwe dihizire, di war\u00ea ziman \u00fb \u00e7and\u00ea de berfireh dibe \u00fb li p\u00ea\u015f dikeve. \u00ceca dema Kurd kod\u00ea ziman\u00ea xwe terk dikin \u00fb dixwazin di civatek din de cih bigrin gelek pirsgir\u00eak derdikevin p\u00ea\u015fiya wan. Axilbe \u00e7andeke ku ne n\u00eaz\u00eek\u00ee \u00e7anda wan be, t\u00ea de diteqinin. Wek m\u00eenak, ji \u00e7anda hezarsalan ya ku Kurd her derdora xwe xwed\u00ee kirine, m\u00eavanheziya wan pir bi nav \u00fb deng e; herin nav k\u00eejan civat\u00ea j\u00ee w\u00ee teb\u00eeet\u00ea xwe dom dikin. Fedakar\u00ee, merd\u00ee, m\u00earan\u00ee xeslet\u00ea wan y\u00ea kevn in; di teko\u015f\u00eena welat\u00ea xwe de j\u00ee xwed\u00ee v\u00ee exlaq\u00ee ne. L\u00ea dinyaya \u00eero ne bi van dime\u015fin, loma winda dikin. Ku Kurd van taybetmendiy\u00ean xwe bizanibin, w\u00ea deng\u00ea wan bi xurtay\u00ee \u00fb bixwebawer derkeve. Ev w\u00ea tes\u00eereke mezin li hem\u00fb xebatan bikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hizir \u00fb t\u00eagihi\u015ftina civak\u00ea li gor\u00ee zeng\u00eeniya peyv \u00fb t\u00eagihi\u015ftina ziman\u00ea wan e. Ango, div\u00ea ziman bi ten\u00ea ne weki am\u00fbrek agahdariy\u00ea, ji bo tevgera civak\u00ee wek\u00ee am\u00fbrek d\u00eerok\u00ee, \u00e7and\u00ee \u00fb pol\u00eetik were d\u00eetin. Ziman bingeha t\u00eagih\u00ee\u015ftineke hevbe\u015f ya netew\u00ee ye. Perwerde \u00fb bikaran\u00eena ziman\u00ea bav \u00fb kalan pol\u00eet\u00eekayek stratej\u00eek e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji bo em xwed\u00ee li m\u00eerasa xwe ya hezaran sala derkevin, di gel hem\u00fb astengiyan em \u00ea xwed\u00ee li ziman\u00ea xwe derkevin. Em zanin ku heya j\u00ea b\u00ea, Dewleta Tirkiy\u00ea w\u00ea heq\u00ea ferm\u00eeb\u00fbn \u00fb perwerdeh\u00eeya Kurd\u00ee qeb\u00fbl neke. Erka me ya p\u00ea\u015f\u00ee t\u00eakbirina v\u00ea rew\u015f\u00ea ye helbet, l\u00ea hewce ye \u00eemkan\u00ean ku hene, heq\u00ea ku hatine stendin di radeya her\u00ee bilind de b\u00eane bikaran\u00een. Saziy\u00ean me y\u00ea ziman, enst\u00eetu, TV y\u00ea me hene, kovar, rojname, we\u015fanxaney\u00ean me hene, gelek derfet\u00ean teknoloj\u00eey\u00ea hene\u2026 Dema em van ba\u015f bikar b\u00eenin, em \u00ea gelek serkeftinan bidest bixin. Wek m\u00eenak, em qurs\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee z\u00eade bikin, medyaya xwe bih\u00eaz bikin, em xwed\u00ee li berhem\u00ean w\u00eajey\u00ee derkevin \u00fb xelatday\u00eena z\u00eade bikin&#8230; ev gav\u00ean bi\u00e7\u00fbk bin j\u00ee, w\u00ea qewet\u00ea bidine me.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her roj em bi zarok\u00ea xwe re ne \u00fb kesek nikare p\u00ea\u015fiya axaftina Kurd\u00ee ya di mal de bigire. Bi zarot\u00ee f\u00earb\u00fbna ziman h\u00easan e. Div\u00ea her ferdek\u00ee Kurd bibe xwed\u00ee w\u00ea t\u00eagihi\u015ftin\u00ea ku, axaftin \u00fb xwendina bi Kurd\u00ee ya di mal\u00ea de wez\u00eefeya me ya her\u00ee bingeh\u00een e. Dema zarok bi awayek\u00ee xwezay\u00ee di mal de bi d\u00ea \u00fb bav\u00ea xwe re bi Kurd\u00ee biaxafe; stran, video, lor\u00eek, z\u00fbgotinok \u00fb mamikan bibih\u00eeze, ew \u00ea j\u00ea re bibe bingeheke xurt ji bo jiyana wan tevde \u00fb w\u00ea her xwed\u00ee l\u00ea derkeve. Bi hevok\u00ea her\u00ee bas\u00eet be j\u00ee, axaftin \u00fb stendina s\u00eestema ziman ya bingeh\u00een pir gir\u00eeng e. Her \u00e7iqas\u00ee k\u00eam bin j\u00ee, gelek xebat\u00ean ku bi k\u00ear\u00ee zarokan b\u00ean, wek \u00e7\u00eerok\u00ean bi deng, wek videoy\u00ean strana li ber destan hene ku herkes dikare s\u00fbd\u00ea ji wan werbigre. Di t\u00eakiliya nav mezinan de j\u00ee, gerek mirov rehetiy\u00ea b\u00eene; ziman\u00ea ku em diaxivin bila k\u00eaman\u00ee j\u00ee, hin gotin\u00ean&nbsp; biyan\u00ee j\u00ee t\u00ea de hebe xem nake. Ku em bibin xwed\u00ee xal\u00ean bingeh\u00een, dema derfet \u00e7\u00eabibin em karin xwe bip\u00ea\u015f bixin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wek\u00ee din, li p\u00ea\u015fiya me hin xebat\u00ean gir\u00eeng y\u00ea di rojev\u00ea de hene. Wek m\u00eenak, Platforma Ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00fb Tora Ziman \u00fb \u00c7anda Kurd\u00ee ji bo Kurd\u00ee bibe ziman\u00ea ferm\u00ee \u00fb perwerdehiy\u00ea, dest bi kampanya \u00eemzeyan kirine, em destek\u00ea didin wan \u00fb bi her away\u00ee em \u00ea bibin al\u00eekar. Enst\u00eetuy\u00ean Kurd\u00ee, Hezkurd, Komeleya W\u00eajekar\u00ean Kurd, Komeleya Niv\u00eeskar\u00ean Mezra Botan herkes ji aliyek\u00ee de di nav xebatan de ne. Wek PENa Kurd, em karibin qeweta van saziya bigih\u00eenin hev \u00fb t\u00eakiliyan berfireh bikin, w\u00ea encam\u00ean ba\u015ftir derkevin hol\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji bo Kurd\u00ee bibe ziman\u00ea ferm\u00ee \u00fb perwerdehiy\u00ea gerek em t\u00eakiliya navnetew\u00ee berfireh bikin.Takt\u00eeka Dewleta Tirkiy\u00ea pir zelal b\u00fbye ku, xwe gavek\u00ea bi p\u00ea\u015f de tav\u00eaje dide xuyakirin \u00fb pi\u015ft\u00ee demeke kin \u00e7end gava bi pa\u015f de diav\u00eaje; bi v\u00ee haway\u00ee dem\u00ea qezenc dike \u00fb tes\u00eera as\u00eem\u00eelasyona ku b\u00easekin dom dike, me li ber xwe dibe. Div\u00ea em bes b\u00ean v\u00ea l\u00eestik\u00ea \u00fb em di qada navnetew\u00ee de j\u00ee gav\u00ean berbi\u00e7av \u00fb bi biryar bav\u00eajin. B\u00eay\u00ee statuya siyas\u00ee, ziman j\u00ee rizgar nabe. Ji v\u00ea re <strong>hewcedar\u00ee bi<\/strong> <strong>dosyak zanist\u00ee \u00fb t\u00eakiliy\u00ean bi saziy\u00ean p\u00eawend\u00eedar y\u00ea navnetew\u00ee heye<\/strong>. Ji bo m\u00eenak, em \u00ea bi kurtas\u00ee li ser \u00e7end mijar\u00ean ku binp\u00eakirin\u00ean heq\u00ea Kurdan didin xuyakirin \u00fb gerek di dosya de cih bigrin bisekinin:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di gelek belgeyan de t\u00ea \u00eespatkirin ku di avakirina Tirkiy\u00ea de, Kurd \u00fb Tirk du esl\u00ee \u00fbns\u00fbr hatine qeb\u00fblkirin \u00fb li ser w\u00ea bingeh\u00ea Kurdan al\u00eekar\u00ee bi Tirkan re kirine. Di gelek belgey\u00ean w\u00ea dem\u00ea de \u00e7end\u00een car hatine \u00eefadekirin ku tu yek ji wan nikare neheqiy\u00ea li aliy\u00ea din bike. L\u00ea gelek ji van belgeyan hatin ve\u015fartin, yan bi guhertin dane \u00e7apkirin \u00fb bi dehsalan ev rast\u00ee hatin ve\u015fartin. Ev belgey\u00ean ku li j\u00ear em \u00ea bi \u00e7end hevoka behs bikin, di dosya de bi berfireh\u00ee w\u00ea cih bist\u00eenin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yek ji van belgeyan encamnameya Kongreya Erzirom\u00ea(Temm\u00fbz \u00fb Tebax\/1919) ye. Di Protokol\u00ean Amasyaye de j\u00ee maf\u00ean Kurdan pir zelal hatine diyarkirin.<strong> <\/strong>Biryar\u00ean di navbera Hik\u00fbmeta Osman\u00ee \u00fb Heyet-\u00ee Tems\u00eel\u00eeye de, y\u00ea li Amasya di 22.10.1919\u2019an de hatin stendin wek \u201cProtokol\u00ean Amasyay\u00ea\u201d t\u00ean zan\u00een. Di protokola diduyan de t\u00ea gotin ku, \u201cS\u00eenor\u00ean Dewleta Osman\u00ee y\u00ean ku hatine pejirandin ew erd\u00ean ku Tirk \u00fb Kurd li wan bi cih b\u00fbne digire nav xwe\u2026 ji bo bi awayek\u00ee serbest p\u00ea\u015fketina Kurdan b\u00ea tem\u00eenkirin \u00fb bibin xwediy\u00ea dest\u00fbra maf\u00ean n\u00eejad\u00ee \u00fb civak\u00ee \u00fb bikevin rewac\u00ea \u00fb ji bo ku r\u00ea li ber tov\u00ean n\u00eefaq\u00ea y\u00ean biyaniyan b\u00ea girtin, ku ew di bin nav\u00ea serbixweb\u00fbna Kurdan de v\u00ea yek\u00ea dikin, minasib hat d\u00eetin ku ev yek ji niha ve ji aliy\u00ea Kurdan ve j\u00ee b\u00ea zan\u00een.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di Konferansa A\u015ftiy\u00ea ya Sewr\u00ea de j\u00ee heq\u00ea Kurdan hatib\u00fb pejirandin, l\u00ea ji ber ku dihat xwestin Kurdistan b\u00ea per\u00e7ekirin \u00fb her per\u00e7eyek\u00ee di bin hukm\u00ea dewletin cuda de bim\u00eene, Kurdan qeb\u00fbl nekirin \u00fb bihevreb\u00fbna xwe ya bi Osmaniyan re ya ku wekheviyek dipejirand domandin. Li gor Peymana Sewr\u00ea ku Dewleta Osman\u00ee qeb\u00fbl kirib\u00fb, s\u00ea behr\u00ea erda \u00eero der\u00ee s\u00eenor\u00ean Tirkiye dima, ne bi al\u00eekariya Kurdan ba Dewleta Tirkiy\u00ea nikar\u00eeb\u00fb bi \u015fekl\u00ea niha bihata damezirandin. Pad\u00ee\u015fah bi zaneb\u00fbn, ji bo desteka Kurdan bist\u00eene M. Kemal \u015fand bajar\u00ean Kurdan \u00fb kongre hatin lidarxistin, meclisek n\u00fb hate avakirin ku gelek Kurd di wan de heb\u00fbn. Nuf\u00fbsa Kurdan j\u00ee ji ya Tirkan z\u00eadetir b\u00fb. L\u00ea ka \u00eero rew\u015f \u00e7awa ye, dema em bidin ber hev em \u00ea b\u00eahtir windahiy\u00ea xwe bib\u00eenin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mecl\u00eesa Meb\u00fbsan a Osman\u00ee ya daw\u00ee ku bi hilbijartin\u00ean n\u00fb hatib\u00fb ser kar, di civ\u00eena 28\u2019\u00ea \u00c7ileya 1920\u2019an de r\u00eeayetkirina li M\u00eesaq\u00ee Mill\u00ee (Peymana Mill\u00ee) pesend \u00fb qeb\u00fbl kir. Di Mecl\u00ees\u00ea de gelek meb\u00fbs\u00ean Kurd heb\u00fbn \u00fb daxwaz\u00ean xak\u00ea y\u00ean ku di M\u00eesaq\u00ea Mil\u00ee de t\u00ean diyarkirin, her\u00eam\u00ean Kurd \u00fb Tirkan digirt nav xwe; yan\u00ee dewletek hevpar ya Kurd \u00fb Tirkan dihat damezirandin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hewce ye bi z\u00eadeb\u00fbn em li ser Makeqan\u00fbna 1921\u2019\u00ea bisekinin, ji ber ku Kurdan ew qeb\u00fbl kirib\u00fbn \u00fb t\u00ea de otonomiya wan heb\u00fb. Qan\u00fbna Esas\u00ee ya 1921\u2019\u00ea dest\u00fbra yekem\u00een ya Tirk\u00eey\u00ea ye \u00fb cih dide xweser\u00eeya her\u00eam\u00ee, yan\u00ee otonom\u00eey\u00ea. Ji heyama Dewleta Osman\u00ee \u00fb heya niha qan\u00fbna her\u00ee demokrat\u00eek ev e. Ji meb\u00fbs\u00ean ku li bajaran hatib\u00fbn hilbijartin, di 1920\u2019an de li Enqerey\u00ea \u201cMeclisa Mezin ya Millet\u201d ava kirib\u00fbn \u00fb meb\u00fbs\u00ean Kurdan j\u00ee wek meb\u00fbs\u00ean Kurdistan dihatin binavkirin. Mecl\u00eesa n\u00fb, ji bo kar \u00fb bar\u00ea dewleta n\u00fb \u201cQan\u00fbna Te\u015fkilata Esas\u00eeye\u201d \u00eelan kir \u00fb 20\u2019\u00ea \u00c7ileya 1921\u2019\u00ea ket mer\u00eeyet\u00ea. Dewleta n\u00fb ji bed\u00eala nav\u00ea \u201cDewleta Osman\u00ee\u201d \u201cTirk\u00eeye\u201d bikar aniye, l\u00ea di tu xalan de \u201cTirkit\u00ee\u201d nexistiye p\u00ea\u015fiya netewey\u00ean din. Benda yekem wiha dib\u00eaje;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cHakim\u00eeyet b\u00ea qeyd \u00fb \u015fert ya millet e. Bingeha esas\u00ee ya karger\u00eey\u00ea ew e ku, xelk qedera xwe bixwe \u00fb bilf\u00ee\u00eel tay\u00een bike.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">10\u2019\u00ea Sibata 1922\u2019yan de j\u00ee bi p\u00ea\u015fn\u00fbmaya qan\u00fbnek\u00ea di meclis\u00ea de otonomiya Kurdan hate qeb\u00fblkirin. M. Kemal di axaftina xwe ya bi rojnamevanan re ya roja 16.01.1923 li \u0130zm\u00eet\u00ea j\u00ee otonomiya Kurdan aniye ziman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di meclis\u00ea de parastina vilayeta M\u00fbsil xwesteka sereke ye \u00fb li ser gelek genge\u015fe hatine kirin. L\u00ea li Lozan\u00ea dema M\u00fbstafa Kemal d\u00eet ku Ingil\u00eez M\u00fbsil ji dest xwe bernadin, her ti\u015ft hate guhertin \u00fb b\u00eay\u00ee \u00eerada Meclisa ku dewleta n\u00fb ava kirib\u00fb, riyek din da ber dewleta n\u00fb. Ji ber ku mecl\u00eesa ewil terkkirina M\u00fbsil ya di Peymana Lozan\u00ea de qeb\u00fbl nedikir, M. Kemal meclis belav kir \u00fb mecl\u00eesek n\u00fb li gor\u00ee xwe saz kir. Bi v\u00ea meclisa ku meb\u00fbs tevde bi raya M. Kemal hatin hilbijartin \u00fb \u00e7i bigota bi ya w\u00ee dikirin, Peymana Lozan hat \u00eemzekirin. Loma Peymana Lozan ne derbasdar e. Di dosya de gerek em bi berfireh\u00ee li ser v\u00ea xal\u00ea bisekinin \u00fb genge\u015fey\u00ean Meclisa Damezr\u00eener bi belgeyan raxin ber \u00e7avan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Windakirina M\u00fbsil ne bes b\u00fb, Kurd negihan heq\u00ea her\u00ee bi\u00e7\u00fbk y\u00ea ku di Peymana Lozan de j\u00ee derbas dib\u00fb. Gerek em li ser xal\u00ean Peymana Lozan y\u00ea di derbar\u00ea maf\u00ean ziman \u00fb \u00e7and\u00ea de j\u00ee bisekinin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xeletiya her\u00ee mezin, derxistina dest\u00fbra 1924\u2019an b\u00fb ku dewlet, ziman \u00fb her ti\u015ft bi Tirkitiy\u00ea ve gir\u00ea dida \u00fb Kurdayet\u00ee\/Kurd\u00ee dihat \u00eenkarkirin. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea qan\u00fbn\u00ea, ewqas keda Kurdan, soz\u00ea hatib\u00fbn dan \u00fb peyman\u00ean ku hatib\u00fbn \u00e7\u00eakirin, tev hatin binp\u00eakirin \u00fb ev sed sal in zordar\u00ee \u00fb qirkirina Kurdan dom dike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di dosya me de, em \u00ea cih bidin peyman\u00ean navnetew\u00ee y\u00ea maf\u00ea mirovan, maf\u00ean zarokan y\u00ea ku perwerdehiya bi ziman\u00ea zikmak\u00ee wek heqek rewa t\u00ea qeb\u00fblkirin. Em \u00ea t\u00eakiliya xwe bi z\u00eadeb\u00fbn bi Saziya Netewey\u00ean Yekb\u00fby\u00ee re bip\u00ea\u015f x\u00eenin. Ji ber ku di dest\u00fbr\u00ea wan de t\u00ea qeb\u00fblkirin ku heq\u00ea her millet\u00ee heye ku xwe bi xwe bir\u00eave bibe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji ber ku heq\u00ea Kurdan di van belgeyan de, di van peymanan de e\u015fkere ye, hewce ye em van \u00fb mijar\u00ean din tevda bi zanist\u00ee di dosyayek\u00ea de bicih bikin \u00fb bi raya gi\u015ft\u00ee ya navnetew\u00ee re parve bikin. Heya niha xelk\u00ea me ji bo heq\u00ea xwe bist\u00eenin gelek xwep\u00ea\u015fandan\u00ean girsey\u00ee p\u00eak an\u00eene, l\u00ea ev ne bes in; hewce ye bi rayedar\u00ean xwed\u00ee biryar re, li ser maseyan j\u00ee em karibin bi zanist\u00ee ji bo heq\u00ea xwe teko\u015f\u00een\u00ea bikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji ber ku ziman\u00ea me di rew\u015feke neba\u015f de ye, ji bo em nema dem\u00ea winda bikin gerek em dest\u00ea xwe ji Dewleta Tirkiy\u00ea bi\u015fon \u00fb giraniy\u00ea bidin t\u00eakiliya navnetew\u00ee. Yan na, bi windakirina dem\u00ea, leh\u00eeya as\u00eem\u00eelasyon\u00ea w\u00ea Kurdan tevda bide ber xwe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">LI ROJHILAT\u00ca KURDISTAN(LI \u00ceRAN\u00ca):<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Rojhilat\u00ea Kurdistan\/\u00ceran\u00ea li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee zor \u00fb zext heye \u00fb h\u00een neb\u00fbye ziman\u00ea xwendin\u00ea, pergaleka perwerdehiy\u00ea ya Kurd\u00ee n\u00eene. Hinek xebat li w\u00ea der\u00ea t\u00eane kirin, weke m\u00eenak; hin pirt\u00fbk \u00fb kovar t\u00eane belavkirin. L\u00ea hertim niv\u00eeskar \u00fb rojnamevan t\u00eane girtin, dikevin bin \u00ee\u015fkenceyan \u00fb di hepsa de dim\u00eenin. Li Zan\u00eengeha Sin\u00ea be\u015fa Kurd\u00ee heye l\u00ea bel\u00ea tu xebat\u00ean ji dil nay\u00ean kirin \u00fb be\u015f sembol\u00eek e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gelek kes xwe bixwe yan j\u00ee bi alikariya derdor\u00ea xwe f\u00ear\u00ee xwendin \u00fb niv\u00eesandina Kurd\u00ee dibin. Li Rojhilat, ziman parastina nasnamey\u00ea ye; jiyan piran\u00ee bi Kurd\u00ee ye, di nava gel de h\u00eaj ba\u015f t\u00ea axaftin. L\u00ea bel\u00ea Faris\u00ee h\u00ead\u00ee h\u00ead\u00ee di nava hinek qism\u00ean gel de serdest dibe \u00fb gel terka Kurd\u00ee dike. Di zaravay\u00ea Soran\u00ee de ext\u00fbbar bi Lat\u00een\u00ee t\u00ea kirin \u00fb eleqeyek mezin j\u00ea re heye. Li Xorasan\u00ea, li gel ku 2-3 milyon Kurd hene, li wir j\u00ee perwerdehiya bi Kurd\u00ee n\u00eene. Di nava gel de j\u00ee Faris\u00ee serdest e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kurd dikarin bi riya ziman\u00ee yekitiya xwe \u00e7\u00eakin. Div\u00ea Kurd r\u00fbnin li ser xal\u00ean hevpar y\u00ea ziman\u00ea xwe biaxivin \u00fb yekitiya xwe j\u00ee li ser bingeh\u00ea ziman\u00ee \u00e7\u00eabikin. Heger pergalek \u00e7\u00eanebe xebat \u00fb ziman j\u00ee p\u00ea\u015fve na\u00e7e. Div\u00ea pergala edeb\u00ee b\u00eate afirandin. Tor\u00ean civak\u00ee ji bo ziman hene l\u00ea t\u00ear\u00ea nake. Div\u00ea rew\u015fenb\u00eer yekdenk bin \u00fb li gor pergalek\u00ea raporek\u00ea amade bikin \u00fb bi riya \u00e7apameniy\u00ea j\u00ee li ser v\u00ea bi berfireh\u00ee b\u00eate axaftin. Div\u00ea pergalek ya perwerdehiy\u00ea ya netew\u00ee b\u00eate avakirin, kanalek\u00ee TV bi nav\u00ea ziman b\u00eate dan\u00een.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">LI BA\u015e\u00dbR\u00ca KURDISTAN(LI IRAQ\u00ca):<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan desthilat\u00ee di dest\u00ea Kurdan de ye, di nav gel de axaftin tev bi Kurd\u00ee ye. Di dibistanan de xwendin \u00fb niv\u00eesandin bi Kurd\u00ee ye. L\u00ea di asta zan\u00eengeh\u00ea de qelsiyek heye, li hin zan\u00eengehan Ereb\u00ee \u00fb Ingil\u00eez\u00ee serdest in. Ji bo p\u00ea\u015fvebirina ziman\u00ea Kurd\u00ee derfetek z\u00ear\u00een li Ba\u015f\u00fbr heye, l\u00ea mixabin li wir j\u00ee k\u00eaman\u00ee \u00fb xelitiy\u00ea me hene. Programek netew\u00ee ya perwerdehiy\u00ea li her\u00eam\u00ea n\u00eene. Em ne li dij f\u00earb\u00fbna Ingil\u00eez\u00ee \u00fb Ereb\u00ee ne, l\u00ea ji ber ku ziman\u00ea Kurd\u00ee di qonaxeke gir\u00eeng re derbas dibe, hewcedar\u00ee bi qedirday\u00eena Kurd\u00ee heye. H\u00een di mehkemey\u00ean Her\u00eama Kurdistan\u00ea de dokuman bi Ereb\u00ee ne, ev j\u00ee k\u00eamaniyek e. Li tevaya Iraq\u00ea j\u00ee Kurd\u00ee ziman\u00ea duyem\u00een hatiye qeb\u00fblkirin. Ev tev destkeftiy\u00ean h\u00eaja ne, hewce ye ba\u015f b\u00eane bikaran\u00een.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Div\u00ea \u00eens\u00eeyat\u00eefeke netew\u00ee hebe ku li ser ziman bixebite. Bi v\u00ea ji hest\u00ean netew\u00ee p\u00ea\u015f bikeve. Ji ber ku li Ba\u015f\u00fbr desthilatdar\u00ee di dest\u00ea Kurdan de ye, xebat\u00ean berfireh dikare li vir b\u00eane me\u015fandin; enst\u00eetu, akadem\u00ee dikarin b\u00eane xurtkirin \u00fb ji bo ziman ji hem\u00fb Kurdan re bibin al\u00eekar. Gelek xebat\u00ean h\u00eaja hatine kirin, l\u00ea t\u00ear\u00ea nake. H\u00een li Ba\u015f\u00fbr bi du zaravay\u00ean cuda perwerdeh\u00ee t\u00ea me\u015fandin \u00fb yek\u00eet\u00ee p\u00eak nehatiye, di v\u00ee war\u00ee de hewcedar\u00ee bi xebatan hene. Ji bo bi xebat\u00ean Bak\u00fbr re j\u00ee hevgir\u00eadanek \u00e7\u00eabibe \u00fb ji hev s\u00fbd\u00ea werbigirin, gerek li Ba\u015f\u00fbr xwendin \u00fb niv\u00eesandina bi t\u00eep\u00ean Lat\u00een\u00ee bip\u00ea\u015f keve, werger\u00ea hem\u00fb xebat\u00ean Kurd\u00ee b\u00eane kirin. Ba\u015f\u00fbr, ji her \u00e7ar per\u00e7ey\u00ean din b\u00eahtir xwed\u00ee heq \u00fb n\u00eaz\u00eek\u00ee azadiy\u00ea ye; ev j\u00ee ji hem\u00fb Kurdan re serbilinday\u00ee ye. Ji bo heq\u00ea ku bidest ketine b\u00eane parastin \u00fb p\u00ea\u015fketin \u00e7\u00eabibe, hewce ye hem\u00fb Kurd xwe berpirsyar bib\u00eenin. Dema saziyek netew\u00ee ya ziman hebe, dikare bi plan \u00fb bernamey\u00ean zanist\u00ee ji bo van xebatan bibin al\u00eekar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">LI ROJAVAY\u00ca KURDISTAN\u00ca(LI SURIYEY\u00ca):<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea ev n\u00eaz\u00ee sed sal\u00ee ye, bi fedakariy\u00ean \u015feqs\u00ee xebat\u00ean h\u00eaja y\u00ea Kurd\u00ee \u00e7\u00eab\u00fbne. H\u00een ji sal\u00ean 1930\u2019\u00ee ve, bi saya xebat\u00ean M\u00eer Celadet Bedirxan \u00fb dora w\u00ee ya kovara Hawar\u00ea bingehehek xurt ji bo hem\u00fb Kurdan hatiye dan\u00een. Hewldan\u00ean xebat \u00fb avakirina saz\u00eey\u00ean taybet ji bo parastin \u00fb bip\u00ea\u015fdebirina ziman\u00ea Kurd\u00ee her berdewam kirine, l\u00ea ji ber zext \u00fb fi\u015far\u00ean rej\u00eema S\u00fbr\u00eeyey\u00ea derfet \u00e7\u00eanedib\u00fbn ku saz\u00ee b\u00eane avakirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di sala 2007\u2019an de hin rew\u015fenb\u00eer \u00fb zimanhez biryara avakirina Saziya Ziman\u00ea Kurd\u00ee(SZK) ragihandin, l\u00ea d\u00eesa j\u00ee xebat ve\u015fart\u00ee dihatin kirin. Bi berxwedan\u00ean takekes\u00ee, di war\u00ea \u00e7and, d\u00eerok \u00fb edebiyata Kurd\u00ee de, xebat\u00ean perwerdeya bi ziman\u00ea Kurd\u00ee di malan de, bi awayek\u00ee ve\u015fart\u00ee dihatin kirin. Li taxan kom\u00ean pi\u00e7\u00fbk ava b\u00fbn \u00fb f\u00ear\u00ee xwendin \u00fb niv\u00ees\u00eena zaravay\u00ea kurmanc\u00ee b\u00fbn, ji bo f\u00earkirin\u00ea hin pirt\u00fbk\u00ean wek\u00ee h\u00eenkeran j\u00ee hatin amadekirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sala 2011\u2019an ji ber ku li tevah\u00eeya S\u00fbr\u00eeyey\u00ea \u015fer \u00fb \u015fore\u015f\u00ea dest p\u00ea kir, ev ji bo Saz\u00eeya Ziman\u00ea Kurd\u00ee b\u00fb derfetek ku di tevah\u00ee bajar\u00ean Kurdan de navend\u00ean xwe veke, di heman dem\u00ea de li paytexta S\u00fbr\u00eeyey\u00ea \u00fb bajar\u00ea Heleb\u00ea \u00fb Reqay\u00ea j\u00ee navend\u00ean SZKy\u00ea hatin vekirin. \u00cad\u00ee bi dir\u00fb\u015fma \u201cZarok\u00ean xwe bi ziman\u00ea dagirkeran nelor\u00eenin.\u201d perwerdeya ziman\u00ea Kurd\u00ee hema bib\u00eaje li tevah\u00ee tax \u00fb kolan\u00ean Rojavay\u00ea belav b\u00fb, p\u00ea re j\u00ee li bajar\u00ean S\u00fbr\u00eeyey\u00ea y\u00ean ku Kurdan ko\u00e7\u00ee wan kiriye. Wek\u00ee gava p\u00ea\u015f\u00een mamostey\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee hatin amadekirin, pa\u015f\u00ea dema ku derfet peyda b\u00fbn, yekser hin dibistan\u00ean taybet ji bo f\u00earkirina Kurd\u00ee veb\u00fbn. Hejmara dibistan \u00fb mamostayan z\u00eade b\u00fb, lewra SZKy\u00ea bi pi\u015ftgir\u00eeya Bir\u00eaveber\u00eeya Xweser ya ku niha Rojava bi r\u00ea ve dibe, biryara derbasb\u00fbna dibistan\u00ean ferm\u00ee da, y\u00ean li her\u00eam\u00ean Kurdan ku Dewleta S\u00fbr\u00eeyey\u00ea t\u00ea de b\u00fb. \u00c7ar sal\u00ean destp\u00eak\u00ea Kurmanc\u00ee di dibistanan de wek\u00ee h\u00eenb\u00fbna destp\u00eaka f\u00earb\u00fbna zimanek\u00ee b\u00fb, l\u00ea pi\u015ftre meteryal\u00ean perwerdey\u00ea ji bo zarok\u00ean Kurd bi tevah\u00ee bi Kurd\u00ee hatin amadekirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wek\u00ee gava destp\u00eak\u00ea SZKy\u00ea bar\u00ea h\u00eenkirina Kurd\u00ee girt ser mil\u00ean xwe, l\u00ea pi\u015ftre saz\u00ee \u00fb dezgeh\u00ean taybet bi perwerdekirin\u00ea ji bo dibistanan hatin amadekirin \u00fb kar \u00fb bar\u00ean perwerde \u00fb h\u00eenkirin\u00ea bi r\u00ea ve birin. Loma careke din SZKy\u00ea ber\u00ea xwe da \u015fopa ku ji bo w\u00ea hatib\u00fb avakirin; navendeka taybet ji bo saz\u00eeya ziman\u00ea Kurd\u00ee di sala 2019\u2019an de hat amadekirin. Navend li bajar\u00ea Qami\u015floy\u00ea ye, kom\u00eetey\u00ean gir\u00eaday\u00ee navend\u00ea li bajar\u00ean din j\u00ee hene. Niha xebat\u00ean SZKy\u00ea tev bi r\u00eaya v\u00ea navend\u00ea t\u00ean kirin.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Armanc ji vekirina v\u00ea navend\u00ea ew e ku bi r\u00ea \u00fb r\u00eabaz\u00ean m\u00eena komkirin, berhevkirin, l\u00eakol\u00een \u00fb l\u00eager\u00een\u00ean zanist\u00ee \u00fb akadem\u00eek xwe bigih\u00eene reh \u00fb r\u00ee\u015f\u00ean ziman \u00fb w\u00eajeya Kurd\u00ee. Ji bin pest \u00fb p\u00eak\u00fbtiya di bin ziman\u00ean dagirkeran de may\u00ee derxe; ji qalib\u00ean ziman\u00ean din paqij bike. Ji bo p\u00eakan\u00eena v\u00ea yek\u00ea j\u00ee erk \u00fb berpirsyar\u00eey\u00ean SZKy\u00ea y\u00ean bingeh\u00een ew in ku xwe bigih\u00eenin her kes, saz\u00ee \u00fb dezgeh\u00ean ku bi ziman \u00fb w\u00eajeya Kurd\u00ee ve mij\u00fbl dibin. Wan li dora dir\u00fb\u015fma \u201cZiman\u00ea Me Nasname \u00fb Heb\u00fbna Me ye\u201d b\u00eene cem hev \u00fb bi v\u00ea yek\u00ea cih \u00fb l\u00eavegera ziman\u00ea Kurd\u00ee ava bike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li gor daney\u00ean \u00eesal, li hem\u00fb nav\u00e7ey\u00ean R\u00eaveberiya Xweser \u00ean Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb Bakur \u00fb Rojhilat\u00ea S\u00fbriy\u00ea, 4 hezar \u00fb 407 dibistan hene. Derdora 900 hezar xwendekar \u00fb b\u00eahtir\u00ee 39 hezar\u00ee j\u00ee mamoste hene. Li gor\u00ee zanyariy\u00ean Desteya Perwerdey\u00ea ya R\u00eaveberiya Xweser, li tevaya dibistan\u00ean par\u00eazgeha Hesek\u00ea 2 hezar \u00fb 423 dibistan hene. Li herdu bajar\u00ean Hesek\u00ea \u00fb Qami\u015flo, ten\u00ea 22 dibistan di dest\u00ea perwerdeya ser bi Hik\u00fbmeta S\u00fbriy\u00ea de ne. 2 hezar \u00fb 225 dibistan li par\u00eazgeha Hesek\u00ea, di dest\u00ea R\u00eaveberiya Xweser de ne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hejmara xwendekaran li dibistan\u00ean Her\u00eama Ciz\u00eer\u00ea ya Rojavay\u00ea Kurdistan\u00ea, gihi\u015ftiye b\u00eahtir\u00ee 230 hezar xwendekar\u00ee.&nbsp;&nbsp;Ji bo wan 20 hezar mamoste hene.&nbsp;&nbsp;Xwendin ji pola yekem a seretay\u00ee heta pola 12\u2019em\u00een a w\u00eajey\u00ee \u00fb zanist\u00ee ya l\u00eesey\u00ea ye. Bi w\u00ea yek\u00ea hem\u00fb materyal\u00ean xwendin\u00ea di hers\u00ea qonax\u00ean seretay\u00ee, amadey\u00ee \u00fb l\u00eesey\u00ea de programa xwendin\u00ea ya R\u00eaveberiya Xweser in, Ziman\u00ea Kurd\u00ee ziman\u00ea sereke ye, herwiha ziman\u00ean p\u00eakhatey\u00ean Ereb \u00fb Kiristiyanan j\u00ee t\u00eane xwendin.&nbsp;&nbsp;Zan\u00eengeha Rojava \u00fb Zan\u00eengeha Koban\u00ea hene, ji bo berfirehkirin \u00fb xebat\u00ea z\u00eadetir y\u00ea zan\u00eengehan hewldan\u00ean b\u00easekin hene.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji ber \u00ear\u00ee\u015fa Art\u00ea\u015fa Tirkiy\u00ea \u00e7ekdaran li Gir\u00ea Sp\u00ee \u00fb Ser\u00ea Kaniy\u00ea, b\u00eahtir\u00ee 9 hezar xwendekar ji xwendin\u00ea b\u00ea par man. Li Her\u00eama Efr\u00een\u00ea 311 dibistan heb\u00fbn, ji wan 261 \u00ean seretay\u00ee, 38 hezar xwendekar heb\u00fbn, \u00fb 50 dibistan\u00ean amadey\u00ee \u00fb l\u00eesey\u00ea l\u00ea heb\u00fbn, hejmara xwendekar\u00ean wan j\u00ee 8 hezar xwendekar b\u00fbn, bi ziman\u00ean Kurd\u00ee \u00fb Ereb\u00ee dixwendin. L\u00ea mixabin \u00eero di bin dagirkeriya Tirkiy\u00ea de ye \u00fb xwendina bi Kurd\u00ee, dibistan \u00fb Zan\u00eengeha Efr\u00een j\u00ee hatiye betalkirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di gel \u00ea\u015fa Efr\u00een\u00ea, ev daney\u00ean li Rojava h\u00eav\u00ee \u00fb dilxwe\u015fiy\u00ea dide hem\u00fb Kurdan. Li Rojava di gelek waran de rew\u015feke ber bi azadiy\u00ea ve heye, dibistan \u00fb zan\u00eengeh\u00ean bi Kurd\u00ee bir\u00eave birin. Hem\u00fb Kurd gerek bibin destek \u00fb al\u00eekar, ji bo xwe bip\u00ea\u015f bix\u00eenin. Axilbe hewcedar\u00ee bi xebat\u00ean zanist\u00ee hene.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">REW\u015eA ZIMAN\u00ca KURD\u00ce LI CEM KURD\u00caN DIYASPORAY\u00ca:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kurd\u00ean Kafkasya \u00fb Asya Nav\u00een<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji heyama \u00c7ar\u00eet\u00eey\u00ea ve xebat\u00ean pir h\u00eaja y\u00ea Kurdolojiy\u00ea li R\u00fbsya \u00fb d\u00fbra j\u00ee li Yekitiya Sovyetan hene. Li Zan\u00eengeha Moscoway\u00ea be\u015fa Kurd\u00ee heye. Bi avab\u00fbna Yekitiya Komar\u00ean Sovyeta Ber\u00ea, di sal\u00ean 1920\u2019an de gelek derfet \u00fb destkeftiy\u00ean mezin ji bo netewey\u00ean k\u00eamjimar, bi taybet\u00ee ji bo Kurdan peyda dibin. Be\u015fek ji Kurdan, li Ermenistan\u00ea di tevahiya d\u00eeroka Kurdan de roleke mezin l\u00eestin. Bi al\u00eekar\u00ee \u00fb pi\u015ftgiriya Dewleta Ermenistan\u00ea, Kurd b\u00fbn xwed\u00ee alfabey\u00ea; ev j\u00ee b\u00fb sedema p\u00ea\u015fxistina ziman\u00ea zikmak\u00ee \u00fb herwiha parastina d\u00eerok, \u00e7\u00eerok, zargotin, stran, destan, w\u00eaje \u00fb hwd. Kurmanc\u00eeax\u00eav\u00ean Sovyeta ber\u00ea ya Ermenistan\u00ea devoka xwe ya devk\u00ee ne ten\u00ea ji tuneb\u00fbn\u00ea parastin, herwiha&nbsp;Kurmanciyeke p\u00ea\u015fket\u00ee \u00fb standard j\u00ee bidest xistin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sal\u00ean 1921\u20131937\u2019an, ji bo p\u00ea\u015fve\u00e7\u00fbna \u00e7anda Kurd\u00ee \u00fb p\u00ea\u015fketina rew\u015fenb\u00eeriy\u00ea, mirov dikare wek demek gir\u00eeng binirx\u00eene. Li hik\u00fbmeta Sovyetan ya Azerbaycan\u00ea de, di destp\u00eaka sala 1921\u2019\u00ea de hinek reform ji bo Kurdan hatin kirin ku jiyana Kurdan ba\u015ftir bike. Li bajar\u00ean&nbsp;<a href=\"https:\/\/ku.wikipedia.org\/wiki\/La%25C3%25A7%25C3%25AEn\">La\u00e7\u00een<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ku.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Q%25C3%25BBbadl%25C3%25AE&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Q\u00fbbadl\u00ee<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ku.wikipedia.org\/wiki\/Kelbajar\">Kelbajar<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/ku.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Zengil%25C3%25AE&amp;action=edit&amp;redlink=1\">Zengil\u00ee<\/a>&nbsp;her\u00eameke otonom ya bi nav\u00ea \u201cKurdistana Sor\u201d hat avakirin. Di dibistanan de perwerdehiya ziman\u00ea zikmak\u00ee heb\u00fb, pirt\u00fbk \u00fb rojname bi ziman\u00ean Kurd\u00ee hatin we\u015fandin, dibistana mamostetiy\u00ea ya Kurd\u00ee veb\u00fb. Radyoyeke Kurd\u00ee hate avakirin, film hatin ki\u015fandin. Li Ermenistan\u00ea dibistan\u00ean Kurd\u00ee \u00fb saziy\u00ean \u00e7apemen\u00ee \u00fb we\u015fan\u00ea hatin damezirandin. \u015eanoya netewey\u00ee ya Kurd\u00ee heb\u00fb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00ea Tirkiyey\u00ea nedixwast Kurd li tu dewletan bibin xwed\u00ee stat\u00fb \u00fb ziman \u00fb \u00e7anda xwe bip\u00ea\u015f bix\u00eenin, da ku tes\u00eer\u00ea li Bakur\u00ea Kurdistan j\u00ee nekin. Bi bandora Tirkiy\u00ea otonomiya Kurdistana Sor, di 1930\u2019\u00ee de hat betalkirin \u00fb gelek destkeftiy\u00ean Kurdan ji dest \u00e7\u00fbn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di heyama Stal\u00een de, di sala 1938\u2019an de hejmareke mezin ya Kurd\u00ean Qefqasyay\u00ea ji aliy\u00ea Sovyetan sergum\u00ee komar\u00ean&nbsp;Asyaya Nav\u00een \u00fb Kazakistan\u00ea kirin. Gelek ji wan bi mehan di riyan \u00fb hal\u00ean ne xwe\u015f de man, hinan jiyana xwe ji dest dan. Y\u00ea may\u00ee her \u00e7iqas\u00ee di halek\u00ee pir zehmet de jiyana xwe dime\u015fandin j\u00ee Kurdayetiya xwe \u00fb ziman\u00ea xwe parastin. Di gel ku perwerdeh\u00ee bi ziman\u00ea xwe nab\u00eenin, heya v\u00ea dem\u00ea j\u00ee piraya wan di mal\u00ean xwe de bi Kurd\u00ee diaxivin, di kar \u00fb xebat\u00ean Kurdewar\u00ee de cih digrin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dema hilwe\u015f\u00eena Yek\u00eetiya Sovyet\u00ea j\u00ee, heq\u00ean Kurd\u00ean Sovyet\u00ea hatin pa\u015fguhkirin, ne ten\u00ea ji maf\u00ea xwe y\u00ea xwebixwe bir\u00eavebirin\u00ea, ji j\u00eey\u00eena li ser axa xwe j\u00ee b\u00eapar man. Beriya dagirkirina Kurdistana Sor ji h\u00eala Ermeniyan ve di 1992-1993 de, Kurd bi giran\u00ee li nav\u00e7ey\u00ean Kelbajar, Lachin, Gubadli, Zangilan(dever\u00ean her\u00eama Kurdistana Sor a ber\u00ea), Cebra\u00eel, Fuz\u00fbl\u00ee, Xanlar, X\u00fbdat, Tartar, Barda, Axdam, li bajar\u00ean Baku, Ganja, Sumgait, \u015e\u00fb\u015fa, \u00fb li gelek wargeh\u00ean din dijiyan. L\u00ea pi\u015ft\u00ee dagirkirin\u00ea, bi hewldan\u00ean guhertina demografiy\u00ea, bi ko\u00e7ber\u00ee \u00fb surgunan bi dehhezaran Kurd cih \u00fb war\u00ean xwe terikandin \u00fb li gelek welatan bela b\u00fbn. T\u00ea bawerkirin ku derdora 500,000 Kurd niha li Azerbaycan\u00ea dij\u00een, l\u00ea perwerdeya bi ziman\u00ea Kurd\u00ee tuneye \u00fb piraya wan hatine as\u00eem\u00eelekirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Ermen\u00eestan\u00ea 21 gund\u00ean Kurdan hene \u00fb di wan gundan de zarok\u00ean Kurd heyan\u00ee pola 12\u2019an ders\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee h\u00een dibin. Li gund\u00ean Kurdan, Kurd\u00ee t\u00ea axaftin. L\u00ea cih\u00ean Kurd l\u00ea k\u00eam bin bi ziman\u00ea Ermen\u00eek\u00ee t\u00ea axaftin. Di Ermen\u00eestana Sovyet\u00ea de be\u015fa Kurdnas\u00eey\u00ea ya serbixwe heb\u00fbye, l\u00ea pi\u015ft\u00ee hilwe\u015f\u00eena Sovyet\u00ea ew hate girtin. Niha li Fakulteya Rojhelatnas\u00eey\u00ea ya zan\u00eengeha Rewan\u00ea\/\u00car\u00eevan\u00ea de ziman\u00ea Kurd\u00ee wek ders t\u00ea derbaskirin. Dewlet ji bo material \u00fb ti\u015ft\u00ean perwerdehiy\u00ea pi\u015ftgiriy\u00ea dide.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yekitiya Sovyetan sala 1944\u2019an de j\u00ee, Kurd\u00ean Gurcistan\u00ea sirg\u00fbn\u00ee komar\u00ean Asyaya Nav\u00een kirin. Kurd\u00ean ku di Hevpeymaniya Dewlet\u00ean Serbixwe ya \u00eeroy\u00een de, ya ber\u00ea Sovyet\u00ee dij\u00een, bi qas\u00ee % 2\u2019\u00ea gel\u00ea Kurd in \u00fb be\u015fa her\u00ee gir\u00eeng a d\u00eeasporaya Kurd p\u00eak t\u00eenin. \u00cero, Kurd\u00ean Sovyeta ber\u00ea li z\u00eadey\u00ee hezar gund, bajarok \u00fb bajaran li ser erdek fireh dij\u00een. Di dibistanan de ziman\u00ea Kurd\u00ee derbas nabin. Bi tevah\u00ee, hejmar\u00ean texm\u00een\u00ee y\u00ean Kurd\u00ean li Asyaya Nav\u00een dij\u00een bi v\u00ee away\u00ee ne:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Kazakistan hejmara Kurdan n\u00eaz\u00eek\u00ee 50\u2019\u00ee hezar\u00ee ye. Li gor\u00ee Kurdan, hejmara wan nez\u00eek\u00ee 100 hezar\u00ee ye. Piran\u00ee li gundan dij\u00een. N\u00eaz\u00eek\u00ee 10 gundan de heft\u00ea carek\u00ea, nez\u00eek\u00ee saetek dersa ziman\u00ea Kurd\u00ee t\u00ea day\u00een. Ji sala 2020\u2019an li bajar\u00ea Almatay\u00ea dibistana yek\u015fem\u00ee hatiye vekirin. Li Kazak\u00eestan\u00ea dewlet pi\u015ftgiriy\u00ea nade perwerdeya bi Kurd\u00ee. Pirsgir\u00eaka kadroya mamostey\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee heye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Kirgiz\u00eestan\u00ea, hejmara Kurdan li dora 30,000 t\u00eate texm\u00een kirin, her \u00e7end ku li gor\u00ee serjim\u00eariya 2009\u2019an de hejmara kes\u00ean wek\u00ee xwe qeydkir\u00ee ne, ji 13,171\u2019an z\u00eadetir b\u00fb. Li vir ders\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee derbas nabin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Turkmenistan\u00ea derdora 50,000 Kurd hene. Heb\u00fbna Kurdan li Turkmenistan\u00ea digihe \u00e7end sedsalan ber\u00ea. Kurd\u00ean Tirkmenistan\u00ea, ku jimara wan digihi\u015ft 300 hezar\u00ee, hema bi tevah\u00ee hatin as\u00eem\u00eelekirin, ziman\u00ea Kurd\u00ee di dibistanan de derbas nabin. Li Ozbekistan derdora 10,000 \u00fb li Tacikistan j\u00ee derdora 3,000 Kurd hene. Ji bo ji hin heqqa s\u00fbd werbigrin, hin Kurd di qeydiyan de xwe wek Kurd nedane xuyakirin, loma hijmar\u00ean tekk\u00fbz di destan de tunene.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji bo Kurd\u00ean Kafkasya j\u00ee, t\u00eakil\u00eedan\u00een \u00fb al\u00eekariya berhem\u00ean Kurd\u00ee ji bo p\u00ea\u015fxistina ziman w\u00ea pir bibe al\u00eekar. Xebat\u00ean Kurdewar\u00ee y\u00ea li wir j\u00ee, gerek ji aliy\u00ea hem\u00fb Kurdan ve b\u00eane \u015fopandin \u00fb b\u00eane destekkirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Li Awr\u00fbpa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dema behsa rew\u015fa ziman\u00ea Kurd\u00ee ya diyasporay\u00ea t\u00ea kirin s\u00ea ekol derdikevin p\u00ea\u015f. Ekola Sovyeta kevin, ekola Swed\u00ea \u00fb ekola Almanya. Dema em behsa destp\u00eaka waney\u00ean ferm\u00ee bi ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00fb niv\u00eesandina bi Kurd\u00ee dikin, b\u00eag\u00fbman ber\u00ee herti\u015ft\u00ee rol \u00fb bandora <strong>\u201cEkola Sovyeta Kevin\u201d <\/strong>derdikeve p\u00ea\u015f. Ev mijar li jor hatiye bicihkirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cEkola Sw\u00ead\u00ea\u201d<\/strong> di perwerdeya ziman\u00ea Kurd\u00ee de, li Awr\u00fbpay\u00ea ji destp\u00eaka sal\u00ean 1970\u2019yan heta \u00eero rolek gir\u00eeng list \u00fb h\u00eena j\u00ee dil\u00eeze. Ev ekol bi xebat\u00ean xwe him li welat\u00ean Avr\u00fbpa \u00fb him j\u00ee li Kurdistan\u00ea di be\u015fa perwerdeya bi Kurd\u00ee de bandorek gir\u00eeng hi\u015ftiye. Li vir bi kurtay\u00ee em \u00ea li ser v\u00ea ekol\u00ea bisekinin \u00fb hin agahdariy\u00ean \u00eenformatif bidin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Kurtekronolojiya perwerdeya ziman\u00ea Kurd\u00ee li Swed\u00ea<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di sal\u00ean 1975\u2019an de parlamentoya Swed\u00ea \u201cReforma Ziman\u00ea Dayik\u00ea\u201d pejirand \u00fb di sala xwendin\u00ea ya 1976\/77an de bi cih hat. Li gora v\u00ea reform\u00ea malbat\u00ean ku di mala xwe de bi zarok\u00ean xwe re ne bi Sw\u00ead\u00ee, bi zimanek din diaxiv\u00een; qan\u00fbn\u00ea ji zarok\u00ean wan re r\u00ea vekir \u00ead\u00ee bi ziman\u00ea xwe, bi awayek fermi di xwendegahan de perwerdey\u00ea bist\u00eenin. Di sala 1976\u2019an de cara p\u00ea\u015f\u00ee mamoste Re\u015fo Z\u00eelan li bajar\u00ea Upsalay\u00ea dest bi mamostetiy\u00ea dike \u00fb ders dide \u015fagirt\u00ean ji pol\u00ean 1-9\u2019an. Ji 1976\u2019an \u00fb heta \u00eero j\u00ee li Swed\u00ea perwerdeya bi ziman\u00ea Kurd\u00ee heye \u00fb hejmara \u015fagirtan her ku \u00e7\u00fbye pirtir b\u00fbye. Wek\u00ee m\u00eenak, hijmara \u015fagirt\u00ean perwerdeya Kurd\u00ee di sala 1996\/97\u2019an de dibe 3129 \u00fb di sala 2019\u2019an de digih\u00ea 8672\u2019an.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di sala 1984\u2019an de li bajar\u00ea Tenstay\u00ea cara p\u00ea\u015f\u00ee p\u00ea\u015fdibistana Kurd\u00ee veb\u00fb. H\u00eajay\u00ee gotin\u00eaye ku di sala 1985\u2019an de konsolos\u00ea Tirkiy\u00ea ev bi awayek ferm\u00ee protesto kir. Gerek em bal\u00ea bik\u015f\u00eenin ser, li ku der\u00ea dibe bela bibe, dema derfet\u00ean her\u00ee bi\u00e7\u00fbk j\u00ee ji Kurdan re peyda dibin, Tirkiye&nbsp; asteng\u00eeyan derdixe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00eesa di sala 1984\u2019an de li Zan\u00eengeha Stockholm\u00ea be\u015fa mamostetiya Kurd\u00ee veb\u00fb \u00fb heta sala 1991\u2019\u00ea dom kir. Xwendina v\u00ea be\u015f\u00ea 2 sal b\u00fbn. Li gora \u00eestat\u00eest\u00eek\u00ean ku mamoste Haydar Dijle (di LeMonda Kurd\u00ee, hej.57, 2020 de) dide, di sala xwendin\u00ea ya 2018\/19an de, li Swed\u00ea di pol\u00ean 1-9\u2019an de 15.629 zarok \u00fb ciwan\u00ean Kurd hene \u00fb ji wan 8672 \u015fagird be\u015fdar\u00ee perwerdeya Kurd\u00ee dibin. Herweha li gora stat\u00eest\u00eek\u00ean di dest\u00ea me de hene, 200 -250 mamoste ders\u00ean Kurd\u00ee didin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Li Swed\u00ea rew\u015fa pirt\u00fbk\u00ean ders\u00ean Kurd\u00ee<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di bavbera sal\u00ean 1975-1985\u2019an de li Swed\u00ea, pirt\u00fbk\u00ean ku meriv b\u00eaje pirt\u00fbk\u00ean Kurd\u00ee y\u00ean ders\u00ea ne, tune ne. Di sala 1985\u2019an de yekem pirt\u00fbka Kurd\u00ee ya Kurmanc\u00ee \u201cEm Bixw\u00eenin\u201d ji aliy\u00ea Enstituya Dewlet\u00ea ya ji bo Materyal\u00ean H\u00eendekariy\u00ea der\u00e7\u00fb \u00fb d\u00fbra j\u00ee \u201cEm Biniv\u00eesin\u201d derdi\u00e7e. Pirt\u00fbka yekem ya l\u00eesey\u00ea j\u00ee bi nav\u00ea \u201cDerg\u00fb\u015fa Nasnamey\u00ea\u201d di sala 2003\u2019an de derdikeve.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di navbera sal\u00ean 1980-81\u2019an de kovar\u00ean zarokan bi nav\u00ea KUL\u00ceLK, H\u00caL\u00ceN \u00fb H\u00caV\u00ce bi al\u00eekariya Dewleta Swed\u00ea ji aliy\u00ea komel\u00ean Kurdan ve derdikevin. Herweha gelek pirt\u00fbk\u00ean zarokan j\u00ee, di sala 1982\u2019an de ji ziman\u00ea Swed\u00ee bo Kurd\u00ee hatine wergerandin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Zan\u00eengeha Upsala Kursiy\u00ea Kurd\u00ee heye. Wergervaniya profesyonel li vir p\u00ea\u015f dikeve. Ji bo zarokek\u00ea be ji maf\u00ea perwerdehiya zikmak\u00ee mecb\u00fbriye. Ji bil\u00ee perwerdeya Kurd\u00ee ya ferm\u00ee di dibistanan de, perwerdeya mezinan \u00fb perwerdey\u00ean ku taybet di komele \u00fb enst\u00eetuyan de t\u00ean dayin j\u00ee hene. Dema em bi gelemper\u00ee li s\u00eestema perwerdekirina Sw\u00ead\u00ea din\u00earin, em dib\u00eenin ku ji bo p\u00ea\u015fketin \u00fb berfirehkirina ziman dewlet ne ten\u00ea m\u00fb\u00e7ey\u00ean mamosteyan, herweha hem\u00fb xerckirina dersan wek mater\u00eeal, pirt\u00fbk \u00fb hazirkirin \u00fb \u00e7\u00eakirina wan j\u00ee dide \u00fb Kurd\u00ean li wir, heb\u00fbna van derfetan ba\u015f bi kar t\u00eenin. Berhem\u00ean niv\u00eeskar\u00ean Kurd y\u00ea li Sw\u00ead\u00ea j\u00ee, xwed\u00ee cihek\u00ee taybet ya edebiyata Kurd\u00ee ne. Em h\u00eav\u00ee dikin, xebat\u00ea li wir bi berfireh\u00ee dom bikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ekola Almanya \u00fb welat\u00ean din \u00ean Awr\u00fbpa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li d\u00fb derstp\u00eakirina perwerdehiya bi ziman\u00ea Kurd\u00ee li Sw\u00eade, li Almanya j\u00ee Kurd ketin nav tevger\u00ea. Ji bo parastin \u00fb hem\u00fb maf\u00ean zarokan di sala 1989\u2019an de ji aliy\u00ea Dezgeha Yekitiya Netewan (UNO) peymanek hate belavkirin. Heta niha 180 dewlet, ku Tirkiy\u00ea j\u00ee di nav de ye ev peyman \u00eemze kirine. Di v\u00ea peyman\u00ea de hem\u00fb maf\u00ean zarokan hene; wek nasname, ziman, \u00e7and, h\u00eenb\u00fbna di xwendegahan de \u00fb hwd. Ev Peyman di sala 1992\u2019an de ji al\u00ee Almanya j\u00ee hate \u00eemzekirin. Herweha ev buyer b\u00fb bingeha perwerdeya ziman\u00ea Kurd\u00ee di xwendegehan de.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Kurtekronolojiya perwerdeya ziman\u00ea Kurd\u00ee li Almanya<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00eena di sal\u00ean 1970\u2019an de, hin hewldan\u00ean perwerdeya Kurd\u00ee li Almanya heb\u00fb. \u201cFederasyona Komeley\u00ean Kurdistan\u00ea \u00ean Demokrat\u00eek\u201d ders\u00ean Kurd\u00ee ji bo endam\u00ean xwe wek qurs\u00ean ziman didan. L\u00ea wek perwerdeya ferm\u00ee, cara p\u00ea\u015f\u00ee di sala xwendin\u00ea ya 1992\/93\u2019yan de li Bajareyaleta Bremen\u00ea ders\u00ean Kurd\u00ee, bi nav\u00ea <em>\u201cDers\u00ean Ziman\u00ea Dayik\u00ea-Kurd\u00ee\u201d<\/em> dest p\u00ea kir \u00fb di 9 xwendegehan de heta \u00eero b\u00ea navber dom dike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00fbra di sala 1993\u2019an de li Hamb\u00fbrg, Niedersachsen \u00fb 1994\u2019an de j\u00ee li Nordrhein-Westfalen (NRW) ders\u00ean Ziman\u00ea Dayik\u00ea\/Kurd\u00ee ket nav mufredeta xwendin\u00ea. Ji sala 2019\u2019an \u00fb vir de j\u00ee li Bajareyaleta Berl\u00een\u00ea \u00fb di sala 2020\u2019an de j\u00ee li Rhainland Pfalz de ders\u00ea Kurd\u00ee t\u00ean dayin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Almanya ya Federal ku ji 16 eyaletan p\u00eak t\u00ea, hukumeta navend\u00ee tev\u00ee kar\u00ea perwerdehiy\u00ea nabe \u00fb her eyalet bi xwe biryar\u00ea didin. Hinek eyalet perwerdehiya ziman\u00ea dayik\u00ea napejir\u00eenin \u00fb derfet nadin, hinek eyalet j\u00ee v\u00ea yek\u00ea dipejir\u00eenin, l\u00ea ten\u00ea bi riya konsolosxanan didin kirin. Ji ber ku Kurdistan wek dewlet nehatiya naskirin, di van eyaletan de perwerdeya Kurd\u00ee j\u00ee tune ye. Di nav eyalet\u00ean ku perwerdeya ziman\u00ea dayik\u00ea nas dikin j\u00ee, \u00eero ten\u00ea li 5 eyaletan (Bremen, Berl\u00een, Niedersachen, Nordrhein-Westfalen \u00fb Rhainland Pfalz) perwerdahiya bi Kurd\u00ee t\u00ea dayin. Li gora \u00eestat\u00eestik\u00ean di dest\u00ea me de hene, \u00eero li van her 5 eyaletan 28 mamoste bi awayek ferm\u00ee hatine wez\u00eefedarkirin \u00fb di pol\u00ean 1-10\u2019an de, ders\u00ea didin n\u00eaz\u00eek\u00ee 3000 \u015fagirt\u00ean Kurd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji dervey\u00ee xwendegehan, li hinek zan\u00eengeh\u00ean Almanya wek Bremen, Berlin, Essen, Bielefeld \u00fb hwd. ji z\u00fb de ders\u00ean Kurd\u00ee wek \u201cQurs\u00ean Taybet\u201d hene. L\u00ea h\u00eajay\u00ee gotin\u00ea ye ku cara p\u00ea\u015f\u00ee, ji sala 2014\u2019an \u00fb vir de li zan\u00eengeha Carl Von Ossietzty Universit\u00e4t Oldenburg (li bajar\u00ea Oldenburg\u00ea), ziman\u00ea Kurd\u00ee wek \u201cBasis Modul\u201d di nav modul\u00ean bijarte de t\u00ea dayin. Li vir xwendekar, di dawiya semestir\u00ea de li gora encama ezm\u00fbn\u00ea not \u00fb p\u00fban\u00ean xwe werdigrin \u00fb Kurd\u00ee di nav wan modul\u00ean din \u00ean Univers\u00eet\u00ea de t\u00ea hesabkirin. Em h\u00eav\u00ee dikin, di zan\u00eengeh\u00ean din \u00ean Almanya j\u00ee ev bela bibe. H\u00eal\u00een\u00ean Zarokan y\u00ean du ziman\u00ee li Elmanya t\u00eane vekirin. Li Essen\u00ea li du dibistanan ders\u00ean Kurd\u00ee t\u00eane day\u00een. Li Elmanya t\u00eakiliyek ji dil bi dewlet\u00ea re lazime, heke di v\u00ee war\u00ee de hewldan\u00ean ba\u015f b\u00eane kirin, w\u00ea encam\u00ean ba\u015ftir b\u00eane stendin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Li Almanya Rew\u015fa materyal\u00ean perwerdekirin\u00ea<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wezaret\u00ean perwerdehiy\u00ea, berhem \u00fb materyal\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee bi xwe \u00e7ap nake \u00fb tu al\u00eekar\u00ee j\u00ee ji bo wan nade. L\u00ea berhem\u00ean ku di dersdayin\u00ea de t\u00ean bikaran\u00een, ji al\u00ee komisyona wezareta perwerdehiy\u00ea ve t\u00ean kontrolkirin \u00fb ten\u00ea li d\u00fb er\u00eakirina wan ev berhem dikarin di dersday\u00eenan de b\u00ean bikaran\u00een.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li vir pirsgir\u00eaka berhem\u00ean dersdayin\u00ea \u00fb ji aliy\u00ea wezareta perwerdehiy\u00ea pejirandinan wan derdikeve p\u00ea\u015f me. Mamostey\u00ean me an berhem\u00ean ku li Sw\u00ead\u00ea hatine amadekirin, an j\u00ee berhem\u00ean \u201cYekitiya Mamostey\u00ean Kurd li Awr\u00fbpa\u201c (YMK)&nbsp; amadekirine bi kar t\u00eenin. Di nav YMK de komisyona berheman heye \u00fb ev komisyon bi kar\u00ea afirandina berheman ji pola 1 heta 10\u2019an mij\u00fbl dibe \u00fb heta niha bi dehan berhem\u00ean perwerdekirina ji bo \u015fagirtan amade kirine.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u015eert \u00fb merc\u00ean perwerdekirin\u00ea<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li her eyaletek\u00ea \u015fert \u00fb merc\u00ean perwekirina bi ziman\u00ea dayike dikare c\u00fbda be, l\u00ea bi gelemper\u00ee ji bo ku ders\u00ean ziman\u00ea dayik\u00ea were dayin prosedur wusa ye:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di destp\u00eak\u00ea de di xwendegeha ku dersa ziman\u00ea Kurd\u00ee ew \u00ea l\u00ea were day\u00een, dive d\u00ea \u00fb bav \u00ean \u015fagirtan Forma Serl\u00eadan\u00ea ya ziman\u00ea dayik\u00ea dagirin \u00fb v\u00ea form\u00ea bidin r\u00eaveberiya dibistan\u00ea.&nbsp; Ji bo ku serl\u00eadan were pejirandin, div\u00ea bi hindikay\u00ee 12 \u015fagirt li xwendegeh\u00ea de qeyidkir\u00ee bin. R\u00eaveberiya dibistan\u00ea form\u00ean serl\u00eadan\u00ea di\u015f\u00eene wezareta perwerdehiy\u00ea. Karmend\u00ea be\u015fa ziman\u00ea dayik\u00ea ya wezareta perwerdey\u00ea bi r\u00eaveberiy\u00ea xwendegeh\u00ea dikeve p\u00eawendiy\u00ea \u00fb ger \u015fert \u00fb merc\u00ean dersdayin\u00ea (wek hejmara \u015fagirtan temam be, polek ji bo dersdayin\u00ea hebe \u00fb r\u00eaveberiya dibistan\u00ea j\u00ee bipejir\u00eene) \u00ead\u00ee bi ferm\u00ee daxuyaniyek li ser portala wezareta perwerdehiy\u00ea t\u00ea dayin ku hewc\u00eadar\u00eeya mamosteyek ji bo ziman\u00ea Kurd\u00ee heye \u00fb serl\u00eadan t\u00ean kirin. Di v\u00ea daxuyaniy\u00ea de \u015fert \u00fb merc\u00ean mamostetiy\u00ea t\u00ea ravekirin ku bi gelemper\u00ee wusa ye:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mamostey\u00ea ku dixwaze ser\u00ee l\u00ea bide dive:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"a\"><li>Xwed\u00ee diplomeya mamostet\u00eey\u00ea; an j\u00ee d\u00eeplomeyak ji be\u015fek wek mamostetiy\u00ea be.<\/li><li>Zan\u00eena ziman\u00ea Kurd\u00eeya xwe \u00eespat bike ku di asta gelek ba\u015f de ye \u00fb dikare ders\u00ea bide.<\/li><li>Kesek\u00ee ji welat\u00ea ku j\u00ea hatiye mamostet\u00ee xwendibe, mamostet\u00ee kiribe, xwed\u00ee zan\u00eena Kurd\u00eeyek ba\u015f be \u00fb ligel wan j\u00ee li Almanya xwed\u00ee maf\u00ea karkirin\u00ea hebe \u00fb herweha j\u00ee ziman\u00ea Alman\u00ee bi hindikay\u00ee di asta C1 zanibe.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Rola malbat, dezgeh \u00fb saziyan<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji bo ku ders\u00ean ziman\u00ea dayik\u00ea\/Kurd\u00ee li xwendegehek\u00ea were dayin, p\u00eadiviya xebatek mu\u015fterek bi malbat, dezgeh \u00fb saziy\u00ean ferm\u00ee re heye. Ber\u00ee her ti\u015ft\u00ee div\u00ea tekiliyek xurt di navbera malbatan de hebe. Ya ba\u015f ew e ku dezgehek malbatan hebe ku karibe di be\u015fa perwerdey\u00ea de tems\u00eelkariya hem\u00fb malbatan bike \u00fb li gor p\u00eawistiy\u00ea bi dezgeh\u00ean ferm\u00ee re t\u00eakeve t\u00eakiliy\u00ea. Herweha t\u00eakiliyek xurt di navbera malbat \u00fb mamostan de j\u00ee hebe. Mamoste div\u00ea bi awayek s\u00eestemat\u00eek di xwendegeh\u00ea de civ\u00eenan bi d\u00ea \u00fb bavan re \u00e7\u00eabike \u00fb wan di derheq\u00ea metod \u00fb away\u00ean dersdayin\u00ea de agahdar bike. Ji aliy\u00ea pedegoj\u00eey\u00ea gelek\u00ee gir\u00eeng e ku, d\u00ea \u00fb bav xwe di nav perwerdehiya Kurd\u00ee ya bi zarok\u00ean wan re heye de his bikin, da ku ew j\u00ee karibin al\u00eekariya zarok\u00ean xwe bikin \u00fb bandorek er\u00ean\u00ee li ser wan bih\u00ealin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di asta dersdayinek serkeft\u00ee de rol \u00fb fonksiyona komel \u00fb dezgeh\u00ean Kurd\u00ee j\u00ee gelek gir\u00eeng in. Ew dikarin \u00e7i di mijara komkirina navan, \u00e7i j\u00ee di destp\u00eakirina xebat\u00ean perwerdeya Kurd\u00ee de, bi r\u00eaya sem\u00eener \u00fb konferans\u00ean \u00eenformatif de d\u00ea \u00fb bavan di derheq\u00ea maf\u00ea ziman\u00ea Kurd\u00ee de agahdar bikin. Herweha ew j\u00ee wek komel, dikarin rola xwe ya civak\u00ee \u00fb perwerdey\u00ea bi kar b\u00eenin \u00fb \u015fop\u00eener\u00ea dersdayin\u00ean Kurd\u00ee bin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00eawendiy\u00ean di navbera mamoste, malbat, dezgeh\u00ean kurd \u00fb saziy\u00ean ferm\u00ee; bi hevre karkirina wan di asta perwerdey\u00ea de p\u00eaw\u00eest e. Ji ber v\u00ea yek\u00ea j\u00ee div\u00ea ev p\u00eawend\u00ee mayinde be \u00fb dan\u00fbstendin taybet\u00ee bi senator\u00eeya perwerdey\u00ea, bi send\u00eekaya perwerdey\u00ea (GEW) \u00fb Landes Institut fur Schule hebe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Rewsa Swisre \u00fb welat\u00ean din<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mixabin li dervey\u00ee Almanya \u00fb Sw\u00ead\u00ea ten\u00ea li Sw\u00eesr\u00ea wan\u00eay\u00ean Kurd\u00ee bi r\u00eak \u00fb p\u00eak t\u00ean dayin. Kar\u00ea perwerdey\u00ea di bin s\u00eewana \u201cKomeleya H\u00eendekariya Kurd\u00ee li Sw\u00eesr\u00ea\u201d dime\u015fe \u00fb hem\u00fb mamostey\u00ean ku kar dikin t\u00ea de c\u00eeh digrin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00eajay\u00ee gotin\u00ea ye ku li wir ji bo amadekirina materyal\u00ean perwerdekirin\u00ea j\u00ee hewldanek h\u00eaja heye. Bi hev\u015fir\u00eekiya Instituta Kurd\u00ee li Sw\u00eesr\u00ea, Komeleya H\u00eendekariya Kurd\u00ee li Sw\u00eesr\u00ea, Yekitiya Mamostey\u00ean Kurd li Awr\u00fbpa, PENa Kurd \u00fb dezgeha Kantona Zurich\u00ea, bi kordinasyon \u00fb amadekirina Hesen Huseyin Deniz 21 pirt\u00fbk\u00ean perwerdekariya Kurd\u00ee t\u00ean amadekirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bi salan e Enst\u00eetuya Kurd\u00ee ya li Par\u00ees, di war\u00ea ziman de gelek xebat kirine \u00fb kar\u00ean di v\u00ee war\u00ee de destek kirine, loma xwed\u00ee cihek\u00ee taybet e. Bi tevay\u00ee li Fransay\u00ea j\u00ee qedirday\u00eena Kurd\u00ee \u00fb Kurdayetiy\u00ea heye \u00fb di hin zan\u00eengehan de xebat\u00ean li ser Kurdolojiy\u00ea t\u00eane me\u015fandin. Li Zan\u00eengeha Inalcoy\u00eabe\u015fa Kurdoloj\u00ee heye. Sala 2020\u2019an de, di mufredata perwerdeya Fransa de bi nav\u00ea \u201cKurd: Netewek b\u00ea Dewlet\u201d li mekteban ji bo sinif\u00ean 11\u2019an, day\u00eena dersek\u00ea hate qeb\u00fblkirin. Ev\u00ea j\u00ee tevaya Kurdan gelek\u00ee bextewar kir \u00fb al\u00eekariya Fransa ya ji dema M\u00eer Celadet Bedirxan \u00fb heya bi Daniella Mitterand an\u00ee b\u00eera wan. Ku Kurd bi j\u00eahat\u00eeb\u00fbn xwe bidin kar \u00fb xebat\u00ean ziman, li wir j\u00ee dikare gelek encam\u00ean ba\u015ftir b\u00eane bidestxistin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji bo agahdarkirina riya xebatan hebek\u00ee b\u00ea zelalkirin, me hin dane li vir bi cih kirin. Bi pi\u015ftgiriya her ferdek\u00ee \u00fb dezgeh \u00fb saziy\u00ean Kurdan em bi h\u00eav\u00ee ne ku em \u00ea karibin ziman\u00ea xwe p\u00ea\u015fve bibin. \u00c7iqas\u00ee em bi r\u00eaxistin\u00ee \u00fb bi zaneb\u00fbn tevbigerin, ji hev haydar bin \u00fb pi\u015ftgiriy\u00ea bidin hev, em \u00ea ewqas\u00ee biserkevin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zaravay\u00ean Kurd\u00ee<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Em Kurd miletek\u00ee pir-zarave \u00fb pir-d\u00een in. Hem\u00fb d\u00een\u00ean sereke, li Kurdistan \u015fax \u00fb per\u00ea xwe berdane \u00fb xwed\u00ee civat in. \u00db Kurmanc\u00ee, Soran\u00ee, Kirdk\u00ee(Zazak\u00ee), Hewram\u00ee \u00fb L\u00fbr\u00ee zaravay\u00ean me y\u00ean sereke ne. Herwisa Kelh\u00fbr\u00ee, Lek\u00ee \u00fb \u015e\u00eaxbizeyn\u00ee j\u00ee zaravay\u00ean me ne, ku tev bihevre dibin <strong>Kurd\u00ee<\/strong>. Milet\u00ean kevnare hem\u00ee her wek\u00ee me \u00e7end zaravay\u00ean cih\u00ea qise dikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sw\u00ead \u00fb Norve\u00e7 ji ber ku di bin hukumdar\u00eeya kral\u00eeyetek\u00ea de mane, ji hev f\u00eam dikin. Ba\u015f\u00fbr \u00fb bak\u00fbr\u00ea Sw\u00ead\u00ea ji hev f\u00eam nakin \u00fb \u00eero wek\u00ee heman ziman\u00ea te qeb\u00fblkirin. Li Almanya kes\u00ean ji hin eyaletan ji eyalet\u00ean din f\u00eam nedikirin, l\u00ea \u00eero gihi\u015ftine zimanek\u00ee hevpar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji ber ku desthilatdariyek \u00fb perwerdeya bi Kurd\u00ee ya hevpar li Kurdistan\u00ea tune, pirsgir\u00eak\u00ean ziman\u00ea me bi dem\u00ea re z\u00eade b\u00fbne. Ku dewleteke me j\u00ee heb\u00fbya, helbet w\u00ea zimanek yekdest p\u00eak bihata \u00fb gelek pirsgir\u00eak ji hol\u00ea rab\u00fbna. \u00cero her\u00eam bi her\u00eam devok\u00ea cuda j\u00ee di nav Kurdan de hene. Ji bo em ji v\u00ea karesat\u00ea xelas bibin, perwerdeya bi ziman\u00ea Kurd\u00ee \u015fert e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00eabel\u00ea em dikarin di v\u00ea rew\u015f\u00ea de j\u00ee xwedan\u00ea fikrek\u00ee maq\u00fbl bin \u00fb li gor\u00ee v\u00ea fikr\u00ea em dikarin ji bo ziman\u00ea xwe pol\u00eet\u00eekayek\u00ea diyar bikin. Ev mimkun e. Yan\u00ee aqilek\u00ee stratej\u00eek ji me re p\u00eaw\u00eest e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di \u00e7\u00eakirina peyvan de div\u00ea em temam\u00eeya Kurd\u00ee, yan\u00ee hem\u00ee zaravayan bigirin ber \u00e7av \u00fb peyvan hilbij\u00earin, yan \u00e7\u00eabikin. Di sadekirina ziman de div\u00ea em gelek\u00ee hi\u015fyar bin \u00fb xerabiy\u00ea bi ziman\u00ea xwe nekin. Bi temam\u00ee derxistina peyv\u00ean biyan\u00ee ji ziman\u00ea Kurd\u00ee ne rast e, ji tecr\u00fbbey\u00ean millet\u00ean din em digihin v\u00ea encam\u00ea. \u00cero ji n\u00eev\u00ee b\u00eahtir peyv\u00ean Ingil\u00eez\u00ee ji zimanin din hatine girtin. Frans\u00ee j\u00ee, Alman\u00ee j\u00ee di heman rew\u015f\u00ea de ne. Helbet bi guhertina jiyan\u00ea re w\u00ea hin peyv\u00ean nuh derkevin, w\u00ea hin y\u00ean nuh b\u00eane afirandin; le gerek mirov zor\u00ea li ziman neke. Yan na d\u00ea \u00fb zarok w\u00ea nema ji hev f\u00eam bikin, ev j\u00ee ne qenc\u00ee ye ji ziman re.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di rast\u00eeya xwe de tu zimanek bi peyvan nabe ziman. Ziman bi s\u00eestema xwe dibin ziman. Jixwe tu zimanek ku ji al\u00eey\u00ea peyvan ve homojen be tune. Zimanek\u00ee wek Faris\u00ee, % 70 peyv\u00ean w\u00ea biyan\u00ee ne. Ji aliy\u00ea din ve, etn\u00ees\u00eete \u00fb pasaporta peyvan n\u00eene, dikarin li hem\u00ee zimanan bigerin. Her ziman dikare ji ziman\u00ean din peyvan bigire \u00fb li gor\u00ee s\u00eestema xwe ked\u00ee bike \u00fb bikar b\u00eene. Jixwe ziman s\u00eestema xwe dipar\u00eazin \u00fb r\u00ea nadin kes li ser s\u00eestema wan destkar\u00ee bike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cudakirina Zazatiy\u00ea ji Kurd\u00ee, ew ti\u015ft e ku s\u00eeh sal\u00ean daw\u00een derketiye meydan\u00ea \u00fb hin ji wan dib\u00eajin em ne Kurd in. B\u00eaguman li pa\u015fxaneya v\u00ea cereyan\u00ea pol\u00eet\u00eekaya neteweya serdest heye. L\u00ea Kurmanc\u00ean me j\u00ee bi v\u00ee away\u00ee ji wan re r\u00ea xwe\u015f dikin. Ji nezan\u00ee em hin peyvan bikar t\u00eenin ku em xwe bixwe zirar\u00ea didin ziman \u00fb netewa xwe. Kurmanc\u00ean Bakur j\u00ee ji bo Kurmanc\u00ee dib\u00eajin \u201cKurd\u00ee\u201d. \u00db dib\u00eajin Kurd\u00ee \u00fb Zazak\u00ee\u2026 Hing\u00ea xelk\u00ea sade y\u00ea Kurd\u00ean Zaza j\u00ee di \u015f\u00fbna ku bib\u00eajin em ne Kurmanc in, dib\u00eajin em ne Kurd in. Yek ji faktor\u00ean ku cereyana Zazac\u00eet\u00ee xwed\u00ee dike ev e. \u2026 Bi v\u00ee away\u00ee li ber as\u00eem\u00eelasyona Tirk\u00ee heta daw\u00eey\u00ea der\u00ee vedibe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Her wiha, tu zarava gerek xwe serdest\u00ee zaravayek din neb\u00eene. Em Kurd di t\u00eakil\u00eey\u00ean navxwey\u00ee de xwe wek Kurmanc, Soran, Zaza, Hewram\u00ee, L\u00fbr, Kelh\u00fbr, Lek\u2026 bi nav bikin, h\u00ee\u00e7 k\u00ea\u015fe n\u00eeye. Belam rast n\u00eene ku Soran\u00ean Sil\u00eaman\u00eey\u00ea bo xwe ten\u00ea bib\u00eajin Kurd, l\u00ea ji bo Kurmancan bib\u00eajin Bad\u00een\u00ee. Herwisa, h\u00ee\u00e7 rast n\u00eene ku Kurmanc\u00ean me ten\u00ea ji bo xwe bib\u00eajin Kurd \u00fb ji bo Kirdan (Zazayan) bib\u00eajin Zaza. Yan\u00ee, dema ku Kurmancek ji min re bib\u00eaje \u201cEz Kurd\u00ee diaxifim, tu Zazak\u00ee diaxif\u00ee\u2026\u201d Hing\u00ea otomat\u00eekman min ji nav Kurdb\u00fbn\u00ea veder dike! Ji bo ku em van ti\u015ftan bizanin, p\u00eaw\u00eest\u00ee p\u00ea n\u00eeye ku \u00eella dewleteka me ya yekgirt\u00ee hebe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cero gelek kanal\u00ean telev\u00eezyon\u00ea y\u00ean Kurdan hene. Gerek ziman \u00fb xebat\u00ea ziman di p\u00ea\u015fiya ner\u00eena siyas\u00ee de be, ji ber ku Kurd\u00ee neteweya Kurd tevdan tems\u00eel dike. Wek\u00ee din di van saziyan de r\u00eeayetkirina qa\u00eedey\u00ean ziman\u00ee y\u00ean Kurd\u00ee \u015fert e, l\u00ea ji ber ku di hin xebat \u00fb bernameyan de fikar bi zimanek\u00ee din e \u00fb werger li gor qalib\u00ea w\u00ee ziman\u00ea t\u00ea kirin, Kurdiyek \u00e7ewt derdikeve hol\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Meseley\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00fb mijar\u00ean bi ziman ve gir\u00eaday\u00eene gelek in. \u00c7i kes\u00ea ku bikaribe, herkes ji aliy\u00ea xwe de ji bo xebatan hewl bide, em di nav t\u00eakiliy\u00ea de bin \u00fb bihevre bibin al\u00eekar, tu asteng\u00ee nikare ber me bigire.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agahiy\u00ean herdu bernamey\u00ean ku ji bo v\u00ea rapor\u00ea b\u00fbne bingeh wiha ne:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Civ\u00eena 1\u2019em\u00een\/06.02.2021 \u015eem\u00ee<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Seet&nbsp;<strong>18:30<\/strong>&nbsp;Ewropa\/ 20:30 Amed&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bir\u00eavebir: <\/strong>S\u00eepan \u015e\u00eenda<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gotarvan:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Viyan C\u00fbd\u00ee<\/strong>: (Rojava- Yek ji kes\u00ean p\u00ea\u015f\u00ee y\u00ean ku Zan\u00eengeha Rojava qedand\u00eeye. Mamosteya ziman\u00ea Kurd\u00ee ye. Di heman dem\u00ea de, di r\u00eaveberiya Saziya Ziman\u00ea Kurd\u00ee ya Rojava de ye.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fadil Emer<\/strong>: (Ba\u015f\u00fbr-1962\u2019yan li Zaxo li gund\u00ea Kol\u00eeca hatiye dinyaye. No\u015fdar\u00ee(bij\u00ee\u015fk\u00ee) xwendiye. Gelek xebat\u00ean h\u00eaja li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee kirine \u00fb hetan\u00ee niha 35 pirt\u00fbk\u00ean w\u00ee derketine.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Res\u00fbl Gey\u00eek<\/strong>:(Bak\u00fbr- Li Zan\u00eengeha Art\u00fbkl\u00fb di be\u015fa Kurd\u00ee de mamostetiy\u00ea dike. Li ser \u201ch\u00eenkirin \u00fb wergirtina zim\u00ean\u201d dixebite, li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee\/Kurmanc\u00ee l\u00eakol\u00eenan dike. Niv\u00eeskar e, endam\u00ea R\u00eaveberiya PENa Kurd e.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Teng\u00eez Siyabend\u00ee<\/strong>:(Kafkasya- Kurdek\u00ee ji Ermenistan\u00ea ye, li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee l\u00eakol\u00eenan dike. Helbestvan e. Niha li Zan\u00eengeha Rewan\u00ea\/Y\u00ear\u00eevan di Fak\u00fblteya Rojhelatzaniy\u00ea de li ser \u201cKurmanciya W\u00eajey\u00ee a N\u00fbjen\u201d master\u00ea dike.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ron\u00ee St\u00eark<\/strong>:(Almanya- Bi hesl\u00ea xwe ji Xursa Qoser\u00ea ye. Li Elmanya di Zan\u00eengeha Carl Von Ossietzkie li Oldenburg \u00ea l\u00eesans \u00fb mastera xwe qedandiye. Ji 2014\u2019an ve ew li Elmanya mamostetiya Kurd\u00ee dike. Heta niha du j\u00ea helbest \u00fb yek ji li ser ziman, tevah\u00ee 3 berhem\u00ean w\u00ee derketine. Ew di heman dem\u00ea de him r\u00eaveber\u00ea PENa Kurd e \u00fb him j\u00ee r\u00eaveber\u00ea Yekitiya Mamostey\u00ean Kurd y\u00ea li Ewropay\u00ea ye.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Civ\u00eena 2\u2019yem\u00een \/13.02.2021 \u015eem\u00ee<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Seet&nbsp;<strong>18:30<\/strong>&nbsp;Ewropa\/ 20:30 Amed<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bir\u00eavebir: <\/strong>S\u00eepan \u015e\u00eenda<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gotarvan:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00cerfan G\u00eelay\u00ee<\/strong> (Rojhilat- Ji \u00dbrmiy\u00ea ye. Bi Kurd\u00ee perwerdeh\u00ee daye. Helbestan diniv\u00eese. Xebat\u00ean w\u00ee y\u00ean ji bo zarokan hene. Ev 3 sal in li Ew\u00fbst\u00fbrya dij\u00ee.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Yusuf B\u00eelg\u00ee\u00e7<\/strong> (Almanya- Ji \u00c7ewlig\u00ea ye. Ev 20 sal in li Elmanya di dibistanan de waney\u00ean ziman\u00ea Kurd\u00ee dide. 2 pirt\u00fbk\u00ean w\u00ee hatine we\u015fandin. R\u00eaveber\u00ea Yekitiya Mamostey\u00ean Kurd y\u00ea li Ewropay\u00ea ye.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ro\u015fan Lezg\u00een\/<\/strong>Ji ber hin pirsgir\u00eakan nikar\u00eeb\u00fb be\u015fdar\u00ee civ\u00een\u00ea bibe, l\u00ea gotara xwe ji me re \u015fand \u00fb me s\u00fbd j\u00ea wergirt. (Bak\u00fbr- Ji Lic\u00ea ye. Ji sala 1996\u2019an ve li ser zaravay\u00ea Kirdk\u00ee dixebite. Gelek niv\u00ees\u00ean w\u00ee di rojname \u00fb kovar\u00ean cuda de derketine. Heta niha 32 pirt\u00fbk\u00ean w\u00ee derketine \u00fb 16 ji van pirt\u00fbkan wergerin. Yekem\u00een rojnameya Kirdk\u00ee Newepel derxistiye. D\u00eesa kovara edeb\u00ee, huner\u00ee \u015eew\u00e7ila saf\u00ee bi Kirdk\u00ee derxistiye(16 hejmar). Niha h\u00eaj him kar\u00ea we\u015fanxaney\u00ea dike \u00fb him j\u00ee malpera <a href=\"http:\/\/zazaki.net\">zazaki.net<\/a> bir\u00eave dibe.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ebdulxaliq Yaqub\u00ee<\/strong>(Ba\u015f\u00fbr- Li Zan\u00eengeha Tewr\u00eez\u00ea be\u015fa Ziman \u00fb Edebiyata \u00cengil\u00eez\u00ee xwendiye. Mastera xwe li Hewl\u00ear\u00ea li Zan\u00eengeha Kurdistan\u00ea qedandiye. Heta niha gelek xebat\u00ean w\u00ee y\u00ean zanist\u00ee li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee \u00e7\u00eab\u00fbne \u00fb tev\u00ee wergeran 15 pit\u00fbk\u00ean w\u00ee belav b\u00fbne.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kom\u00eeteya R\u00eavebir a Navenda PENa Kurd<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">21.02.2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wek PENa Kurd, ji bo 21\u2019\u00ea Sibat\u00ea Roja Ziman\u00ea Day\u00eek\u00ea ya Navnetew\u00ee em karibin raporeke tevay\u00ee amade bikin, me xwest em bi kes\u00ean xemxur \u00fb zanist\u00ean civata xwe re bernameyan \u00e7\u00eabikin, rew\u015fa ziman\u00ea Kurd\u00ee bi tevay\u00ee derxin hol\u00ea \u00fb ji bo p\u00ea\u015fxistina Kurd\u00ee p\u00ea\u015fniyaran bist\u00eenin. Bi v\u00ea mebest\u00ea li ser zoom\u00ea du bername hatin lidarxistin. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":500,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-1851","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rapor"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1851"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1851\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/media\/500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}