{"id":606,"date":"2019-11-18T16:49:59","date_gmt":"2019-11-18T13:49:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pen-kurd.org\/?p=606"},"modified":"2019-11-18T16:49:59","modified_gmt":"2019-11-18T13:49:59","slug":"eslixan-yildirimzaroken-kurdan-beyi-ciroken-xwe-beyi-canda-xwe-mezin-dibin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/eslixan-yildirimzaroken-kurdan-beyi-ciroken-xwe-beyi-canda-xwe-mezin-dibin\/","title":{"rendered":"Esl\u00eexan Yildirim:Zarok\u00ean Kurdan b\u00eay\u00ee \u00e7\u00eerok\u00ean xwe, b\u00eay\u00ee \u00e7anda xwe mezin dibin"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Roza Met\u00eena<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di \u00e7ar\u00e7oveya Hefteya Pirt\u00fbk\u00ean Zarokan a C\u00eehan\u00ea de Hevseroka PEN a Kurd Esl\u00eexan Yildirim diyar kir ku ji ber ku Kurd ne xwed\u00ee dibistan \u00fb dezgeh\u00ean bi ziman\u00ean xwe ne \u00fb zarok\u00ean wan li dibistana \u00e7\u00eerok\u00ean biyan\u00ee dixw\u00eenin \u00fb her \u00e7iqas\u00ee d\u00ea \u00fb bav\u00ea wan bi wan re bi Kurd\u00ee biaxivin j\u00ee her bi her ji ziman\u00ea xwe \u00fb ji \u00e7anda xwe d\u00fbr dikevin \u00fb got:&#8221; Xweparastina civata Kurdan maye bi berxwedan\u00ean di hundir\u00ea malbat\u00ea de, heke em ji zarok\u00ea xwe re bi ziman\u00ea xwe \u00e7\u00eerok\u00ea xwe neb\u00eajin, em \u00ea xwe \u00fb ziman\u00ea xwe winda bikin.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hefteya\nPirt\u00fbk\u00ean Zarokan a C\u00eehan\u00ea her sal di hefteya duyem a mijdar\u00ea de ji bo\nbalki\u015fandina ser gir\u00eengiya xwendin\u00ea \u00fb pirt\u00fbk\u00ean zarokan t\u00ea p\u00eerozkirin. T\u00eakildar\u00ee\nmijar\u00ea me bi Hevseroka PEN a Kurd Esl\u00eexan Yildirim re gotib\u00eaj kir. Esl\u00eexan\nYildirim li Nis\u00eab\u00een\u00ea hatiye dinyay\u00ea. Dibistana seretay\u00ee \u00fb ya nav\u00een li Niseb\u00een\u00ea\nxwendiye. Pi\u015ftre li Erzirom\u00ea, li L\u00eeseya Mamostetiy\u00ea ya Jinan a Nenehat\u00fbn\u00ea \u00fb\nd\u00eesa di heman dibistan\u00ea de Enst\u00eetuya Perwerdey\u00ea qedandiye. B\u00eest salan li\nNis\u00eab\u00een\u00ea mamostet\u00ee kiriye. Ji sala 1999\u2019an ve li ser d\u00eerok \u00fb \u00e7and\u00ea l\u00eakol\u00een\u00ea\ndike. Ber\u00ee dest bi we\u015fangeriy\u00ea bike, bi hin we\u015fanxaneyan re bi hevkar\u00ee dest bi\n\u00e7apkirina berhem\u00ean li ser \u00e7and \u00fb d\u00eeroka Kurdistan\u00ea kiriye. Di sala 2012\u2019an de\nli London\u00ea \u2018We\u015fanxaneya Azad\u2019 vekiriye \u00fb bi piray\u00ee berhem\u00ean li ser \u00e7and \u00fb\nd\u00eeroka Kurdan \u00e7ap kiriye. Niha li London\u00ea dij\u00ee.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esl\u00eexan\u00ea di\nderbar\u00ea Hefteya Pirt\u00fbk\u00ean Zarokan a C\u00eehan\u00ea de bi awayek\u00ee berfireh ji me re behsa\ngir\u00eeng\u00ee \u00fb taybetmendiya v\u00ea roj\u00ea her wiha behsa gir\u00eengiya w\u00eajeya zarokan \u00fb\nbandora w\u00ea ya li ser \u00e7and, huner \u00fb civak\u00ea kir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Li gor\nwe giring\u00ee \u00fb taybetmendiya Hefteya Pirt\u00fbk\u00ean Zarokan a C\u00eehan\u00ea \u00e7i ye?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di Hefteya\nKit\u00eab\u00ea Zarokan de \u00e7alak\u00ee \u00fb tevger ji bo amadekirin \u00fb z\u00eadekirina xwendina\nkit\u00eab\u00ean zarokan t\u00ea me\u015fandin. Armanca v\u00ea heftey\u00ea ew e ku hezkirin \u00fb f\u00earkirina\nxwendin\u00ea li ba zarokan z\u00eade bibe. Ji ber ku bingeha hezkirina xwendin\u00ea bi\npiray\u00ee di zarokatiy\u00ea de t\u00ea av\u00eatin bi min ev hefte gir\u00eeng e, ji bo civata\nKurdan. Ji ber ku di jiyana gel\u00ea me de gelek pirsgir\u00eak hene carinan r\u00ea li ber\nhin mijaran t\u00ea girtin. L\u00ea di van roj\u00ean taybet de li ser v\u00ea mijar\u00ea bal t\u00ea\nki\u015fandin, hin \u00e7alakiy\u00ean taybet t\u00ean lidarxistin \u00fb xebat\u00ea ku heta niha di v\u00ee war\u00ee\nde hatine kirin di ber \u00e7avan re t\u00ea derbaskirin.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kesayetiya\nmirovek\u00ee bi piray\u00ee di zarokatiy\u00ea de bi te\u015fe dibe. Loma liv \u00fb tevgera ku ji bo\nzarokan t\u00ea kirin di esas\u00ea xwe de bingehek\u00ea ji p\u00ea\u015feroj\u00ea re j\u00ee ava dike. Ji ber\nku xwediy\u00ea sibeh\u00ea, yan\u00ee mezin\u00ea sibeh\u00ea zarok\u00ea niha ne. Di v\u00ea heyam\u00ea de kesek\u00ee ku\nnexw\u00eene nikare xwe bi dem\u00ea re bigih\u00eene \u00fb bibe \u015fexseke\/\u00ee hemdem. Wek mamosteyek\u00ea\nez h\u00eav\u00ee dikim ku ne ten\u00ea di van rojan de, em her tim giring\u00eey\u00ea bidin v\u00ea mijar\u00ea\n\u00fb ji her ti\u015ft\u00ee b\u00eahtir em ji bo p\u00ea\u015fxistina zarok\u00ean xwe bixebitin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gelo ji\nkeng\u00ee ve bi taybet\u00ee ji bo zarokan pirt\u00fbk hatine niv\u00eesandin?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W\u00eajeya devk\u00ee\nem dikarin bib\u00eajin ji dema ku mirov xwe nas kiriye heye \u00fb her ku ziman bi p\u00ea\u015f\nketiye zargotin j\u00ee berfirehtir \u00fb bi qewettir b\u00fbye. Ew j\u00ee b\u00fbye bingeha w\u00eajeya\nniv\u00eesk\u00ee. Niv\u00eesandina \u00e7\u00eerok\u00ean ku \u00eero em ji geleka ji wan re dib\u00eajin \u00e7\u00eerok\u00ea\nzarokan, bi k\u00eaman\u00ee ber\u00ee bi hezar salan dest p\u00ea kiriye. Li dinyay\u00ea tev\u00ee pirt\u00fbka\n\u00e7\u00eerokan a niv\u00eesk\u00ee ya her\u00ee bi nav \u00fb deng pirt\u00fbka \u201cHezar \u00fb Yek \u015eev\u201d\u00ea ye \u00fb bingeha\nv\u00ea kit\u00eab\u00ea z\u00eadey\u00ee hezar sal ber\u00ea hatiye av\u00eatin. Her \u00e7iqas\u00ee ne bi nav\u00ea pirt\u00fbka\nzarokan hatibe niv\u00eesandin j\u00ee \u00eero \u00e7avkaniya bi hezara pirt\u00fbk\u00ea \u00e7\u00eerok\u00ea zarokan j\u00ee\nev berhem e. Xwe\u015f t\u00ea zan\u00een ku xwediy\u00ea v\u00ea berhem\u00ea civata Rojhilata Nav\u00een e, ev\nberhem ji danheva \u00e7\u00eerok, destan \u00fb efsaney\u00ean v\u00ea civat\u00ea p\u00eak hatiye; bi dem\u00ea re li\nher her\u00eamek\u00ea ya l\u00eaz\u00eadekirin ya j\u00ee k\u00eamkirin hatine kirin \u00fb bi away\u00ean cuda\ngihi\u015ftine roja me. Ji aliy\u00ea zanay\u00ean mijar\u00ea ve fikara her\u00ee li p\u00ea\u015f ew e ku\nbingeha v\u00ea berhem\u00ea pirt\u00fbka Aryanan a bi nav\u00ea \u201cHezar Efsane\u201d ye. Yek ji kaniya\nv\u00ea kit\u00eab\u00ea welat\u00ea Kurdan e \u00fb \u015fop\u00ea \u00e7anda Kurdan rasterast xwe di \u00e7\u00eerokan de j\u00ee\ndide der. Ev \u00e7\u00eerok bi sed salan di nav Kurdan de j\u00ee hatine gotin \u00fb b\u00fbye\nper\u00e7eyek ji w\u00eajeya Kurd\u00ee. Ev pirt\u00fbk ji sedsala 18\u2019an ve hem werger\u00ee gelek\nzimanan b\u00fbye, hem j\u00ee gelek niv\u00eeskar\u00ean navdar s\u00fbd ji v\u00ea berhem\u00ea girtine; li ser\nbingeha w\u00ea bi hezaran kit\u00eab\u00ean din hatine niv\u00eesandin, f\u00eelm hatine \u00e7\u00eakirin, nav\u00ea\nleheng\u00ea pirt\u00fbk\u00ea li gelek dezgeh \u00fb saziyan hatine kirin. Wek \u015eehrazad, wek\nS\u00eenbad \u00fb hwd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Li Ewr\u00fbpa di\nsedsala 17\u2019em\u00een de \u00e7apkirina pirt\u00fbk\u00ean zarokan dest p\u00ea kiriye, l\u00ea di sedsala\n18\u2019em\u00een de hebek\u00ee bi p\u00ea\u015f ketiye. \u00c7\u00eerok\u00ean La Fontaine(1621-1695) li dinyay\u00ea bi\nnav \u00fb deng in \u00fb wek destp\u00eaka edebiyata zarokan t\u00ea hesibandin, ew j\u00ee bingeha xwe\nji \u00e7\u00eerok\u00ean Rojhilatiyan \u00fb y\u00ea Yewnanan girtiye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Heke em behsa\nkit\u00eab\u00ea zarokan y\u00ea Kurmanc\u00ee bikin berhem\u00ean ewil \u00ean ku hatine niv\u00eesandin bi\ngelemper\u00ee ferheng in. Di sala 1683\u2019yan de Ehmed\u00ea Xan\u00ee &nbsp;bi nav\u00ea \u201cN\u00fbbihara\nBi\u00e7\u00fbkan\u201d ferhengeh Kurd\u00ee-Ereb\u00ee niv\u00eesiye \u00fb bi salan di medreseyan de wek\nkit\u00eabeke ders\u00ea hatiye xwendin. Wek niv\u00eesk\u00ee ev di w\u00eajeya Kurd\u00ee de ji bo\nperwerdehiya zarokan berhema yekem e. Di ser\u00ea be\u015fan de ji bo zarokan \u015f\u00eeret hene\n\u00fb bal t\u00ea ki\u015fandin ser giring\u00eeya ilm \u00fb zan\u00een\u00ea. \u015eagirt\u00ea \u015e\u00eax Ehmed\u00ea Xan\u00ee Isma\u00eel\u00ea\nBaz\u00eed\u00ee (1655- 1710) j\u00ee bi nav\u00ea Gulzar ferhengek s\u00ea ziman\u00ee, bi\nKurd\u00ee-Ereb\u00ee-Faris\u00ee niv\u00eesandiye. \u015e\u00eax Me\u2018r\u00fbf\u00ee Nodey\u00ee, wek ferhenga Kurd\u00ee\n(Soran\u00ee)-Ereb\u00ee, Luxetn\u00e2mey\u00ea Ehmed\u00ee niv\u00ees\u00eeye, t\u00ea texm\u00eenkirin ku berhem di sala\n1790\u2019\u00ee de hatiye niv\u00eesandin. Eq\u00eedeya Mewlew\u00ee (1806-1882) j\u00ee yek ji berhema ku\nji bo zarokan hatiye niv\u00eesandin. M\u00eersadul Etf\u00e2l (\u015eahrah\u00ea K\u00fbdekan), ji h\u00eala \u015e\u00eax\nMihemed Kerbelay\u00ee ve wek ferhenga Kurd\u00ee-Faris\u00ee di 1912\u2019an de niv\u00ees\u00eeye. Di v\u00ea\nheyam\u00ea de ji ber ku giraniya xwendin\u00ea di medreseyan de li ser d\u00een b\u00fb \u00fb ew j\u00ee bi\nEreb\u00ee b\u00fb, berhem\u00ean niv\u00eesk\u00ee y\u00ea Kurd\u00ee z\u00eade tune ne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gelo\ndem\u00ea daw\u00ee rew\u015fa pirt\u00fbk\u00ean zarokan y\u00ean Kurd\u00ee \u00e7awa ye?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kurdan her\ndem\u00ea ji bo p\u00ea\u015fxistina civata xwe xebat kirine. Pi\u015ft\u00ee Me\u015fr\u00fbtiyet\u00ea j\u00ee bi bay\u00ea\nazadiy\u00ea re Kurdan di gelek waran de dest bi xebat\u00ea kirine. Yek ji wan vekirina\ndibistana Kurd\u00ee ye. Di 1910\u2019an de ji aliy\u00ea komeleya \u201cKurd Ne\u015fr\u00ea Me\u2019arif\u201d ve li\n\u00c7emberl\u00eeta\u015f\u00ea\/Stenbol\u00ea yekem\u00een dibistana Kurd\u00ee bi nav\u00ea \u201cKurd Nim\u00fbne\n\u0130btida\u00eesi-Me\u015frutiyet\u201d hatiye vekirin. Xel\u00eel Xeyal\u00ee di sala 1909\u2019an de li\nStenbol\u00ea yekem\u00een elfabeya Kurd\u00ee ya bi t\u00eep\u00ean Ereb\u00ee \u00e7\u00eakiriye \u00fb nav\u00ea w\u00ea daniye\n\u201cElifbaya Kurmanc\u00ee\u201d. Di vekirina v\u00ea dibistan\u00ea de roleke Xel\u00eel Xeyal\u00ee ya gir\u00eeng\nheye \u00fb li vir li gor elfabeya w\u00ee perwerdey\u00ee bi ziman\u00ea Kurd\u00ee hatiye kirin. Di\nr\u00fbpela daw\u00een a v\u00ea alfabey\u00ea de niv\u00eeskar dide xuyakirin ku li pey v\u00ea di war\u00ea\nxwendin, peyvsaz\u00ee \u00fb r\u00eaziman\u00ee j\u00ee d\u00ea kit\u00eab werin \u00e7apkirin. L\u00ea wek ku t\u00ea zan\u00een bi\nd\u00fb de ne bi gelek\u00ee Herba Dinyay\u00ea ya Yekem\u00een dest p\u00ea kir \u00fb pi\u015ft\u00ee herb\u00ea j\u00ee\nKurdistan hat per\u00e7ekirin, loma Kurd ji gelek derfetan b\u00eapar man \u00fb xwestek \u00fb\narmanc\u00ean xwe nikar\u00eeb\u00fbn bicih b\u00eenin. Pi\u015ft\u00ee v\u00ea karesat\u00ea ji ber ku tim \u015fer \u00fb zordar\u00ee\nli Kurdistan\u00ea heb\u00fb \u00fb Kurd neb\u00fbn xwed\u00ee dibistan \u00fb dezgeh, hin hewldan\u00ean \u015fexs\u00ee\nhebin j\u00ee wek gelek mijaran xebat\u00ean kit\u00eab\u00ea zarokan j\u00ee pir qels mane.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di sal\u00ean\n1930\u2019\u00ee \u00fb 1940\u2019\u00ee de li Sovyet\u00ea(axilbe li Ermen\u00eestan\u00ea) \u00fb li S\u00fbr\u00eeyey\u00ea bi Kurd\u00ee di\nwar\u00ea berhem \u00fb niv\u00ees\u00ean w\u00eajeya ji bo zaroka xebat\u00ean h\u00eaja hatine kirin. Hin\nhelbestvan \u00fb niv\u00eeskar\u00ean Kurd y\u00ean wek P\u00eerem\u00eard, Fa\u00eeq B\u00eakes, Casim\u00ea Cel\u00eel, Hejar\nMukriyan\u00ee, Goran, Qan\u00ee, Mift\u00ee P\u00eancuw\u00een\u00ee,Cegerxw\u00een, Kamuran Mukr\u00ee, Ereb\u00ea \u015eemo,\nHeciy\u00ea Cind\u00ee, Necmett\u00een Mela, Y\u00fbnis Ra\u00fbf Dildar, Osman Sebr\u00ee, N\u00fbr\u00ee \u015e\u00eax Salih,\nDilzar, Seyday\u00ea T\u00eer\u00eaj, Qedr\u00eecan, Nam\u00ee, Kam\u00eeran Bedirxan, Celadet Bedirxan j\u00ee ji\nbo zarokan \u00e7\u00eerok, fabl \u00fb helbest niv\u00eesandine, hin ji wan di kovaran de hatine\nbelavkirin, wek\u00ee din hin kit\u00eab j\u00ee ji zimanin din wergerandine Kurd\u00ee. Li Ba\u015f\u00fbr\u00ea\nKurdistan\u00ea j\u00ee dema derfet \u00e7\u00eab\u00fbne hin xebat hatine kirin, l\u00ea li Tirkiyey\u00ea ji ber\nku Kurd\u00ee axaftin j\u00ee qedexe b\u00fb demeke dir\u00eaj bi b\u00eadeng\u00ee derbas b\u00fbye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dema di sal\u00ean\n1960-70\u2019y\u00ee de li Tirkiyey\u00ea li ser nav\u00ea \u00e7epit\u00ee \u00fb wekheviy\u00ea r\u00ea li ber Kurdan\nhebek\u00ee veb\u00fb, niv\u00ees\u00ean Kurd\u00ee j\u00ee ji n\u00fb ve kat da. Ez qet ji b\u00eer nakim, bav\u00ea min\nalfabeya Kurd\u00ee ya ku M. Em\u00een Bozarslan di 1968\u2019an de niv\u00ees\u00eeb\u00fb an\u00eeb\u00fb \u00fb me\ndixwend, em p\u00ea gelek\u00ee k\u00eafxwe\u015f b\u00fbb\u00fbn. L\u00ea mixabin ev m\u00eenak z\u00eade neb\u00fbn. Wek ku t\u00ea\nd\u00eetin, dema ber ziman\u00ea Kurd\u00ee vedibe, wek be\u015f\u00ea din berhem\u00ean ji bo zarokan j\u00ee\nderdikevin hol\u00ea. L\u00ea ji ber ku heta sal\u00ean 1990\u2019\u00ee qedexeya li ser Kurd\u00ee berdewam\nkir, w\u00eajeya niv\u00eesk\u00ee ya ji bo zarokan j\u00ee bi p\u00ea\u015f neket.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pi\u015ft\u00ee v\u00ea dem\u00ea,\nwexta Kurdan ber\u00ea xwe da Ewr\u00fbpa, hewce dike ku em behsa xebat\u00ean w\u00eajeya Kurd\u00ee ya\nli Sw\u00ead\u00ea bikin. Di gel p\u00ea\u015fketina hem\u00fb cure w\u00eajeya Kurd\u00ee, li Sw\u00ead\u00ea xebat\u00ean ji bo\nzarokan j\u00ee pir ba\u015f hatine kirin. Ji ber ku dewlet\u00ea al\u00eekar\u00ee daye qurs\u00ean ziman\u00ea\nday\u00eek\u00ea, Kurdan li vir derfeta ku w\u00eajeya xwe bi p\u00ea\u015f bix\u00eenin d\u00eetine \u00fb xebat\u00ean li\nwir xizmeteke pir h\u00eaja ji ziman \u00fb \u00e7anda Kurd\u00ee re kiriye.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di dem\u00ea n\u00eaz\u00eek\nde j\u00ee, pi\u015ft\u00ee destkeftiy\u00ean Her\u00eama Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb hin gav\u00ean ku li Tirkiyey\u00ea\nhatin av\u00eatin(ber\u00ee \u00ear\u00ee\u015fkirina Rojava), her \u00e7iqas ne t\u00earber be j\u00ee em dikarin\nb\u00eajin \u00e7apkirina kit\u00eab \u00fb kovar\u00ean zarokan hebek\u00ee ba\u015ftir e.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Giring\u00ee\n\u00fb taybetmendiya\n\n \u00e7\u00eerok \u00fb w\u00eajeya zarokan li gor we \u00e7i ye?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di heyam\u00ea ber\u00ea\nde zarok bi piray\u00ee bi \u00e7\u00eerokan dihatin perwerdekirin. Heta dema ku televizyon \u00fb\n\u00eenternet tuneb\u00fbn, ez yeq\u00een nakim ku tu zarok b\u00eay\u00ee guhdarkirina \u00e7\u00eerokan mezin\nb\u00fbbin \u00fb hema hema zarok\u00ean ku ji \u00e7\u00eerokan hez nedikir tuneb\u00fb.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00ea \u015fik, \u00e7\u00eerok\nal\u00eekariya p\u00ea\u015fxistina aqil \u00fb zan\u00een\u00ea dike, xeyal\u00ean zarokan berfireh dike. Ev j\u00ee\nji bo zarokan gelek\u00ee p\u00eaw\u00eest e. Di ser\u00ee de \u00e7\u00eerok bi gotin\u00ean wek, \u201cheb\u00fb tuneb\u00fb\u201d\ndest p\u00ea dike \u00fb zarokan dik\u015f\u00eene dinyayek b\u00eahempa. Di \u00e7\u00eerokan de leheng\u00ee hene,\nqenc\u00ee \u00fb xerab\u00ee hene, gelek caran t\u00ea de biserketina heqiy\u00ea heye ku ev h\u00eaviy\u00ea\ndide zarokan ji bo li hember hem\u00fb neheqiyan, li hember hem\u00fb astengiyan\nt\u00eabiko\u015fin. \u00c7\u00eerok gelek caran dide xuyakirin ku kesek\u00ee ketibe rew\u015fa her\u00ee xerab\nj\u00ee riyek xelasiy\u00ea illeh heye. Di hin \u00e7\u00eerokan de t\u00eako\u015f\u00eena bi sebir serkeftin\u00ea bi\nxwe re t\u00eene \u00fb kes\u00ean bi aqil bin karin \u00ea gelek\u00ee ji xwe mezintir, yan bi qewettir\nj\u00ee t\u00eak bibin. Ev j\u00ee bixwebawerb\u00fbn\u00ea t\u00eene \u00fb bi v\u00ee away\u00ee zarok f\u00ear\u00ee berxwedana\njiyan\u00ea dibin.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji aliy\u00ea din\nve ji ber ku leheng\u00ea \u00e7\u00eerokan axilbe ajal in \u00fb xweza ye, ev hem hej\u00eakirin \u00fb\nbihevreb\u00fbna hem\u00fb zind\u00eeyan \u00fb xwezay\u00ea dide hem j\u00ee dinyaya xeyal \u00fb fikar\u00ean zarokan\nberfireh dike \u00fb mej\u00ee bi gelek hawayan \u00e7alak dike.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bi vegotina\n\u00e7\u00eerokan, bi axaftina li ser &nbsp;wan, ziman j\u00ee bi p\u00ea\u015f dikeve, xwe \u00eefadekirin\nbi qewet dibe, zarok f\u00ear dibin ku hest\u00ean xwe bidin der. Ev tev de di binehi\u015f\u00ea\nzarokan de cih digrin \u00fb di roj\u00ea teng de ji wan re dibe r\u00eaber. Yan\u00ee \u00e7\u00eerok bi\ngelek awayan ji zarokan re dibe al\u00eekar \u00fb dibe \u015fewqek di riya jiyana wan de.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u00c7\u00eerok\u00ean\nKurd\u00ee y\u00ean zarokan bandorek \u00e7awa li ser ziman\u00ea Kurd\u00ee, w\u00eajeya Kurd\u00ee \u00fb bi v\u00ea yek\u00ea\ngir\u00eaday\u00ee li ser \u00e7and, huner \u00fb civak\u00ea dike?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Helbet \u00e7\u00eerok\u00ean\nku ji zarokan re dihatin gotin ewil ji aliy\u00ea mezinan ve hatine gotin \u00fb t\u00ea de\ngelek armanc hene. Ji bo ku ev armanc xwe\u015fik di \u00e7\u00eerok\u00ea de bicih bibin zaneb\u00fbn \u00fb\nhunerek w\u00eajey\u00ee j\u00ea re div\u00ea. Dema em li \u00e7\u00eerok\u00ean Kurd\u00ee y\u00ean zarokan din\u00earin, em\ndib\u00eenin ku bingeheke pir xurt ya vegotin\u00ean devk\u00ee hene \u00fb ev heta ber\u00ee derketina\ntelevizyonan berdewam kiriye. Ji aliy\u00ea \u00e7\u00eerok\u00ean zarokan ve, Kurd xwed\u00ee w\u00eajeyeke\ndevk\u00ee ya dewlemend in. Ji ber hin sedeman edebiyata niv\u00eesk\u00ee ya Kurdan bi qas\u00ee\nya devk\u00ee xwe dernexistiye p\u00ea\u015f, l\u00ea bi riya w\u00eajeya devk\u00ee Kurd\u00ee \u00fb w\u00eajeya Kurd\u00ee\nhatiye parastin. Wek ku h\u00fbn dizanin, di nav Kurdan de serp\u00eahat\u00ee \u00fb destan j\u00ee di\nw\u00eajeya devk\u00ee de cihek\u00ee pir gir\u00eeng girtiye. Ev tev de w\u00eajeya Kurd\u00ee xurt kiriye \u00fb\nli gel hem\u00fb qeyd \u00fb bendan w\u00eajeya Kurd\u00ee cih\u00ea xwe parastiye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ji ber rew\u015fa\nsiyas\u00ee ya sedsala daw\u00ee dema Kurd b\u00ea dewlet man \u00fb wek millet heb\u00fbna wan ket\nxeter\u00ea \u00e7and \u00fb hunera wan j\u00ee bi pa\u015f ket, yan na tu k\u00eamaniya wan ji xelk\u00ea derdora\nwan tune b\u00fb. Gerek em di b\u00eer b\u00eenin ku ber\u00ee Dewleta Tirk\u00eeyey\u00ea ava bibe di nav\nerd\u00ea \u00cemparatoriya Osman\u00ee de r\u00eajeya xwendekaran li dor ji % 5 an 6 e \u00fb w\u00eajeya\ndevk\u00ee li p\u00ea\u015f b\u00fb. Li nav Kurdan j\u00ee hema hema li her derdor\u00ea odey\u00ean \u015fevbuh\u00earkan,\ndengb\u00eaj \u00fb \u00e7\u00eerokb\u00eaj\u00ean wan \u00ean taybet heb\u00fbn. Ev kir ku ew berhem bigihijin heta\nroja me. Kurdiya wan j\u00ee Kurdiyek hur e, ji ber ku bandora perwerdeya ziman\u00ea\ndewlet\u00ea li ser wan tune b\u00fb.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Min bi xwe bi\ndehan \u00e7\u00eerok ji mezin\u00ean xwe guhdar kirib\u00fbn \u00fb bandora wan gelek\u00ee li min b\u00fbb\u00fb.\nPi\u015ft\u00ee demek\u00ea min gelek ji wan ji b\u00eer kirin \u00fb \u00e7\u00eerokb\u00eaj\u00ean ku wana wek ber\u00ea\nkaribin b\u00eajin j\u00ee pir k\u00eam b\u00fbb\u00fbn. Loma ji bo ew \u00e7\u00eerok winda nebin min ji derdora\nxwe hin \u00e7\u00eerok dan hev \u00fb ji aliy\u00ea Enst\u00eetuya Kurd\u00ee ya Amed\u00ea ve di 2009\u2019an de wek\nkit\u00eab bi nav\u00ea \u2018Herdemciwan\u00ea\u2019 hatib\u00fb \u00e7apkirin. Enst\u00eetuy\u00ea ji bo zarokan j\u00ee 5 heb\nji wan \u00e7\u00eerokan, her yek\u00ea bi ser\u00ea xwe \u00fb bi w\u00eane \u00e7ap kirib\u00fb. Sal\u00ean daw\u00ee ji nav\ngel gelek \u00e7\u00eerok, serp\u00eahat\u00ee \u00fb destan hatin niv\u00eesandin \u00fb derbas\u00ee qeydiyan b\u00fbne,\nev xebateke pir h\u00eaja ye \u00fb ez yeq\u00een dikim di derfetek k\u00eam de j\u00ee w\u00ea ev tev de ji\ngelek berhem\u00ea n\u00fbh re bibin bingeh. Dema Kurd ber xwe bib\u00eenin ji bo sinemay\u00ean\nwan, ji bo \u015fano, r\u00eazefilm, x\u00eazefilm\u00ean wan ev w\u00ea bibin kaniyek ji bo wan. Wek ku\nme ber\u00ea got, \u00e7\u00eerok\u00ean \u201cHezar \u00fb Yek \u015eev\u201d\u00ea ji al\u00ee fikir \u00fb sin\u2019et de gelek tes\u00eer li\ndinyay\u00ea tevd\u00ee kiriye. B\u00fbye kan\u00ee \u00fb bingeh ji gelek mijar\u00ean roman, \u015fano, muz\u00eek \u00fb\nfilm\u00ea s\u00eenemaya. Ev ten\u00ea m\u00eenakek e li ser giring\u00ee \u00fb tes\u00eera \u00e7\u00eerokan ya li ser\nw\u00eaje \u00fb \u00e7anda civak\u00ea. Di zargotina Kurd\u00ee de dinyayek pir dewlemend heye \u00fb ziman\u00ea\nKurd\u00ee pir bi hostey\u00ee hatiye bikaran\u00een;ez bi h\u00eav\u00ee me ku ev w\u00ea tim riya me ron\u00ee\nbike.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di vir de\nhewce dike ez bal\u00ea bik\u015f\u00eenim ser mijarek\u00ea. \u00c7\u00eerok, destan \u00fb serp\u00eahatiy\u00ean civatan\nn\u00ear\u00een \u00fb \u00e7anda wan vedib\u00eaje, nirx\u00ea wan di wan de bic\u00eeh dibe; dema h\u00fbn li \u00e7\u00eerok\u00ean\ngelek\u00ee bin\u00earin k\u00eam z\u00eade h\u00fbn dikarin di derbar\u00ea w\u00ea civat\u00ea de bigih\u00eajin qinetek\u00ea.\nLoma zargotin, w\u00eaje xez\u00eeneya gelek\u00ee ye. L\u00ea em zanin ku bi dem\u00ea re \u00e7\u00eerok \u00fb\ndestan j\u00ee ji civatek\u00ea derbas\u00ee ya din b\u00fbye \u00fb li gora reng\u00ea w\u00ea civat\u00ea xwe bi\nawayek\u00ee din daye der. Wek m\u00eenak, gelek berhem\u00ean niv\u00eeskar \u00fb xwediy\u00ea film\u00ean\nRojavay\u00ee, mijar\u00ean xwe li ser bingeha \u00e7\u00eerok\u00ean Rojhilat\u00ee ava kirine. L\u00ea her\n\u00e7iqas\u00ee di hin cihan de ev agah\u00ee derbas bibin j\u00ee, berhem\u00ean nuh wek \u00e7anda civata\nkes\u00ea ku ew berhem derxistiye t\u00ea xuyakirin. Wek m\u00eenak, \u00e7\u00eeroka \u201c\u015eeng\u00ea \u00fb Peng\u00ea\u201d\n\u00eero bi nav\u00ean cuda li dinyay\u00ea tevd\u00ee \u00e7\u00eerokek pir bi nav \u00fb deng e, l\u00ea ne wek\n\u00e7\u00eeroka Kurdan t\u00ea zan\u00een. Ez di gelek berheman de rast\u00ee v\u00ee away\u00ee b\u00fbme, loma ku em\nxwed\u00ee li berhem\u00ea xwe, li \u00e7anda xwe dernekevin dibe ku sibe ew bibin mal\u00ea hina\ndin. Di v\u00ee war\u00ee de p\u00eaw\u00eest\u00ee bi xebatek taybet ya zanist\u00ee heye. Ez h\u00eav\u00ee dikim\nheval\u00ean ku di v\u00ee war\u00ee de xwed\u00ee bingeh in, hebek\u00ee li ser v\u00ea mijar\u00ea bisekinin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ger di\nw\u00eajey\u00ea de \u00e7\u00eerok\u00ean ji bo zarokan k\u00eam ba v\u00ea yek\u00ea ew \u00ea bandorek \u00e7awa li ser zarok,\ncivak \u00fb w\u00eajey\u00ea bikira?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bersiva v\u00ea\npirs\u00ea \u00eero di hundir\u00ea jiyana Kurdan de xwe pir zelal derxistiye hol\u00ea. Ji ber ku\nKurd ne xwed\u00ee dibistan \u00fb dezgeh\u00ean bi ziman\u00ean xwe ne \u00fb zarok\u00ean wan li dibistanan\n\u00e7\u00eerok\u00ean biyan\u00ee dixw\u00eenin \u00fb her \u00e7iqas\u00ee d\u00ea \u00fb bav\u00ea wan bi wan re bi Kurd\u00ee biaxivin\nj\u00ee her bi her ji ziman\u00ea xwe \u00fb ji \u00e7anda xwe d\u00fbr dikevin. Di vir de xweparastina\ncivata Kurdan maye bi berxwedan\u00ean di hundir\u00ea malbat\u00ea de, heke em ji zarok\u00ea xwe\nre bi ziman\u00ea xwe \u00e7\u00eerok\u00ea xwe neb\u00eajin, em \u00ea xwe \u00fb ziman\u00ea xwe winda bikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esas w\u00eajeya\nzarokan \u00fb ya mezinan di nav hev de ye, hevdu temam dike. Em li heyam\u00ea ber\u00ea\nbin\u00earin, gelek \u00e7\u00eerok heb\u00fbn ku em dikarin b\u00eajin ji bo zarokan e l\u00ea ew gelek\ncaran ji aliy\u00ea mezinan ve j\u00ee hatine guhdarkirin an j\u00ee hatine xwendin. Hin \u00e7\u00eerok\n\u00fb destan heb\u00fbn ku rast\u00fbr\u00ea bi mezinan ve eleqedar b\u00fbn \u00fb ew j\u00ee bala zarokan\ndiki\u015fand, zarok ji wan j\u00ee s\u00fbd werdigirtin. L\u00ea di dema \u00eero de, axilbe zarok\u00ean li\nbajaran bi piray\u00ee di hundiran de, bi x\u00eazefilm\u00ea televizyon \u00fb internet\u00ea, bi film\u00ea\nku j\u00ea re dib\u00eajin an\u00eemasyon wext derbas dikin. Ev j\u00ee sektoreke bi ser\u00ea xwe ye;\nk\u00ee di war\u00ea tekn\u00eek\u00ea de di p\u00ea\u015f de be \u00e7\u00eerok \u00fb leheng\u00ea wan derdikeve p\u00ea\u015fiy\u00ea. \u00cero ji\nbil\u00ee ziman\u00ea dewlet\u00ea, bi riya \u00eenternet \u00fb televizyonan, ji ber tekn\u00eek \u00fb desthilatiy\u00ea\nku hene gelek pirt\u00fbk, x\u00eazefilm\u00ean ji bo zarokan bi ziman\u00ea Ingil\u00eez\u00ee bi ser zarok\u00ea\ndinyay\u00ea tevd\u00ee de diherike. Di v\u00ea rew\u015f\u00ea de \u015fens\u00ea ziman\u00ean k\u00eam derfet pir lawaz\ndibe. Di wir de j\u00ee \u00e7andeke cuda, dinyayeke cuda derdikeve p\u00ea\u015fiya zarok\u00ean me. Di\nroja me de zarok\u00ean Kurdan b\u00eay\u00ee \u00e7\u00eerok\u00ean xwe, b\u00eay\u00ee \u00e7anda xwe mezin dibin \u00fb ev w\u00ea\nbandoreke ney\u00ean\u00ee ji Kurdan re b\u00eene. Ji ber wilo ve xebat\u00ean bi r\u00eak \u00fb p\u00eak \u00fb xwed\u00ee\ndezgeh ji bo Kurdan p\u00eaw\u00eest in.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Li ser\ngiring\u00eeya hilbijartin \u00fb kal\u00eeteya pirt\u00fbk\u00ean zarokan h\u00fbn \u00e7i difikirin?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ev j\u00ee mijareke\ngelek\u00ee muh\u00eem e. Ji bo ku zarok hez ji kit\u00eabek\u00ea bikin, gerek ew kit\u00eab bala\nzarokan bik\u015f\u00eene. Ji aliy\u00ea din ve div\u00ea &nbsp;mijar\u00ean kit\u00eaba li gor emr\u00ea zarokan\nbin \u00fb ziman\u00ea wan xwe\u015f bin. \u00cero di piyas\u00ea de gelek kit\u00eab\u00ea zarokan hene, div\u00ea\nmamoste \u00fb t\u00eagihi\u015ft\u00eey\u00ean derdora zarokan bikin ku zarok xwe bigih\u00eenin kit\u00eab\u00ea ba\u015f\n\u00fb y\u00ea ku riyek p\u00ea\u015fxistin\u00ea bide ber wan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ez zanim h\u00fbn\nj\u00ee di \u00e7ar\u00e7oveya Hefteya Kit\u00eab\u00ea Zarokan de van rojan di nav hewldan\u00ea de ne. Ez\nserkeftin\u00ea ji we re j\u00ee dixwazim \u00fb ez h\u00eav\u00ee dikim germaya tevgera van rojan\ntes\u00eer\u00ea li roj\u00ea p\u00ea\u015fiya me j\u00ee bike. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Roza Met\u00eena Di \u00e7ar\u00e7oveya Hefteya Pirt\u00fbk\u00ean Zarokan a C\u00eehan\u00ea de Hevseroka PEN a Kurd Esl\u00eexan Yildirim diyar kir ku ji ber ku Kurd ne xwed\u00ee dibistan \u00fb dezgeh\u00ean bi ziman\u00ean xwe ne \u00fb zarok\u00ean wan li dibistana \u00e7\u00eerok\u00ean biyan\u00ee dixw\u00eenin \u00fb her \u00e7iqas\u00ee d\u00ea \u00fb bav\u00ea wan bi wan re bi Kurd\u00ee biaxivin j\u00ee her [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-606","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hevpeyvin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=606"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/606\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}