{"id":662,"date":"2020-03-16T14:24:32","date_gmt":"2020-03-16T11:24:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pen-kurd.org\/?p=662"},"modified":"2020-03-16T14:24:32","modified_gmt":"2020-03-16T11:24:32","slug":"qetliama-helepceye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/qetliama-helepceye\/","title":{"rendered":"Qetl\u00eeama Helep\u00e7ey\u00ea"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Esl\u00eexan Yildirim<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cero 32em\u00een salvegera qetl\u00eeama Helep\u00e7ey\u00ea ye, em \u015feh\u00eed\u00ea Helep\u00e7ey\u00ea bi r\u00eazdar\u00ee bi b\u00eer t\u00eenin \u00fb v\u00ea hovitiya ku ziman lal dike \u00fb tu gotin t\u00eara vegotina w\u00ea nake bi tund\u00ee \u015fermezar dikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u00eaz\u00ean \u00e7ekdar \u00ean BAAS&#8217;\u00ea y\u00ean Iraq\u00ea, di bihar \u00fb hav\u00eena sala 1988\u2019an de he\u015ft caran li ser hev \u00ear\u00ee\u015f an\u00een ser Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea \u00fb nav\u00ea Enfal\u00ea (ku t\u00ea wateya xen\u00eemet\u00ean p\u00eeroz \u00ean \u015fer) da van \u00ear\u00ee\u015fan. Di van \u00ear\u00ee\u015fan de \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee bi awayek\u00ee s\u00eestemat\u00eek hatin bikaran\u00een \u00fb ji \u2018180 hezar\u00ee z\u00eadetir mirov hatin ku\u015ftin. Di dem\u00ean daw\u00ee y\u00ean Sedam de, ango beriya ku were darvekirin, Sedam li ser van qetl\u00eeaman \u00fb \u2018Enfal\u00ea\u2019 hat darizandin. Dinyay\u00ea tev\u00ee bi zind\u00ee r\u00fbni\u015ftin\u00ean v\u00ea darizandin\u00ea tema\u015fe kir \u00fb \u00e7apemeniya dinyay\u00ea bi berfireh\u00ee cih day\u00ea. \u2018Enfal\u2019a di d\u00eeroka mirovahiy\u00ea de wek r\u00fbpel\u00ean re\u015f cih\u00ea xwe stend \u00fb tu car\u00ee w\u00ea ney\u00ean jibirkirin. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pi\u015ft\u00ee Hik\u00fbmeta Kurdistana Federe hat avakirin gelek gor\u00ean kom\u00ee y\u00ean mirov\u00ean ku di p\u00eavajoya \u2018Enfal\u00ea\u2019 de hatib\u00fbn ku\u015ftin hatin d\u00eetin, term\u00ean wan li darbestan hatin dan\u00een \u00fb ji h\u00eala Hikumeta Kurdistana Federe ve bi meras\u00eem\u00ean ferm\u00ee \u00fb \u015f\u00een\u00ea ji n\u00fb ve hatin binaxkirin. Her wiha ji bo ku dewleta Iraq\u00ea bi awayek\u00ee ferm\u00ee v\u00ea jenos\u00eed\u00ea qeb\u00fbl bike hin hewl hatin day\u00een \u00fb heya \u00eero j\u00ee ev hewldan dom dikin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qetl\u00eeama Helep\u00e7ey\u00ea bi tena ser\u00ea xwe \u00eebretek mezin e. Di 16\u2019\u00ea Adara 1988\u2019an de h\u00eaz\u00ean heway\u00ee y\u00ean Iraq\u00ea bombey\u00ean k\u00eemyew\u00ee \u00fb napalm\u00ea av\u00eatin bajarok\u00ean Heleb\u00e7e, Duceyde, \u00cenab, Xurmal \u00fb S\u00eerwa y\u00ean ku Kurd l\u00ea dij\u00een. Mirina ku bi bay\u00ea belav dib\u00fb, kes\u00ean di malan de j\u00ee bernedida \u00fb benderuhek sax nedihi\u015ft. Di v\u00ea \u00ear\u00ee\u015fa k\u00eemyew\u00ee de z\u00eadey\u00ee p\u00eanc hezar Kurd hatin ku\u015ftin \u00fb li dora deh hezar kes j\u00ee bir\u00eendar b\u00fbn, hin ji wan seqet man. Bi rojan di \u00e7apemeniya dinyay\u00ea de w\u00eaney\u00ean mirov\u00ean ku li kolanan \u00fb li ber deriy\u00ean malan zarok\u00ean xwe hemb\u00eaz kirine \u00fb b\u00ea ruh li erd\u00ea dir\u00eaj b\u00fbne, n\u00ee\u015fan didan. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di sal\u00ean ber\u00ea de j\u00ee firokey\u00ean \u00ceraq\u00ea bi bombey\u00ean k\u00eemyew\u00ee dever\u00ean Kurdan bombardiman kirib\u00fbn. Hov\u00eetiya Sedam pi\u015ft\u00ee qetl\u00eeama Helep\u00e7ey\u00ea j\u00ee nesekin\u00ee, bikaran\u00eena \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee \u00fb bombey\u00ean napalm\u00ea berdewam kir. P\u00ea\u015fmergeyan digot ku, wan zanib\u00fb ku d\u00ea Sedam \u00ear\u00ee\u015f\u00ea b\u00eene ser wan, l\u00ea wan qet texm\u00een nekiriye ku Sedam pi\u015ft\u00ee qetl\u00eeama Helep\u00e7ey\u00ea j\u00ee w\u00ea biw\u00earibe \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee bi kar b\u00eene. L\u00ea ji ber ku li hember\u00ee qetl\u00eeama Heleb\u00e7ey\u00ea ji aliy\u00ea dewletan ve tu reaksiyoneke berbi\u00e7av nehatiye n\u00ee\u015fandan, qetl\u00eeam\u00ean n\u00fb p\u00eak hatine. Mixabin ev j\u00ee al\u00eekariya hin dewletan ya bi Sedam re zelal dike. Madey\u00ean van \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee, ji welat\u00ean Ewr\u00fbp\u00ee y\u00ean ku bi salan e xwe wek par\u00eazvan\u00ean maf\u00ean mirovan bi nav dikin hatiye \u00fb veguhestina van madeyan di ser bendera M\u00ears\u00een\u00ea re \u00e7\u00eab\u00fbye. Di 17\u2019\u00ea N\u00eesana 1988\u2019an de di rojnameyek Tirk\u00ee de wiha diniv\u00eesand: \u201cMadey\u00ean ku di \u00e7\u00eakirina \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee de t\u00ean bikaran\u00een, di ser\u00ee de li Sw\u00eesre, Bel\u00e7\u00eeka \u00fb Almanyaya Federal \u00fb dewlet\u00ean Ewr\u00fbpay\u00ea t\u00ean hilberandin. Bi riya deryay\u00ea ev made an\u00eene Tirkiyey\u00ea, li Bendera M\u00ears\u00een\u00ea dan\u00eene. Ji wir j\u00ee veguhestine Iraq\u00ea.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Digel qetl\u00eeam\u00ea, di meh\u00ean Adar \u00fb N\u00eesana 1988\u2019an de gelek gundiy\u00ean Kurd hatin girtin, ji \u00ee\u015fkencey\u00ea hatin derbaskirin \u00fb sirg\u00fbn\u00ee qamp\u00ean taybet b\u00fbn. Dema ku \u015fer\u00ea \u00ceran \u00fb Iraq\u00ea qediya \u00fb dan\u00fbstandin\u00ean a\u015fitiy\u00ea di navbera herdu dewletan de dihatin kirin, tevgera jenos\u00eeda Kurdan dewam dikir. Di 27\u2019\u00ea Tem\u00fbza 1988\u2019an de agirbest hat ragihandin. Pi\u015ft\u00ee agirbest\u00ea Iraq\u00ea be\u015feke mezin a h\u00eaz\u00ean xwe y\u00ean le\u015fker\u00ee ber bi Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea ve ki\u015fandin \u00fb dest bi \u00ear\u00ee\u015feke bi tevah\u00ee kir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hedefa \u00ear\u00ee\u015fan wargeh\u00ean siv\u00eelan b\u00fbn \u00fb ev cih tev hatin hilwe\u015fandin. Li gor daxuyaniya berdevkek\u00ee PDK\u2019\u00ea, di 25\u2019\u00ea Tebax\u00ea de li her\u00eama Duhok, Zaxo \u00fb Am\u00eadiy\u00ea di nav 6 saetan de 6 firokey\u00ean \u00ceraq\u00ea bombey\u00ean k\u00eemyew\u00ee bi ser p\u00eanc gund\u00ean Kurdan de dibar\u00eenin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pa\u015f\u00ea yek\u00eeney\u00ean le\u015fker\u00ee y\u00ean bi kinc\u00ean ku ji xaz\u00ean k\u00eemyew\u00ee dipar\u00eazin, dikevin her\u00eam\u00ea. M\u00eena li gund\u00ea Bart\u00ea, li hin deveran h\u00eaz\u00ean Iraq\u00ea bi tifing\u00ean mak\u00eeney\u00ee kes\u00ean ku sax mane ku\u015ftin \u00fb pa\u015f\u00ea j\u00ee term\u00ean wan bi buldozeran xistin \u00e7al\u00ean fireh \u00fb ser wan girtin. \u00car\u00ee\u015f\u00ean bi \u00e7ek\u00ean k\u00eemyew\u00ee di roj\u00ean 27 \u00fb 28\u2019\u00ea Tebax\u00ea de bi z\u00eadeb\u00fbn dewam kirin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gel\u00ea b\u00ea\u00e7are y\u00ea filit\u00eeb\u00fbn careke din ber bi s\u00eenoran ve ki\u015fiyan; xaniy\u00ean xwe y\u00ean \u015fewit\u00ee, zarok\u00ean xwe, hezkiriy\u00ean xwe, dost \u00fb ev\u00eendar\u00ean xwe li pey xwe hi\u015ftin. Hin ji xelk\u00ea ji ber tes\u00eer\u00ean gaz\u00ean k\u00eemyew\u00ee, hin\u00ean din j\u00ee ji ber bir\u00e7\u00eet\u00ee \u00fb betil\u00een\u00ea di r\u00ea de mirin. Di dawiy\u00ea de 20 hezar kes hatin ku\u015ftin, ew qas kes hatin bir\u00eendarkirin \u00fb z\u00eadey\u00ee 100.000 kes\u00ee j\u00ee b\u00fbb\u00fbn penaber.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Di gel van hovitiya hin ji d\u00eavla ku van b\u00fbyeran \u015fermezar bikin, p\u00ea k\u00eafxwe\u015f \u00fb serbilind b\u00fbne. Rafet Balli pi\u015ft\u00ee ko\u00e7beriya Kurdan a sala 1988\u2019an wek rojnamegerek\u00ee li Bexday\u00ea ye. Ball\u0131 wiha qala wan rojan dike: \u201c\u2026Dema ku em bi hel\u00eekopteran li ser gund\u00ean hilwe\u015fand\u00ee re difiriyan, serbaz\u00ean Ereb \u00ean Iraq\u00ee ew gund n\u00ee\u015fan\u00ee me didan \u00fb digotin \u2018l\u00ea bin\u00eare, l\u00ea bin\u00eare me \u00e7iqas\u00ee xwe\u015fik hilwe\u015fandiye\u2019. Yan\u00ee nizanib\u00fbn ku ev ji bo wan \u015fermek e. Mirov ti\u015ft\u00ean wisa vedi\u015f\u00eare. L\u00ea wan n\u00ee\u015fan\u00ee min dida \u00fb digotin \u2018bin\u00eare\u2019\u2026\u201d Ev j\u00ee ferqa navbera mirovan dide xuyakirin. Gelo k\u00eejan dil \u00fb mej\u00ee dikare k\u00eafxwe\u015f \u00fb serbilind be li himber van kiryaran!? \u00can ku van \u00e7ek\u00ean kimyew\u00ee ji bo ku\u015ftina mirovan difro\u015fin, mirov kare \u00e7i nav\u00ee li wan bike!?.. Xuyaye ji bo p\u00ea\u015fketina mirovatiy\u00ea h\u00een riya me d\u00fbr e.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00eenor\u00ean ku di destp\u00eaka sedsala 20\u2019an de bi lihevkirina pay\u00eakirina Kurdistan\u00ea ji aliy\u00ea gelek dewletan ve hatine qeb\u00fblkirin ne ten\u00ea ji Kurdan re ji her\u00eam\u00ea tevd\u00ee re felaket\u00ean mezin an\u00eene. Li her\u00eam\u00ea her tim \u015fer \u00e7\u00eab\u00fbne \u00fb \u00eero bi pirsgir\u00eak\u00ean berfireh re r\u00fb bi r\u00fb ne. L\u00ea neheq\u00ee \u00fb xelitiy\u00ean li hember maf\u00ea Kurdan y\u00ea her\u00ee rewa h\u00een j\u00ee berdewam dikin. Heta ev ner\u00een\u00ean \u00e7ewt berdewam bikin, a\u015f\u00eet\u00ee \u00fb aram\u00ee j\u00ee w\u00ea p\u00eak ney\u00ean. Gerek dewlet \u00fb kes\u00ean berpirsiyar bi zanyar\u00ee van bidin ber \u00e7avan \u00fb rojek ber\u00ee yan din tevgera xwe li ser maf\u00ea mirovan \u00fb wekheviya mirovan bime\u015f\u00eenin. Her \u00e7iqas bir\u00een\u00ea Kurdan pir k\u00fbr bin j\u00ee, ew her ji bo a\u015fitiy\u00ea tev geriyane \u00fb ji bo azadiya xwe berxwedana xwe domandine \u00fb w\u00ea bidom\u00eenin. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esl\u00eexan Yildirim \u00cero 32em\u00een salvegera qetl\u00eeama Helep\u00e7ey\u00ea ye, em \u015feh\u00eed\u00ea Helep\u00e7ey\u00ea bi r\u00eazdar\u00ee bi b\u00eer t\u00eenin \u00fb v\u00ea hovitiya ku ziman lal dike \u00fb tu gotin t\u00eara vegotina w\u00ea nake bi tund\u00ee \u015fermezar dikin. H\u00eaz\u00ean \u00e7ekdar \u00ean BAAS&#8217;\u00ea y\u00ean Iraq\u00ea, di bihar \u00fb hav\u00eena sala 1988\u2019an de he\u015ft caran li ser hev \u00ear\u00ee\u015f an\u00een ser [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-662","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gotar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/662","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=662"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/662\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}