{"id":824,"date":"2020-06-03T16:12:44","date_gmt":"2020-06-03T13:12:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pen-kurd.org\/?p=824"},"modified":"2020-06-03T16:12:44","modified_gmt":"2020-06-03T13:12:44","slug":"du-xanedanen-kurd-en-li-misire","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/du-xanedanen-kurd-en-li-misire\/","title":{"rendered":"Du Xanedan\u00ean Kurd \u00ean li Misir\u00ea"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Esl\u00eexan Yildirim<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D<strong>u xanedan\u00ean Kurd hene ku di d\u00eeroka Misir\u00ea de cihek\u00ee gir\u00eeng digirin. Yek ji wan Xanedana Eyy\u00fbbiyan e ku Dewleta Eyy\u00fbbiyan ava kirine \u00fb ji sal\u00ean1171&#8217;an heya 1260&#8217;an hukim li Misir\u00ea kirine. Bi dem\u00ea re dewleta xwe heya S\u00fbriy\u00ea , Kurdistan\u00ea, H\u00eecaz\u00ea, Yemen\u00ea, Bakur\u00ea Efr\u00eeqay\u00ea fireh kirine ku hukumdariya hin \u015fax\u00ea wan heya sal\u00ean 1510\u2019an dom kiriye. Ya din Xanedana Mihemed El\u00ee Pa\u015fa ye ku ji sala 1805\u2019an heya 1952\u2019ya Misir\u00ea bi r\u00ea ve birine. Ew j\u00ee di hin deman de hukm\u00ea xwe heya H\u00eecaz, S\u00fbdan, S\u00fbriy\u00ea &nbsp;\u00fb Fil\u00eest\u00een\u00ea berfireh kirine. Di van herdu dewran de j\u00ee xebat\u00ean pir h\u00eaja hatine kirin \u00fb Misir bi p\u00ea\u015f xistine. Her \u00e7iqas\u00ee di gelek kit\u00eaban de Kurdb\u00fbna wan zelal be j\u00ee ji ber bay\u00ea netewdewletiy\u00ea ya dusedsal\u00ean daw\u00ee, t\u00ea xwestin ku Kurdb\u00fbna wan b\u00ea temisandin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mixabin ji ber ku Kurd neb\u00fbn xwed\u00ee netewdewletek\u00ea ne ten\u00ea ji bo van herdu malbatan, di gelek waran de d\u00eeroka Kurdan hatiye berovaj\u00eekirin \u00fb windakirin. Dema pi\u015ft\u00ee Herba Dinyay\u00ea ya 1\u2019em\u00een Kurdistan hat per\u00e7ekirin \u00fb her per\u00e7eyek w\u00ea kete bin desthilatdariya dewleteke cuda, hat xwestin ku nav\u00ea Kurd \u00fb Kurdistan\u00ea ji hol\u00ea b\u00ea rakirin, di kit\u00eab\u00ean ku hatin niv\u00eesandin de ev gotin nehatin bikaran\u00een \u00fb dema werger\u00ean berhem\u00ean p\u00eawend\u00eedar \u00ean ber\u00ea hatin kirin j\u00ee nav\u00ea Kurd \u00fb Kurdistan\u00ea ji wan hatin derxistin. Heta ji bo ser\u00eetevlihevkirin\u00ea hin nav\u00ea kes \u00fb war\u00ean Kurdan yan xelit hatin niv\u00eesandin, yan&nbsp; hinek herf &nbsp;j\u00ea hatin k\u00eamkirin. Loma rojek ber\u00ee ya din gerek Kurd xwed\u00ee li d\u00eeroka xwe derkevin, ew bixwe berhem\u00ean d\u00eerok\u00ee werger\u00eenin \u00fb bi hi\u015fmendiya van tehr\u00eefata, bi zanist\u00ee li ser d\u00eeroka xwe bixebitin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Helbet gelek malbat \u00fb xelk\u00ean Kurd li Misr\u00ea hene ku dawiy\u00ea em \u00ea bi \u00e7end hevokan behsa wan bikin, l\u00ea mijara me ya bingeh\u00een wek malbat\u00ean ku li Misr\u00ea b\u00fbne xwed\u00ee dewlet\u00ean biqewet, em \u00ea bi kurtay\u00ee li ser van herdu xanedanan bisekinin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xanedana Sultan Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Malbata Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee ji Kurd\u00ean Rewad\u00ee ne y\u00ea ji hoz \u00fb e\u015f\u00eera mezin ya Hezban\u00eeyan in. Di sala 1128\u2019an de ji ber \u00ear\u00ee\u015f\u00ean Tirkmenan mecb\u00fbr mane cih \u00fb war\u00ea xwe biterik\u00eenin \u00fb xwe bera ber bi Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea de berdin. Ji ber hin t\u00eakil\u00ee \u00fb dostaniy\u00ean ber\u00ea \u00fb bi j\u00eahat\u00eeb\u00fbn \u00fb m\u00earxasiy\u00ean xwe di demek kin de li her\u00eama \u015eam \u00fb Heleb\u00ea b\u00fbne xwed\u00ee meqam \u00fb cih\u00ea qedirbilind. Pi\u015ftre j\u00ee bi zaneb\u00fbn \u00fb teko\u015f\u00eenek b\u00earawestan roj bi roj h\u00eaza wan mezin b\u00fbye heta dewletek bi nav \u00fb deng ava kirine.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Di derbar\u00ea Dewleta Eyy\u00fbbiyan de di dest me de berhem\u00ean ku di sedsal\u00ean 12\u2019em\u00een \u00fb 13\u2019em\u00een de, yan\u00ee di dema wan bixwe de hatine niv\u00eesandin hene. Wek m\u00eenak, berhema \u0130bnul Es\u00eer ya bi nav\u00ea el-Kamil fi&#8217;t Tar\u00eex yek ji van e, ya din kit\u00eaba bi nav\u00ea \u201cTar\u00eexul Dewletul Ekrad(Tar\u00eexa Dewleta Kurdan)\u201d e ku ji aliy\u00ea el-Xezrec\u00ee ve hatiye niv\u00eesandin. \u201cTar\u00eexa Dewleta Kurdan\u201d bi taybet li ser dema Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee \u00fb Dewleta Eyy\u00fbb\u00eeyan hatiye niv\u00eesandin. Ji roja ewil heya roja me bi dehan bi sedan kit\u00eab li ser Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee \u00fb Dewleta Eyy\u00fbbiyan hatiye niv\u00eesandin, axilbe ji aliy\u00ean Ewr\u00fbpiyan ve. Sal\u00ean daw\u00ee li ser bingeha rojniv\u00eeska Selahedd\u00een Eyy\u00fbb\u00ee ya ku di kit\u00eabxaneya \u00ceskender\u00eey\u00ea de hat\u00eeye d\u00eetin, rojnamevana Frans\u00ee Genevieve Chauvel romaneke belgewar\u00ee li ser Selahedd\u00een niv\u00ees\u00eeye ku Kurdb\u00fbna w\u00ee  b\u00ea \u015fik t\u00ea \u00eefadekirin. Wek\u00ee din hema hema hem\u00fb berhem behsa w\u00ee \u00fb h\u00eajab\u00fbna w\u00ee dikin \u00fb wek yek ji \u015fex\u015fiyet\u00ea &nbsp;her\u00ee navdar \u00fb qedirbilind ya di d\u00eeroka dinyay\u00ea de t\u00ea naskirin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Di kit\u00eaba \u201cTar\u00eexa Dewleta Kurdan\u201d de sal bi sal \u00e7i qewimiye hatiye niv\u00eesandin. Di gel bihevreb\u00fbn \u00fb al\u00eegiriya Ereb \u00fb Tirkmenan, li ser Kurdan \u00fb rola wan ya di \u00cemperator\u00eeya Eyy\u00fbb\u00eeyan de agahiy\u00ean berfireh dide. Di gelek cihan de bi nav\u00ea Kurdan wek serdar, r\u00eaber, alim derbas dibin. Jixwe be\u015feke Kurdistan\u00ea di hundir\u00ea \u00eemparatoriy\u00ea de cih digirt \u00fb m\u00eer \u00fb m\u00eerek\u00ean Kurd j\u00ee her bi wan re b\u00fbn. Wek ku t\u00ea zan\u00een dusedsal\u00ean daw\u00ee dewlet\u00ean netewey\u00ee hatine damezrandin, heya w\u00ea dem\u00ea dewlet \u00fb \u00eemperator\u00ee li ser nav\u00ea malbateke xwed\u00ee h\u00eaz a esilzade b\u00fbn; m\u00eena Emew\u00ee, Fatim\u00ee, Biweyh\u00ee, Sel\u00e7\u00fbq\u00ee, \u015eedad\u00ee, Merwan\u00ee, Hesnew\u00ee, Zeng\u00ee, Osman\u00ee, Sefew\u00ee \u00fb gelek\u00ean din. L\u00ea ev kit\u00eaba behsa Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee \u00fb Dewleta Eyy\u00fbbiyan dike ku nav\u00ea w\u00ea bixwe \u201cTar\u00eexa Dewleta Kurdan\u201d e, dide xuyakirin ku ev dewlet bi nav\u00ea Dewleta Kurdan dihat naskirin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>E\u015f\u00eera Hezban\u00eeyan e\u015f\u00eereke mezin e, di dema xwe ya z\u00ear\u00een de ji ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan\u00ea heya bigih\u00ea dever\u00ean Azerbaycan \u00fb haw\u00eerdor\u00ean w\u00ea li gelek navendan belav b\u00fbne \u00fb desthilatdar\u00ee j\u00ee li wan deran kirine. L\u00ea dema Sel\u00e7\u00fbq\u00ee hatine \u00fb her\u00eam w\u00earan kirine bap\u00eer\u00ea Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee, \u015ead\u00ee bi herdu kur\u00ean xwe, Eseded\u00een \u015e\u00earkoh \u00fb Necmed\u00een Eyy\u00fbb (digel hinek m\u00earxas\u00ean pismam\u00ean xwe) ve ber\u00ea xwe dane Bexday\u00ea \u00fb ji w\u00ea der\u00ea j\u00ee \u00e7\u00fbne Tikr\u00eet\u00ea ku Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee li wir hatiye dinyay\u00ea(1138).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>D\u00fbra ji ber hin pirsgir\u00eakan ji Tikr\u00eet\u00ea derketine \u00e7\u00fbne M\u00fbsil\u00ea \u00fb ji h\u00eala \u00cemaded\u00een Zeng\u00ee ve b\u00fbne xwed\u00ee wez\u00eefey\u00ean payebilind. Necmed\u00een Eyy\u00fbb \u00fb Esedded\u00een \u015e\u00earkoh li her\u00eama \u015eam \u00fb Heleb\u00ea b\u00fbne r\u00eaveber. Dema di sal\u00ean 1163-69\u2019an de ji bo tevliheviy\u00ean li Misir\u00ea, hewce dike \u015e\u00earkoh \u00e7end car\u00ee bi\u00e7e ser Kah\u00eerey\u00ea Selahedd\u00een Eyy\u00fbb\u00ee j\u00ee bi ap\u00ea xwe re ye. D\u00fbra \u015e\u00earkoh wek wez\u00eer\u00ea Misir\u00ea t\u00ea wez\u00eefedarkirin. L\u00ea n\u00eaz\u00ee du meh \u015f\u00fbn de \u015e\u00earkoh jiyana xwe ji dest dide \u00fb Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee dibe wez\u00eer(1169). Hin d\u00eerokzan v\u00ea sal\u00ea destp\u00eaka avakirina Dewleta Eyy\u00fbb\u00eeyan qeb\u00fbl dikin, l\u00ea esas dema di sala 1171\u2019\u00ea de Dewleta Fatimiyan bi daw\u00ee b\u00fb, Dewleta Eyy\u00fbbiyan hat avakirin. Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee heya dema ku li \u015eam\u00ea jiyana xwe ji dest da(1193) her di nav &nbsp;teko\u015f\u00een\u00ea de b\u00fb \u00fb \u00eemparatoriyek berfireh li d\u00fb xwe hi\u015ft.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Yek ji serkeftin\u00ean Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee y\u00ea her\u00ee navdar Cenga Hitt\u00een\u00ea ye. Bi v\u00ea serkeftin\u00ea re&nbsp; Quds\u00ea hat bidestxistin(1187). Di d\u00eeroka dinyay\u00ea de vegirtina Quds\u00ea ya ji aliy\u00ea Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee ve cihek\u00ee gir\u00eeng digire. Tevgera w\u00ee ya dema tesl\u00eemgirtina baj\u00ear, serbilindahiyeke mirovatiy\u00ea ye. Ji ber ku 88 sal ber\u00ea dema Xa\u00e7\u00eeyan Q\u00fbdus stendib\u00fbn, b\u00eacudahiya navbera jin, m\u00ear, zarok, kal \u00fb p\u00eer; \u00e7i Cih\u00fb, \u00e7i Misilman \u00fb \u00e7i j\u00ee y\u00ean din, k\u00ee kete ber wan z\u00eadey\u00ee heft\u00ea hezar \u00eensan hatin ku\u015ftin; li bend\u00ea b\u00fbn ku Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee j\u00ee heman ti\u015ft\u00ee b\u00eene ser\u00ea wan. L\u00ea Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee, bi day\u00eena ser\u00ea \u015fexsek\u00ee bedelek pir bi\u00e7\u00fbk ew rizgar kirin \u00fb ji bo ewlehiya y\u00ea ku xwestin herin ew bi baldar\u00ee \u015fopandin. Sedem\u00ea navdar\u00eeya w\u00ee li nav c\u00eehan\u00ea, ne ten\u00ea ji bo h\u00eaza w\u00ee ya le\u015fker\u00ee \u00fb serkeftin\u00ean w\u00ee y\u00ean \u015fer \u00fb ceng\u00ea ne, giranbuhay\u00eeya w\u00ee b\u00eahtir ji ber ciwanm\u00ear\u00ee \u00fb dadmend\u00eeya w\u00ee \u00fb van xeslet\u00ean w\u00ee ne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sultan Selahedd\u00een pir ji zana \u00fb aliman hez dikir \u00fb q\u00eemet dida her cure xwendin \u00fb zan\u00een\u00ea, loma li avedan\u00eey\u00ean xwendin \u00fb zan\u00een\u00ea j\u00ee miqate b\u00fb \u00fb li gelek cihan medrese vekirin. Wek\u00ee din gelek nexwe\u015fxane, cih\u00ea al\u00eekariya zarok\u00ean b\u00eakes \u00fb kes\u00ean feq\u00eer hatib\u00fbn avakirin. Ji aliy\u00ea din ve sin\u2019et \u00fb tekn\u00eek bi p\u00ea\u015f ket; bi hilber\u00eena kaxet, e\u015fyay\u00ean ji hesin \u00fb ji cam\u00ea, quma\u015f\u00ean ji hir\u00ee, hevr\u00ea\u015fim \u00fb pembo navdar b\u00fb.&nbsp; Bi kinay\u00ee, li gor heyama xwe Sultan Selahedd\u00een hem di war\u00ea fermandar\u00ee \u00fb le\u015fkeriy\u00ea de, hem j\u00ee di war\u00ea \u00e7and \u00fb zanyariy\u00ea de pir p\u00ea\u015fket\u00ee b\u00fb \u00fb li her der\u00ea dewlet\u00ea gav\u00ean gir\u00eeng av\u00eatin. Di h\u00eala w\u00eaje, ziman, civaknas\u00ee, zanist\u00ean fen\u00ee \u00fb ol\u00ee de gelek \u015fexsiyet\u00ean mezin gihandin. Ji ber van tevan tes\u00eera w\u00ee heya roja me j\u00ee berdewam dike.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Helbestvan\u00ea navdar Mehmet Ak\u00eef Ersoy, di helbestek xwe de gotiye; \u201cSultan\u00ea her\u00ee xo\u015few\u00eest y\u00ea \u015eerq\u00ea, Selahedd\u00een.\u201d Di sala 1898\u2019an de gava \u00cemparator\u00ea Almanya Wilhem\u00ea 2\u2019yem\u00een serdana \u015eam\u00ea kiriye \u00fb \u00e7\u00fbye ziyaretiya tirba w\u00ee, weha pesn\u00ea Selahedd\u00een daye: \u201cTi\u015ft\u00ea dil\u015fad\u00eeya min z\u00eade dike ew e ku ez li w\u00ee welat\u00ee me ku mezintir\u00een kes\u00ea serdema xwe \u00fb m\u00earxastir\u00een \u00fb xwe\u015fm\u00eartir\u00een gernas\u00ea wext\u00ea xwe l\u00ea j\u00eeyaye, ew \u00ea ku hatina w\u00ee bi xwe b\u00fbye r\u00fbmet \u00fb esalet \u00fb nav\u00fbdeng\u00ea w\u00ee li hem\u00fb welat \u00fb \u015faristanan bilind \u00fb belav b\u00fbye; ew j\u00ee Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee ye.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dewleta Eyy\u00fbbiyan ji Misir, S\u00fbr\u00ee, Yemen, Fil\u00eestin \u00fb be\u015fek ji Kurdistan\u00ea p\u00eak dihat \u00fb heya sala 1260\u2019\u00ee dom kiriye. L\u00ea li hin cihan hukm\u00ea Eyy\u00fbbiyan z\u00eadey\u00ee 300 salan dom kiriye. Weke m\u00eenak li Hesk\u00eef\u00ea heya sal\u00ean derdora 1510\u2019an dom kirib\u00fb \u00fb Melik Xel\u00eel\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee hukumdar\u00ea wan y\u00ea daw\u00ee b\u00fb.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Roja \u00eero j\u00ee di Rojhilata Nav\u00een de gelek cih \u00fb war li ser nav\u00ea Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee hene, kit\u00eab \u00fb roman li ser t\u00ean niv\u00eesandin \u00fb h\u00een j\u00ee ji bo p\u00ea\u015feroj\u00ea m\u00eenak e.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.pen-kurd.org\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/03d16ff5-324e-4f99-b27d-5345a3adaec1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-834\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;Keleha Selahedd\u00een Eyy\u00fbb\u00ee ya li pay\u00eetexta Misr\u00ea, Kah\u00eere<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xanedana Mihemed El\u00ee Pa\u015fa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Damezr\u00eener\u00ea&nbsp; Misira modern Mihemed El\u00eey\u00ea Brah\u00eem Axa ji dema ku di 1805\u2019an de b\u00fb waliy\u00ea Misir\u00ea \u00fb heya 1952\u2019yan malbata w\u00ee Dewleta Misir\u00ea bi r\u00ea ve birin \u00fb \u00eero wek Xanedaniya Mihemed El\u00ee Pa\u015fa t\u00ean naskirin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mihemed El\u00eey\u00ea\n\n Brah\u00eem Axa, di sala 1769\u2019an de li bajarok\u00ea Kavala ya ku \u00eero di welat\u00ea Yewnen\u00eestan\u00ea de ye, hate dinyay\u00ea; w\u00ea dem\u00ea ev her\u00eam per\u00e7ak ji Dewleta Osman\u00ee b\u00fb. Loma bi piray\u00ee wek Mihemed El\u00ee Pa\u015fay\u00ea Kavalay\u00ee t\u00ea naskirin. L\u00ea torin\u00ea w\u00ee Qral Far\u00fbk ku ji 1936\u2019an heya 1952\u2019yan qral\u00ea Misir\u00ea b\u00fb, di niv\u00eesek kovara \u201cEl Misir&#8221; de(1948) zelal dike ku malbata w\u00ee bi esl\u00ea xwe ji gund\u00eak\u00ee bakur\u00ea Kurdistan\u00ea, ji \u00cel\u00ee\u00e7\u00ea ye ku \u00eero wek bajarokek\u00ee bi bajar\u00ea Erz\u00eengan\u00ea ve gir\u00eaday\u00ee ye. Li gor vegotin\u00ean malbata wan \u00fb hin \u00e7avkaniyan ew malbateke Kurd in, di sedsala 18\u2019em\u00een de ji \u00cel\u00ee\u00e7\u00ea derbas\u00ee Konya dibin, d\u00fbra pi\u015ft\u00ee hin pirsgir\u00eakan hin ji wan ji wir diherin Ed\u00eerne \u00fb daw\u00ee li Kavala bic\u00eeh dibin. Li Kavala malbata Mihemed El\u00eey\u00ea Brah\u00eem Axa ticareta t\u00fbtin\u00ea dikin. Bi tuccar\u00ean ji dewlet\u00ea Ewr\u00fbp\u00ee re t\u00eecaret kirine, loma hem f\u00ear\u00ee zimanan b\u00fbne, hem di t\u00eakiliy\u00ean ticaret\u00ea de xurt b\u00fbne(Ev bingeh, d\u00fbra li Misir\u00ea ji bo serkeftin\u00ean Mihemed Eliy\u00ea Brah\u00eem Axa w\u00ea bibe al\u00eekar).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>D\u00eeroka v\u00ea xanedan\u00ea bi t\u00eako\u015f\u00eena li Misir\u00ea ya Mihemed El\u00eey\u00ea Brah\u00eem Axa dest p\u00ea dike \u00fb ev xanedan n\u00eaz\u00ee 150 sal\u00ee Misir\u00ea bi r\u00ea ve dibe. Di gel ku d\u00eeroka demeke n\u00eaz\u00eek e \u00fb di her\u00eam\u00ea de cihek\u00ee gir\u00eeng girtiye, ji ber s\u00eenor\u00ean netewdewletan \u00fb pol\u00eet\u00eekay\u00ean wan di nav Kurdan de ev mijar z\u00eade nay\u00ea zan\u00een. Gelek belge \u00fb berhem di v\u00ea derbar\u00ea de hene, kesek\u00ee ku bixwaze bigihe zan\u00een\u00ean berfireh dikare bi rehet\u00ee xwe bigih\u00eene hin ji van berhem \u00fb agahiyan.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wek ku t\u00ea zan\u00een he rtim hem bi riya ko\u00e7ber\u00ee \u00fb surgun\u00ea, hem bi wez\u00eefedarkirin\u00ea gelek kes an malbat ji aliyek\u00ee derbas\u00ee aliy\u00ea din ya \u00cemparatoriya Osman\u00ee b\u00fbne \u00fb gelek ji van li wan dera mane. Axilbe sedsal\u00ean daw\u00ee gelek pirsgir\u00eak di Kurdistan\u00ea de derketine \u00fb z\u00eade cihguhertin \u00e7\u00eab\u00fbne. Wek m\u00eenak, pi\u015ft\u00ee serhildana M\u00eer Bedirxan t\u00eak \u00e7\u00fb(1847) ew surgun\u00ee Gir\u00eet\u00ea kirin, heman dem\u00ea gelek serek \u00fb r\u00eaber\u00ean Kurdan y\u00ean hevalbend\u00ean w\u00ee surgun\u00ee hin cih\u00ean din y\u00ea d\u00fbr kirin. Hin ji wan ev b\u00fbn: Serok\u00ea e\u015f\u00eera Omerya ya her\u00eama M\u00eard\u00een\u00ea Sa\u2019d\u00fbn Axa(ez bixwe yek ji neviy\u00ea w\u00ee me) \u00fb heval\u00ea w\u00ee Xel\u00eel\u00ea Qurd\u00ees\u00ee, Sa\u2019d\u00fbn\u00ea Dar\u00ee, Ehmed Ato, Ehmed\u00ea Tixub\u00ee \u00fb Eliy\u00ea Mill\u00ee surgun\u00ee Rus\u00e7uk-Bulgar\u00eestan\u00ea b\u00fbne. Sa\u2019d\u00fbn Axa pi\u015ft\u00ee 11 salan vegeriya, l\u00ea b\u00eag\u00fbman gelek ji van li wan dera man. Ne ten\u00ea bi surgun\u00ea, bi away\u00ean cuda Kurd li gelek her\u00eaman bela b\u00fbne \u00fb ji Xorasan\u00ea, ji Afgan\u00eestan\u00ea heya bi Dewleta Endulus\u00ea j\u00ee Kurd\u00ean bi nav \u00fb deng hene.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xuyaye Malbata Mhemed El\u00eey\u00ea Brah\u00eem Axa j\u00ee ji ber hin pirsgir\u00eakan ji Kurdistan\u00ea ber\u00ea wan ketiye Kavala. Pi\u015ft\u00ee zarot\u00ee \u00fb xortaniya ku li Kavala derbas dibe Mihemed El\u00eey\u00ea Brah\u00eem Axa riya w\u00ee dikeve ber bi Misir\u00ea ve. Misir per\u00e7ak ji Dewleta Osman\u00ee b\u00fb \u00fb Napolyon di 1798\u2019an de bi h\u00eazek esker\u00ee ya xurt Misir dagir kirib\u00fb. Loma Dewleta Osman\u00ee j\u00ee h\u00eazek\u00ea amade dike ku bi\u015f\u00eene Misir\u00ea \u00fb w\u00ea ji dagirkeriy\u00ea xelas bike. Mihemed El\u00eey\u00ea Brah\u00eem Axa j\u00ee di nav v\u00ea h\u00eaz\u00ea de wek al\u00eegir\u00ea seresker\u00ea h\u00eaz\u00ean ku ji aliy\u00ea Kavala hatib\u00fbn komkirin cih girtiye \u00fb di 1801\u2019\u00ea de \u00e7\u00fbye Misir\u00ea.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Pi\u015ft\u00ee derxistina Fransizan ji Misir\u00ea, tevliheviy\u00ea her\u00eam\u00ee dom dikin, Mihemed El\u00eey\u00ea Brah\u00eem Axa bi \u015farezat\u00ee \u00fb j\u00eahat\u00eeb\u00fbna xwe derdikeve p\u00ea\u015f, di demeke kin de bi berxwedan \u00fb organ\u00eezekirina esker \u00fb xelk\u00ea, di sala 1805\u2019dan dibe waliy\u00ea Misir\u00ea. Ji aliyek\u00ee ve pirsgir\u00eak\u00ean hundir\u00een, ji aliy\u00ea din ve \u00e7avberdana Misir\u00ea ya \u0130ngil\u00eez \u00fb Fransizan dike ku Mihemed El\u00ee Pa\u015fa tim di hundir\u00ea teko\u015f\u00een \u00fb hewldan\u00ea de be. Di heman dem\u00ea de di hundir\u00ea Dewleta Osman\u00ee de gelek pirsgir\u00eak hene, hem bi R\u00fbsan re di herb\u00ea de ne, hem pad\u00ee\u015fah Sel\u00eem\u00ea 3\u2019yem\u00een hatiye ku\u015ftin \u00fb dewlet pir qels ketiye; loma ji bo serhildan\u00ean li H\u00eecaz \u00fb Y\u00fbnan\u00eestan (ku di bin hukm\u00ea Dewleta Osman\u00ee de b\u00fbn) al\u00eekariy\u00ea ji Mihemed El\u00ee Pa\u015fa dixwazin. Di bin van xeterey\u00ean mezin de Mihemed El\u00ee Pa\u015fa ji bo Misir\u00ea li ser linga bih\u00eale \u00fb bi p\u00ea\u015f bix\u00eene, di demeke kin de ji avakirina art\u00ea\u015feke modern bigirin heya bi saziyan, febr\u00eeqeyan, mekteban ketiye nav teko\u015f\u00eeneke b\u00ea hed \u00fb hesab.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.pen-kurd.org\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/9029c367-6e42-4092-92b1-24f13b97764d.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-831\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mihemed El\u00ee Pa\u015fa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ji sala 1811\u2019an heya 1818\u2019an di bin serdariya law\u00ea xwe de li ser nav\u00ea Dewleta Osman\u00ee esker \u015fandin ser H\u00eecaz\u00ea, serhildana Wehabiyan saf\u00ee kir, riy\u00ean ticaret\u00ea xistin bin ewlehiy\u00ea \u00fb bi v\u00ea serketin\u00ea nav \u00fb deng\u00ea w\u00ee bela b\u00fb. Di sala 1820-21\u2019\u00ea de j\u00ee S\u00fbdan xist bin kontrola xwe de. Mihemed El\u00ee Pa\u015fa bi lihevkirina ku wal\u00eetiya Mora \u00fb G\u00eer\u00eet\u00ea bidine law\u00ea w\u00ee, sefera li ser Mora j\u00ee qeb\u00fbl kir. Law\u00ea w\u00ee Brah\u00eem Pa\u015fa di sala 1824\u2019an bi art\u00ea\u015fa bej\u00ee \u00fb deryay\u00ee ber\u00ea xwe da Mora da ku serhildana wir j\u00ee b\u00eaencam bih\u00eale. Sala 1827\u2019an heya bi At\u00eena hatib\u00fb saf\u00eekirin; l\u00ea \u00cengiltere, Fransa ve R\u00fbsya zor dan Dewleta Osman\u00ee ku herb\u00ea bisekin\u00eene \u00fb Brah\u00eem Pa\u015fa ji Yewnanistan\u00ea veki\u015fe. Ji ber ku di navbera Dewleta Osman\u00ee \u00fb dewlet\u00ea Ewr\u00fbpiyan de peyman hatib\u00fb \u00e7\u00eakirin Brah\u00eem Pa\u015fa mecb\u00fbr ma vegeriya \u00fb di miqabil windahiy\u00ean xwe de ji pad\u00ee\u015fah wal\u00eetiya S\u00fbr\u00ee xwestin, l\u00ea nehat qeb\u00fblkirin.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dewleta Osman\u00ee bi gelek hawayan ketib\u00fb bin bandora dewlet\u00ea Ewr\u00fbp\u00ee, art\u00ea\u015fa bingeh\u00een ya dewlet\u00ea Yen\u00ee\u00e7er\u00ee hatib\u00fb lexukirin \u00fb belakirin. Yewnan\u00eestan gihi\u015ftib\u00fb azadiya xwe, di heman dem\u00ea de li gelek cihan serhildan heb\u00fbn \u00fb dewlet li ber xerab\u00fbn\u00ea b\u00fb. Dewleta Osman\u00ee ji bo avakirina art\u00ea\u015feke n\u00fb ya navend\u00ee &nbsp;ji gelek her\u00eama dest bi danheva m\u00eara kir, yek ji van her\u00eama Kurdistan b\u00fb \u00fb xelk li hember v\u00ea derdiket, nedixwestin xort\u00ea xwe bidin. Loma li S\u00fbr\u00ee \u00fb Kurdistan j\u00ee tevger heb\u00fbn \u00fb ji bo serxweb\u00fbn\u00ea dest bi amadekariyan dikirin. Gelek m\u00eerek\u00ee \u00fb mezin\u00ea Kurdan j\u00ee art\u00ea\u015f\u00ea xwe amade kirib\u00fbn, dest bi \u00e7\u00eakirina s\u00eeleh kirib\u00fbn \u00fb ser\u00ee hildab\u00fbn. Yek ji van M\u00eer\u00ea Soran M\u00eer Mhemed b\u00fb ku payeya w\u00ee M\u00eer\u00ea M\u00eeran b\u00fb; keleh, pir \u00fb qesir \u00e7\u00eakirin, di ser\u00ea riyan de cih\u00ea parastin\u00ea ava kirin. Wek\u00ee din ji bo s\u00eeleh \u00fb cebilxaneyan febr\u00eeqe ava kirin, li gor hin \u00e7avkaniyan art\u00ea\u015fa w\u00ee j\u00ee k\u00eam z\u00eade gihab\u00fb derdora 30 hezar esker\u00ee. Di ser\u00ee de geh bi lihevhatin, geh bi zor heya bi Kurdistana aliy\u00ea \u00ceran\u00ea bi m\u00eer\u00ea derdora xwe re j\u00ee yek\u00eet\u00ee p\u00eak an\u00ee.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Di belgey\u00ean Osman\u00ee de t\u00ea d\u00eetin ku M\u00eer Mihemed\u00ea Rewandiz\u00ee \u00fb Mihemed El\u00ee Pa\u015fay\u00ea Misir\u00ea di nav t\u00eakil\u00ee \u00fb hevkariy\u00ea de ne. Ne ew ten\u00ea, piraya Kurdan j\u00ee destek didan Mihemed El\u00ee Pa\u015fa; wek m\u00eenak, M\u00eer\u00ea Botan M\u00eer Seyfett\u00een, E\u015f\u00eera Millan \u00fb Omerya j\u00ee hevalbend\u00ea M\u00eer Mihemed in. Dema Brah\u00eem Pa\u015fay\u00ea law\u00ea Mihemed El\u00ee Pa\u015fa \u00e7\u00fb S\u00fbr\u00ee \u00fb ew \u00fb art\u00ea\u015fa Dewleta Osman\u00ee di 1832-33\u2019yan de bi hev re \u015fer kirin, ji ber ku desteka xelk\u00ea her\u00eam\u00ea heb\u00fb Brah\u00eem Pa\u015fa bi rehet\u00ee S\u00fbr\u00ee xist bin hukm\u00ea xwe, xwe gihand heya bi bajar\u00ea Qonyay\u00ea, li wir j\u00ee zoriya art\u00ea\u015fa Dewleta Osman\u00ee bir \u00fb \u00e7\u00fbn heya bi bajar\u00ea Kutahya. Bi v\u00ee away\u00ee navbera art\u00ea\u015fa Misir\u00ea \u00fb Stenbola pay\u00eetext tu asteng\u00ee nemab\u00fb. Brah\u00eem Pa\u015fa dixwest heya bi Stenbol here \u00fb pad\u00ee\u015fah ji text bix\u00eene, l\u00ea bav\u00ea w\u00ee Mihemed El\u00ee Pa\u015fa li hember v\u00ea derket. Gelek d\u00eerokzan dib\u00eajin ku w\u00ea dem\u00ea Dewleta Osman\u00ee t\u00eaketa dest\u00ea Xanedana Mihemed El\u00ee Pa\u015fa, dibe ku dewlet ji pa\u015fdemay\u00een\u00ea xelas b\u00fbba \u00fb ji n\u00fb ve biqewet b\u00fbba; ji ber ku li Misir\u00ea gelek bingeh\u00ean p\u00ea\u015fketin\u00ea ava kirib\u00fb. L\u00ea dewlet\u00ea Ewr\u00fbp\u00ee j\u00ee ev nexwestin; R\u00fbs\u00ee, Ingil\u00eez \u00fb Fransiz b\u00fbne yek \u00fb hevaltiya Dewleta Osman\u00ee kirin. Bi lihevkirina ku wal\u00eet\u00eeya Gir\u00eet\u00ea, S\u00fbr\u00ee \u00fb heya bi Eden\u00ea di dest Brah\u00eem Pa\u015fa de bim\u00eene Peymana Kutahya hate \u00eemzekirin(1833).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dewleta Osman\u00ee ji v\u00ea t\u00eak\u00e7\u00fbn\u00ea pir aciz b\u00fbb\u00fb, dixwest her\u00eam\u00ean ku ketib\u00fb dest Brah\u00eem Pa\u015fa ji n\u00fb ve bist\u00eene. P\u00ea\u015f\u00ee \u00ear\u00ee\u015f birin ser Kurdistan; wal\u00eey\u00ea Diyarbekir\u00ea Re\u015f\u00eet Pa\u015fa girt ser her\u00eama Botan \u00fb M\u00eard\u00een\u00ea(1835), gelek kes ku\u015ftin, her\u00eam da ber topan \u00fb esker dan hev. Re\u015f\u00eet Pa\u015fa di 1836\u2019an de dimre, Hafiz Mehmed Pa\u015fa di\u015f\u00eenin \u015f\u00fbna w\u00ee. Ew j\u00ee \u00ear\u00ee\u015f\u00ee \u015eingal \u00fb Xerzan \u00fb gelek her\u00eam\u00ean Kurdan dike, xelk\u00ea qir dike \u00fb gelek m\u00eara digre wek esker. Danheva eskeran ji bo herba di miqabil Mihemed El\u00ee Pa\u015fa de ye, Kurd j\u00ee li himber v\u00ea derdikevin \u00fb naxwazin tev li art\u00ea\u015f\u00ea bibin. L\u00ea xelk\u00ea k\u00eamtaqet li hember art\u00ea\u015fa dewlet\u00ea xwe nagirin \u00fb gelek windahiyan didin; di heman dem\u00ea de di nav Kurdan de dubend\u00eet\u00ee derdikeve, wek al\u00eegir\u00ean Dewleta Osman\u00ee \u00fb y\u00ea neal\u00eegir. Wek m\u00eenak di Herba Niz\u00eeb\u00ea de M\u00eer Bedirxan di nav art\u00ea\u015fa Osman\u00ee de cih digirt, li aliy\u00ea M\u00eard\u00een\u00ea j\u00ee hin ji e\u015f\u00eer\u00ea Mill\u00ee \u00fb Omer\u00ee r\u00ea li ber esker\u00ea Osman\u00ee digirtin da xwe negih\u00eenin Niz\u00eeb\u00ea.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Di 1839\u2019an de li Niz\u00eeb\u00ea art\u00ea\u015fa Misir\u00ea ya di bin p\u00ea\u015fengiya Brah\u00eem Pa\u015fa de \u00fb art\u00ea\u015fa Osman\u00ee ku ji gelek her\u00eaman esker kom kirib\u00fbn ketin nava ceng\u00ea, di demeke kin de art\u00ea\u015fa Osman\u00ee gelek windah\u00ee dan \u00fb belav b\u00fb; Brah\u00eem Pa\u015fa d\u00eesa bi ser ket. Li ser v\u00ea rew\u015f\u00ea d\u00eesa dewlet\u00ean Ewr\u00fbp\u00ee li London civiyan \u00fb li hember Mihemed El\u00ee Pa\u015fa sekin\u00een; amadekariya \u00ear\u00ee\u015f\u00ea kirin \u00fb doza lihevhatin\u00ea l\u00ea kirin. Mihemed El\u00ee Pa\u015fa mecb\u00fbr ma S\u00fbr\u00ee, G\u00eer\u00eet \u00fb Eden\u00ea li Dewleta Osman\u00ee veger\u00eene, l\u00ea Misir \u00eeca w\u00ea ji malbata w\u00ee re bimaya, yan\u00ee desthilatdariya Misir\u00ea ma ji xanedaniya Mihemed El\u00ee Pa\u015fa re.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mihemed El\u00ee Pa\u015fa ji bo Misir\u00ea gelek guhertin, n\u00fbkirin p\u00eak aniye. Ber\u00ee Dewleta Osman\u00ee ji bo p\u00ea\u015fketina civat\u00ea gelek n\u00fbb\u00fby\u00een daye destp\u00eakirin \u00fb di dinyay\u00ea de cihek\u00ee n\u00fb ji welat\u00ea Misir\u00ea re ava kiriye. Di war\u00ea \u00e7andiniy\u00ea de, di avakirina febr\u00eeqeyan de, di \u00e7\u00eakirina gemiyan de, di vekirina mekteban de gelek xebat kirine. Her \u00e7iqas\u00ee bi Dewleta Osman\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee b\u00ea xuyakirin j\u00ee, ew b\u00fbb\u00fb hukumdar\u00ea Misir, S\u00fbdan, F\u00eel\u00eest\u00een \u00fb S\u00fbriy\u00ea \u00fb di gelek waran de ji Dewleta\n\n Osman\u00ee re b\u00fbb\u00fb m\u00eenak. Pi\u015ft\u00ee jiyanek tije t\u00eako\u015f\u00een, tevlihev\u00ee \u00fb gelek serkeftinan, di sala 1849\u2019an de li Misir\u00ea jiyana xwe ji dest da, l\u00ea malbata w\u00ee n\u00eaz\u00ee 150 sal\u00ee ev dewlet bi r\u00ea ve birin. \u00ceng\u00eeltere di 1882\u2019an de Misir dixe bin hukm\u00ea xwe heya 1922\u2019yan, l\u00ea bir\u00eavebirina dewleta Misir d\u00eesa di dest xanedaniya Mihemed El\u00ee Pa\u015fa de ye. Di 1922\u2019yan de Misir serxweb\u00fbna xwe \u00eelan dike, ji xanedan\u00ea F\u00fbad\u00ea 1\u2019em\u00een dibe qral. Bi darbeya esker\u00ee ya sala 1952\u2019yan daw\u00ee li r\u00eaveberiya xanedan\u00ea ya li Misr\u00ea t\u00ea.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Heyama Mihemed El\u00ee Pa\u015fa ne wek heyama Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee b\u00fb, bay\u00ea avakirina netewdewleta heb\u00fb \u00fb ew b\u00fbb\u00fb serok\u00ea xelk\u00ea Misir\u00ea. Loma hewce dikir di ser\u00ee de ji bo xelk\u00ea Misir\u00ea bixebite. Er\u00ea ew ji malbatek Kurd b\u00fb, l\u00ea zarot\u00ee \u00fb xortaniya w\u00ee li Yunan\u00eestan derbas b\u00fbb\u00fb, bi Arnaw\u00fbtan re t\u00eakil\u00ee \u00fb hevkariya w\u00ee xurt b\u00fb, ji aliyek\u00ee ve j\u00ee bi Dewleta Osman\u00ee ve gir\u00eaday\u00ee b\u00fb, di heman dem\u00ea de ji tekn\u00eeka Ewr\u00fbp\u00eeyan j\u00ee s\u00fbd werdigirt; yan\u00ee piral\u00ee b\u00fb, l\u00ea ya her\u00ee muh\u00eem ew b\u00fbb\u00fb r\u00eaber\u00ea Misiriyan \u00fb her ti\u015ft ji bo p\u00ea\u015fxistina v\u00ea dewlet\u00ea \u00fb xelk\u00ea w\u00ea b\u00fb. \u00cero \u00e7i kes\u00ea bi zanist\u00ee d\u00eeroka v\u00ea heyam\u00ea bixw\u00eene, di gel k\u00eaman\u00ee \u00fb xelitiyan w\u00ea bib\u00eene ku di v\u00ea dem\u00ea de Misir bi gelek hawayan bi p\u00ea\u015f ketiye.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dema ji aliy\u00ea Kurdan ve em l\u00ea bin\u00earin, di v\u00ea dem\u00ea de Mihemed El\u00ee Pa\u015fa j\u00ee, zarok \u00fb neviy\u00ean ku b\u00fbn hukumdar j\u00ee, mirov kare meyla wan ya ser Kurda \u00fb hevkariya wan bib\u00eene. Hin m\u00eenak: Hevkariya bi m\u00eerek\u00ee \u00fb e\u015f\u00eer\u00ean Kurdan re.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Seroka Cemiyeta Teal\u00ee ya Jin\u00ean Kurd Em\u00eena Hal\u00eem b\u00fb ya ji Xanedana Mihemed El\u00ee Pa\u015fa, di heman dem\u00ea de bi \u015eer\u00eef Pa\u015fa re zewic\u00eeb\u00fb ku ew li Sewr\u00ea(1919) delegey\u00ea Kurdan b\u00fb.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Alikariya bi malbata Bedirxaniyan re ku ji bo azadiya Kurdan di nav tevger\u00ea de b\u00fbn \u00fb rojnameya ewil ya Kurdan ya bi nav\u00ea \u201cKurdistan\u201d p\u00ea\u015f\u00ee li Kah\u00eere derdiket(1898).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Destekday\u00een \u00fb r\u00eavekirin ji bo rew\u015fenb\u00eer\u00ean Kurd \u00fb wez\u00eefestendina wan ya li Misir\u00ea; wekniv\u00eeskar \u00fb rew\u015fenb\u00eer\u00ea payebilind Muhammed Al\u00ee Awn\u00ee y\u00ea Siw\u00earek\u00ee.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Esas Misir\u00ea ne welatek\u00ee d\u00fbr\u00ee Kurdan \u00fb Kurdistan\u00ea ye, ber\u00ee bi hezaran sala t\u00eakil\u00ee \u00fb hevkar\u00ee \u00e7\u00eab\u00fbye heya roja \u00eero. Di heyama Selahedd\u00een\u00ea Eyy\u00fbb\u00ee de gelek Kurd li Misir\u00ea bic\u00eeh b\u00fbne, di sefera Yavuz S. Selim ya li ser Misir\u00ea de Kurd heb\u00fbn, di \u015fer\u00ea miqabil art\u00ea\u015fa Napolyon de j\u00ee Kurdan cih stendib\u00fb. \u00cero j\u00ee hin berhem\u00ean h\u00eaja y\u00ea ser nav\u00ea Kurdan li Misir\u00ea hene \u00fb di gelek waran de Kurd\u00ean xwed\u00ee ked \u00fb bi nav \u00fb deng hene.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wek ku me di ser\u00ee de \u00eefade kir, heya sedsal\u00ean daw\u00ee netewdewlet tuneb\u00fbn, di hundir\u00ea dewletan de gelek netew heb\u00fbn. Di her\u00eama me de di gel ku r\u00eaveber dihatin guhertin \u00fb ji netewey\u00ean cuda b\u00fbn, piraya ziman\u00ea dewlet\u00ean ku dihatin avakirin Faris\u00ee b\u00fb, heya demek\u00ea ziman\u00ea Dewleta Osman\u00ee j\u00ee hem Faris\u00ee \u00fb hem Ereb\u00ee b\u00fb. \u015eah \u00cesma\u00eel\u00ea Sefew\u00ee y\u00ea esilkurd \u015fah\u00ea Dewleta Sefewiyan b\u00fb, ziman\u00ea dewlet\u00ea ya ferm\u00ee Faris\u00ee b\u00fb, l\u00ea helbest\u00ea xwe bi Azer\u00eek\u00ee niv\u00ees\u00eene. Yavuz Sel\u00eem\u00ea pad\u00ee\u015fah\u00ea Osman\u00ee j\u00ee helbest\u00ea xwe bi Faris\u00ee niv\u00ees\u00eene \u00fb ev ti\u015ftek\u00ee xwezay\u00ee b\u00fb, kesek j\u00ee li hember v\u00ea dernediket. Alim\u00ea bi nav \u00fb deng y\u00ea Kurd ku bi nav\u00ea Melle Goran\u00ee(1406-1488) t\u00ea naskirin mamostey\u00ea pad\u00ee\u015fah\u00ea Osman\u00ee Fat\u00eeh Sultan Mehmed e \u00fb di \u015fexsiyet \u00fb tevgera w\u00ee de xwed\u00ee bandoreke gir\u00eeng e. \u00cedr\u00ees\u00ea Bitl\u00ees\u00ee ku di bihevreb\u00fbna M\u00eerekiy\u00ea Kurdan \u00fb Dewleta Osman\u00ee de xwed\u00ee roleke gir\u00eeng e, di dewlet\u00ea de xwed\u00ee payey\u00ea bilind e \u00fb b\u00fbye kazasker\u00ea Ecem \u00fb Ereban j\u00ee; di heman dem\u00ea de piraya berhem\u00ean xwe bi Faris\u00ee \u00fb Ereb\u00ee niv\u00ees\u00eeye. Ev ten\u00ea \u00e7end m\u00eenak in. Di van heyaman de r\u00eajeya xwendin \u00fb niv\u00eesandin\u00ea pir k\u00eam e \u00fb ne ten\u00ea Kurd, piraya alim \u00fb rew\u015fenb\u00eeran berhem\u00ean xwe bi hin zimanan diniv\u00eesandin, wek Faris\u00ee \u00fb Ereb\u00ee. Mixabin \u00eero ji ber bay\u00ea netewdewletiy\u00ea t\u00ea xwestin ku nirx\u00ean Kurdan, \u015fexsiyet \u00fb \u00e7anda wan b\u00ean windakirin \u00fb \u015fexs\u00ean pir zelal t\u00ea zan\u00een ku Kurd in bi awayek\u00ee din t\u00eane \u00eefadekirin. Millet\u00ea Kurd xwed\u00ee gelek \u015fexsiyet\u00ean payebilind in, gerek bi baldar\u00ee \u00fb bi h\u00fbrgul\u00ee em di v\u00ee war\u00ee de j\u00ee xebat\u00ean zanist\u00ee bikin \u00fb rastiya wan derx\u00eenin hol\u00ea.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Esl\u00eexan Yildirim Du xanedan\u00ean Kurd hene ku di d\u00eeroka Misir\u00ea de cihek\u00ee gir\u00eeng digirin. Yek ji wan Xanedana Eyy\u00fbbiyan e ku Dewleta Eyy\u00fbbiyan ava kirine \u00fb ji sal\u00ean1171&#8217;an heya 1260&#8217;an hukim li Misir\u00ea kirine. Bi dem\u00ea re dewleta xwe heya S\u00fbriy\u00ea , Kurdistan\u00ea, H\u00eecaz\u00ea, Yemen\u00ea, Bakur\u00ea Efr\u00eeqay\u00ea fireh kirine ku hukumdariya hin \u015fax\u00ea wan heya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-824","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lekolin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/824","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=824"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/824\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=824"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=824"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pen-kurd.com\/kurmanci\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=824"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}