Axaftina vekirina konferansê Navenda PENa Kurd li Amedê

Dr. Zerdeşt Haco

Ev dem û hemû demên We xweş bin!
Gelî birêzan, mêvan, heval û hogirên wêjeya kurdî Serekê PENa Navneteweyî, birêz Burhan Sönmez
Birêzan nûnerên Navenda PENa Navneteweyî Gelekî birêz serekê şaredariya Amedê Birêzan wêjevanên kurd ji hemû aliyên Kurdistanê
Ez bi dil bixêrhatina We hemûyan dikim, dizanim, ku gelekam ji We rêyên dûr dane peyî xwe û hatine û li vî konferansê Navenda PENa Kurd, li bajarê Amedê beşdar bûne.
Amed navenda ziman, wêje, çand û dîroka me ye.
Ez rêz û silavên xwe pêşkêşî We hemûyan dikim û dibêjim:
Her bijî wêjeya kurdî!


Cihê dilxweşiyeke mezin e, ku ev konferans bi arîkarî û pîştgîriya nûnerîtiya hilbijartî ya şaredariya Amedê û bi piştgîrî û beşdariya PENa Navneteweyî tê lidarxistin.
Spasiyeke taybetî ji bo serekê PENa Navneteweyî, birêz Burhan Sönmez, berpirsiyara karên Asiya û Ewropayê ya PENa Navneteweyî, birêz Aurelia Dondo, serekê Komîteya Mafên Ziman û Wergerê T&LRC ya PENa Navneteweyî, birêz Urtzî Urrutî koet xea yên ku gotina xwe dane, bi awayê online beşdarî vî konferansê me bibin.
Beşdariya nûnerên Navenda PENa Navneteweyî di vî konferansê me de nîşana piştgîriya wan e, ji ziman û wêjeya me re, û nîşana têkoşîna PENa Navneteweyî ye, ji bo geşepêdana zimanan, azadiya peyvê û serxwebûna her çandekê.
Çima Navenda PENa Kurd giring e?
Li ser dîroka avakirina Navenda PENa Kurd û têkoşîna wê ji sala 1988an ve ez li vir naaxivim, ji ber hevserekê navenda me, Navenda PENa Kurd, birêz kekê Omer Fîdan berî niha awirek li vê mijarê da û Hûn pê agadar kirin.
Ez tenê dixwazim bi bîr bînim, çima Navenda PENa Kurd rêxistineke kurdistanî ewçendî binirx û giring e.
Navenda PENa Kurd îro dengê wêjevan û nivîskarên kurd li seranserê Kurdistanê, û li ser asta rewşenbîriya navneteweyî ye.
Ew navenda hemû wan nivîskarên kurd e, yên ku bi Kurdî diramin, bi kurdî xewnan dibînin û helbest û romanan bi kurdî diafirînin.
Navenda PENa Kurd weke endama PENa Navneteweyî bûye bazinek di navbera wêjeya azad ya cihanê û ziman û wêjeya kurdî de.
Rast e, zimanê kurdî di hin pêvajoyên jiyana xwe de ji aliyê siyasî ve rastî zor û bindestiyê hatiye, êş û birîndarî dîtiye, lê wî ti carî di têkoşîna liberxwedanê de serî ne daniye.
Êdî ya ku ji me tê xwestin, ne tenê nivîsîn e, lê bêhtir ji wê têkoşîn e jî, têkoşîn li dijî bênirxkirin, bêdengkirin, danejibîrkirin û derxistina zimanê me ji karmendiyên dewletê, … erê, ew têkoşîn e, ji bo standina mafên rewa yên zimanê me û parastin û geşepêdana wî di makezagona dewletê de.
Bi vê têkoşîna xwe û bi endametiya me di nav PENa Navneteweyî de em bûne beşek ji tevgereke navneteweyî, ya ku ji bo mafên ziman û wêjeyê li seranserê cihanê têdikoşe.
Êdî îro em ne bi tenê ne, rêxistineke navneteweyî yî giranbiha li pişta me ye – û ev yek hêza me hê geştir û hê xurttir dike.
Sernavê Konferansê: Bicihkirina bendên Manîfêstoya Gironayê
Em werine rastiyê, sernavê vî konferensê me yî îsal – „Ji bo bicihkirina bendên Manîfêstoya Gironayê“ – ne mijareke wêjeyî ye.
Ew mijareke siyasî û civakî ye, erê, ew mijara hebûn û nebûna zimanê me ye.
Manîfêstoya Gironayê, ya ji aliyê PENa Navneteweyî, Komîteya Mafê Ziman û Wergerê ve, T&LRC weke daxuyaniyeke giştî hatiye weşandin, belgeyeke xwedî asoyeke dûrbîn û nirxekî dîrokî yî mezin e.
Manîfêsta Gironayê mafên xwezayî yên her zimanekî diparêze, … ango ew mafê her gel û neteweyekê ji bo bikaranîn, parastin û geşepêdan zimanê xwe diparêze.
Ji bo me Kurdan ev manîfêsto ne tenê axaftin e, na, ew di biwara rastiya jiyana me yî rojane de ye.
Çima ez vê dibêjim, … ji ber em bi xwe di rewşa qedexekirin, nenaskirin, pişfatin û hewldanên tinekirina zimanê kurdî de jiyane û dijîn.
Ji ber vê yekê em bendên Manîfêstoya Gîronayê ji dil digirin û wan dikine bingiha têkoşînê ji bo standina mafên rewa yên zimanê xwe.
Pêşniyarên me, weke Navenda PENa Kurd ji bo bicihkirina bendên manîfestoya Gironayê
Wateya wê çi ye, gava em dibêjin, „bicihkirin“?
Mebesta me bi vê yekê ew e, ku nabe peyv tenê li ser kaxezê bimînin.
Divê bendên vê manîfêstoyê bikevine zagonên dewletê û di karmendiyên desthilatê de di jiyana rojane de bi wan were karkirin.
Em weke Navenda PENa Kurd doza bicihkirina van xalên li jêr dikin:
1. Naskirina fermî ya zimanê kurdî di zagona bingehîn de li Tirkiya, Iran û Sûriyayê, li ser asta zimanên tirkî, farisî û erebî.
Ev yek ne metirsî ye, li ser yekîtiya dewletê, na, bêhtir ji wê ew destkeftineke ji bo dêmokratiyê û dewlemendiyeke di warê pirrengiya çandan de.
2.Avakirina wargihên kurdî, weke Instîtûtên kurdî, zanîngehên kurdî û pirtûkxanêyên kurdî û geşepêdana fermî ji aliyê dewletê ve, li hemû deverên ku Kurdî li wan tê axaftin.
3.Dabînkirina dadwerî (hiqûqî) ya mafê hînkirina Zimanê Dayikê – Kurdî ji xwendegeha sereta heta bidawîanîna zanîngehê.
4.Geşepêdana dewletî ji bo beşê wergerandina wêjeya navneteweyî ji û li zimanê kurdî, da dialogeke çandî were pê.
5.Pêşkêşkirina fermî ya nivîskar û wêjevanên kurd bo bernameyên navneteweyî yên wêjeyê, bernameyên wergirtina alîkariyên diravî û beşdarbûna wan li festîvalan.
Ji ber: … Ziman ne dîwar in, ziman pir in. Û Kurdî jî yek ji van piran e, pireke kevnar, jîndar, birîndar, … lê gelekî hêzdar.
Piştgîrya ji aliyê bajarê Amdê ve: Amed dilê doza me ye
Hêviyên me xurttir dibin, gava em dibînin, ku êdî derfet peydebûne û ev konferansê dîrokî dikare îro li Amedê were lidarxistin, … belê di heman demê de, em dizanin, ku ev yek ne karekî hesanî ye.
Em îro ber bi pêvajoyeke nû ve diçin û hêvî dikin, ku li vî welatî ziman êdî nema weke metirsiyekê, lê weke dewlemendiyeke giştî were dîtin.
Ev rêya ku her dû şaredariyên Amedê girtiye, cihê dilxweşî û şanaziyê ye, Amed dikare bibe mînak ji bajarên me yî din re jî, li her cihî û li her deverê li welatê me.
Li dawiya axaftina xwe ez ji konferansê me re birêveçûneke xweş û serketinê dixwazim û hêvîdar im, ku gengeşiyên werine kirin, ne tenê di çarçefa şirovekirinê de bimînin, bêhtir ji wê ew bibine gavên şênber û bikevine jiyanê.
Dîsa silav û rêzên xwe pêşkêş dikim û dibêjim:
her bijî zimanê kurdî, her bijî wêjeya kurdî û her bijî azadî!
Bimînine bê xêr û xweşî!
Dr. Zerdeşt Haco
Serekê rûmetê yê Navenda PENa Kurd
10.05.2025