LI HEMBER RÛMETA KURDEKÎ HELBESTVAN Û ŞOREŞGER; XATIRXWESTINA DAWÎ JI FÎLOZOF Û HELBESTVAN (EHMED HUSEYNÎ) لەبەردەم شکۆی کوردێکی شاعیر و شۆڕشگێڕدا؛ دوا ماڵئاوایی لە فەیلەسووف و شاعیر (ئەحمەد حوسێنی)

/in , , , , , ,

 

LI HEMBER RÛMETA KURDEKÎ HELBESTVAN Û ŞOREŞGER; XATIRXWESTINA DAWÎ JI FÎLOZOF Û HELBESTVAN (EHMED HUSEYNÎ)

Hinek mirin hene ku ne tenê rawestandina lêdana dil e, lê belê dawîhatina sefereke ontolojîk (hebûnî) ya dirêj e; di nav êşên xerîbiyê û lêgerîna li wateya niştiman de. Bi xem û kovaneke mezin, piştî nîvroya roja Sêşemê, 10ê Adara 2026an, sermaya sirgûnê laşê helbestvanê naskirî, bîrmend û xwediyê pênûsa niştimanperwer (Ehmed Huseynî) di 71 saliya wî de, piştî têkoşîneke dirêj a bi nexweşiyê re, li welatê Swêdê ji bo her demê cemidand û wî xatirê xwe yê yekcarî ji me xwest.

Ehmed Huseynî, yê ku di sala 1955an de li xaka bibereket a Amûdê li Rojavayê Kurdistanê çavên xwe li dinyayê vekiribû, ne tenê helbestvanek bû ku bi peyvan dilîst, lê belê fîlozofek bû ku êşên mirovê Kurd vediguherandin deqan (metnan). Ew kesê ku bawernameya bekeloriyosê di felsefeyê de li Zanîngeha Şamê bi dest xistibû, zû fêm kir ku felsefeya rasteqîn ne di rûpelên pirtûkan de ye, lê belê di wê awaretî û derbederiyê de ye ku neteweya wî tê de dijî. Ji ber vê yekê, jiyana vê pênûsa diyar û wêrek, bû tabloyeke sefereke bêdawî ya rawestgehên sirgûnê; ji Sûriyeyê ber bi Lubnanê ve, heta ku qederê ew di sala 1989an de avête nav berf û seqema welatê Swêdê û li wir bi cih bû.

Sirgûn ji bo (Ehmed Huseynî) ne tenê cihê jiyanê bû, lê belê rewşeke derûnî û birîneke vekirî bû. Di wê xerîbiyê de, wî rola navendeke giyanî dilîst ku dengên belavbûyî yên sirgûnê kom dikirin. Ew ne tenê helbestvanekî gûşegîr bû, belkî xwediyê xemeke neteweyî û kolektîf bû; her ev yek jî bû sedem ku ew bibe yek ji stûnên diyar ên damezirandina “Yekîtiya Rewşenbîrên Rojavayê Kurdistanê” ku di sala 2004an de li Swêdê hate ragihandin, da ku bibe sîwanek ji bo parastina nasnameyê ji bişaftinê (asîmîlasyonê).

Heke em bixwazin kurteya felsefeya jiyan û mirina vî helbestvanê mezin bixwînin, tenê bes e em guh bidin wê helbesta wî ya bi nav û deng ku ketiye ser zimanê her kesî; ya ku tê de bi şêweyekî herî kûr dualîbûna (beden li sirgûnê û giyan li niştiman) nîşan dide û dibêje:

“Ey niştiman …

Ez li vir, di vê sermaya sirgûnê de,

Ez çi bikim jî giyanê min germ nabe.

Vaye ez dilê xwe derdixim û dikime çûkek,

Bila bifire û li ser xaka Amûdê û Qamişloyê dayne …

Ji ber ku vir ne cihê min e,

Ez tenê di hembêza xaka te de,

Dikarim bi aramî çavên xwe bigirim.”

Îro, ew dilê ku wekî çûkekî di sînga wî de lê dida, di dawiyê de qefesa laşê nexweş û sermaya Swêdê şikand û ber bi asîmanê Amûdê û Qamişloyê ve firî. Wî di dawiyê de çavên xwe bi aramî girtin, ji ber ku peyvên wî gihîştin hembêza niştiman.

Em li Navenda “PENa Kurd”, ji ber vê koça bêwext gelekî nîgeran û xemgîn in. Em sersaxiyeke kûr pêşkêşî malbata wî, hevalên wî û tevahiya civaka wêjeyî û rewşenbîrî ya Kurdistanê dikin. Em hêviya sebr û aramiyê ji bo hemû aliyan dixwazin.

Bila giyanê wî şad be û rê û karwanê rewşenbîriyê yê vî helbestvanê mezin ê şoreşger her dem berdewam û ronî be.

Hevserokên Navenda PENa Kurd
(Rojvîn Perîşan, Mîran Abraham)
10ê Adara 2026an

 


لەبەردەم شکۆی کوردێکی شاعیر و شۆڕشگێڕدا؛
دوا ماڵئاوایی لە فەیلەسووف و شاعیر (ئەحمەد حوسێنی)

 

هەندێک مەرگ هەن، تەنیا وەستاندنی ترپەی دڵ نین، بەڵکوو کۆتاییهاتنی سەفەرێکی ئۆنتۆلۆژیی (بوونگەرایی) درێژن بەنێو ئازارەکانی غەریبی و گەڕان بەدوای مانای نیشتماندا. بە داخ و پەژارەیەکی زۆرەوە، پاشنیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە، ڕێکەوتی ١٠ی ئاداری ٢٠٢٦، سەرمای تاراوگە بۆ هەمیشە جەستەی شاعیری ناسراو، بیرمەند و خاوەن قەڵەمی نیشتمانپەروەر (ئەحمەد حوسێنی)ی لە تەمەنی ٧١ ساڵیدا و دوای ململانێیەکی درێژ لەگەڵ نەخۆشیدا، لە وڵاتی سوید سڕ کرد و بۆ هەمیشە ماڵئاوایی لێ کردین.

ئەحمەد حوسێنی، کە لە ساڵی ١٩٥٥ لە خاکی بەپیتی (عامودا)ی ڕۆژئاوای کوردستان چاوی بە دنیا هەڵهێنابوو، تەنیا شاعیرێک نەبوو کە بە وشە یاری بکات، بەڵکوو فەیلەسووفێک بوو کە ئازارەکانی مرۆڤی کوردی دەکردە تێکست. ئەو کە بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فەلسەفەدا لە زانکۆی دیمەشق بەدەست هێنابوو، زوو تێگەیشت کە فەلسەفەی ڕاستەقینە لە پەڕەی کتێبەکاندا نییە، بەڵکوو لەو ئاوارەییەدایە کە نەتەوەکەی تێیدا دەژی. هەر بۆیە، ژیانی ئەم قەڵەمە دیار و بوێرە بوو بە تابلۆیەک لە سەفەری بێ‌کۆتایی و وێستگەکانی تاراوگە؛ لە سووریاوە بەرەو لوبنان، تا دواجار لە ساڵی ١٩٨٩دا چارەنووس فڕێی دایە نێو بەفر و بەستەڵەکی وڵاتی سوید و لەوێ گیرسایەوە.

تاراوگە بۆ (ئەحمەد حوسێنی) تەنیا شوێنی نیشتەجێبوون نەبوو، بەڵکوو دۆخێکی دەروونی و برینێکی کراوە بوو. لەو غەریبییەدا، ئەو ڕۆڵی میحوەرێکی ڕۆحیی دەگێڕا کە دەنگە پەرتەوازەکانی تاراوگەی کۆ دەکردەوە. ئەو تەنیا شاعیرێکی گۆشەگیر نەبوو، بەڵکوو خاوەنی خەمێکی دەستەجەمعی بوو؛ هەر ئەمەش وای کرد ببێتە یەکێک لە پایە دیارەکانی دامەزراندنی “یەکێتیی ڕۆشنبیرانی ڕۆژئاوای کوردستان” کە لە ساڵی ٢٠٠٤ لە سوید ڕاگەیەندرا، تا ببێتە چەترێک بۆ پاراستنی شوناس لە توانەوە.

ئەگەر بمانەوێت کورتەی فەلسەفەی ژیان و مەرگی ئەم کەڵەشاعیرە بخوێنینەوە، تەنیا بەسە گوێ لەو شیعرە بەناوبانگەی بگرین کە بووەتە وێردی سەر زمانی هەمووان، کە تێیدا بە قووڵترین شێوە دوانەیی (جەستە لە تاراوگە و ڕۆح لە نیشتمان) وێنا دەکات و دەڵێت:

“ئەی نیشتمان …
من لێرە، لەم سەرمایەی تاراوگەدا،
هەرچی دەکەم ڕۆحم گەرم نابێتەوە.
ئەوەتا دڵم دەردێنم و دەیکەم بە باڵندەیەک،
با بفڕێت و لەسەر خاکی عامودا و قامیشلۆ بنیشێتەوە …
چونکە ئێرە جێگەی من نییە،
من تەنیا لە باوەشی خاکەکەی تۆدا،
دەتوانم بە ئارامی چاوەکانم لێک بنێم.”

ئەمڕۆ، ئەو دڵەی کە وەک باڵندەیەک لە سینەیدا ترپەی دەهات، دواجار قەفەزی جەستەی نەخۆش و سەرمای سویدی شکاند و بەرەو ئاسمانی عامودا و قامیشلۆ فڕی. ئەو دواجار چاوەکانی بە ئارامی لێک نا، چونکە وشەکانی گەیشتنەوە باوەشی نیشتمان.

ئێمە لە ناوەندی ”پێنی کورد”، زۆر نیگەران و خەمبارین بەم کۆچە ناوەختە. پرسە و سەرەخۆشیی قووڵی خۆمان ئاراستەی بنەماڵەکەی، هاوڕێیانی و تەواوی کۆمەڵگەی ئەدەبیی و ڕۆشنبیریی کوردستان دەکەین. هیوای سەبووری بۆ هەموو لایەک دەخوازین.

ڕۆحی شاد بێت و ڕێگا و کاروانی ڕۆشنفیکریی ئەو کەڵەشاعیرە شۆڕشگێڕە هەمیشە بەردەوام و ڕۆشن بێت.

هاوسەرۆکانی ناوەندی پێنی کورد
ڕۆژڤین پەرێشان، میران ئەبراهام
١٠ی ئاداری ٢٠٢٦

ARJEN ARÎ HATE BIBÎRANÎN

/in ,

Îro,  bi munasebeta sêzdesaliya wefata helbestvanê Kurd Arjen Arî li ser gora wî merasîma bîranînê hate lidarxistin. Digel gelek sazî û kesên qada wêjeyê, Pena Kurd jî beşdar bû. Ji Pena Kurd sekreterê giştî yê Pena Kurd û endamên rêveberiya Pena Kurd Omer Fidan û Sultan Yaray beşdar bûn. Li ser navê Pena Kurd Omer Fidan axivî û behsa helbestvaniya Arjen Arî kir. Piştî merasîmê wekî her salê mêvan derbasî mala Arjen Arî bûn û li ser kesayetî û helbestvaniya wî guftûgoyê kirin.

(Dîtbarî: Azad Zal, Şenay Kumuz)

Li Amedê PENa Kurd digel du saziyên ziman daxuyaniya “Xwedîderketina li Kurdî û berhemên Kurdî” dan

/in , , ,

(Dîmen: M. Rûmet Soylu)

 

Li Amedê PENa Kurd digel du saziyên ziman daxuyaniya “Xwedîderketina li Kurdî û berhemên Kurdî” dan.

PENa Kurd, Komeleya Wêjekarên Kurd û Yekîtiya Weşangerên Kurd (YEWKURD) bi munasebeta pêşangeha pirtûkan ya ku di navbera 18 û 26ê Kewçêra 2025an de ew ê li dar bikeve bang li gel, sazî û dezgehên sivîl yên Kurdan û hemû nivîskar û rewşenbiran kirin ku xwedî li zimanê Kurdî û berhemên Kurdî derbikevin.
Daxuyanî bi beşdariya endam û rêveberên PENa Kurd, Komeleya Wêjekarên Kurd û Yekîtiya Weşangerên Kurd (YEWKURD) pêk hat. Bi Kurdî|Kurmancî ji aliyê Asya Genim ve, bi Kurdî|Zazakî jî ji aliyê Hacî Ozkal ve hat xwendin û daxuyaniya çapemeniyê bi dawî bû.

DAXUYANÎ

Ji raya giştî re,

Di navbera 18-26ê mehê de li Amedê wê fuara pirtûkan (Tuyap) bê lidarxistin. Weşanxaneyên kurdî bi pirtûk, nivîskar û bi helwesta xwe ya kurdî wê beşdarî  vê fuarê bibin. Wek em dizanin xebatên çand û ziman hemû beşên civakê têkildar dikin, bi hewldan û xebatên hin saziyên kurdî, nivîskar, weşanger, rojnamegeran problema ziman û bişaftinê heta radeyekê tê çareserkirin. Civaka kurdan bi hemû beşên xwe, bi  siyaset, aborî, medya, sazî û dezgeyên xwe berpirsê zimanê xwe ne, divê li gorî girîngiya vê berpirsiyariyê tevbigerin. Her mirovê hişnas û hişmend bi vê yekê baş dizane; mirov hewcedarî ziman e. Civaka bêziman bê kok e, bê bîr e, civaka bîra wê hedimî  gav bi gav ji giyanê azadiyê dûr  dikeve. Werin em bi hev re li bîra xwe  xwedî derkevin. Armanca me ev e, em bi xebatên çand, ziman, huner û rewşenbîriyê, civakê li rêgeha wê, ango li reseniya wê vegerînin.

Hişê rast û li hev , civaka hişmendî bilind, ji destpêka dîroka hişnasiya mirov û vir ve pergal û sazîbûyîna civaka xwe li ser têgeha rewşenbîrî, ramanî, hunerî û çandî bilind kiriye. Xwendin di pêşketina hişê mirov û hişê civakî de tevgera herî bi bandor e. Pêşketina civakê xwe li gorî  rêjeya  xwendinê çêdike. Dema me, aboriya me têra her karî dike,  em dema xwe û aboriya xwe hêjayî her bûjen û karî dibînin, lê di xwendin û kirîna pirtûkan de em çikûsiya demê û çikûsiya kirînê dikin. Pirtûk qadeke serbixwe û qadek e azad e ku ti desthilatdar nikarin wê qadê bi dest bixin. Qadên ji destwerdana desthilatdaran re nê pêkan bin ew qad hêvî û hêza azadiya mirov xurt dikin. Em jî wek her civaka dinyê xwendina xwe, siyaseta xwe, ramangeriya xwe, afirîneriya xwe bi zimanê xwe, bi kurdî bikin. Berxwedana herî mezin a li  hemberî bişaftinê, axaftin û xwendina kurdî ye; bi vê şiyarê, hişê hatiye fesilandin wê saziyên kurdî, berhemên kurdî û xebatên kurdî, a girîng jî wê ruhê kurdî hembêz bike. Ziman ala neteweyan e, ziman metrîsa berxwedanê ye, ziman ezmanê me ye, ziman xaka me ye, ziman doza herî mezin a hebûnê ye.

PENa Kurd

Komeleya Wêjekarên Kurd

Yekîtiya Weşangerên Kurd (YEWKURD)

 

JI BO YADKIRINA NIVÎSKAR MEHMET ÛZÛN | Mehmed Uzun; dengê ku can da romana Kurdî | محەممەد ئۆزون، دەنگی بە ڕۆمانی نوێی کوردی بەخشی

/in , , , ,

  Mehmed Uzun; dengê ku can da romana Kurdî Di qada wêjeya Kurdî ya nûjen de, navek heye ku wekî çirayeke ronî di nav tariya bi dehan salan a bêdengiyê de, dibiriqe… Ew jî; Mehmed Uzun e (1953-2007). Nivîskar, ramanwer û derbider; lê belê berî her tiştî, mirovekî ku bi pênûsa xwe alîkariya neteweyekê kir […]

Read more

Di kongreya PENa Navneteweyî de êrişên li ser saziyên kurdan ket rojevê

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Di 90’emîn Kongreya Giştî ya Salane ya PENa Navneteweyî de li ser mijarên êrişên li ser kurdan, çanda wan û mafên wan nîqaş hatin kirin. Nûnerê PENa Kurd Remezan Tunç li ser navê PENa Kurd tevli kongreyê bû.

PEN a Navnetewî di sala 1921’î de li Londonê hate avakirin. Ji sed salî zêdetire (103 sal) ku PEN a Navnetewî mafê ifadekerina azad û nivîskara diparêze. Zêdetirî di 90 welatî wekî 130 navendê PEN ê hene. Yek jî ji van navendan Navenda PENaKURD e. Kurdish PEN an jî PENa KURD jî sala 2024’an de beşdarî civîna PEN a Nevanetewî ya li Oxford’e dibe ku dê di navbera rojên 24-27 îlonê de pek were.

Civîna PEN a Navnetewî bi başdarbûyana gelek Navendên PEN’ê destpêkir û mijarên sala 2024’an piranî di derbarê “Nivîskarên di Cîhaneki bin Şerde” hatiye diyarkirin. Di roja yekem de 4 komîteyên PEN’ê komxebatên xwe li dar xistin. Komîteya Nivîskarên di Girtîgehan de, Komîteya Nivîskarên Jin, Komîteya Nivîskarên ji Bo Aşîtiyê, Komîteya Mafên Lingustîc û Wergeriyê xebat û raporên xwe pêşkeş kirin. Di nav van xebat û raporan de derbarê nivîskarên girtî wek Îlhan Sami Çomak, Selahattin Demirtaş û Nedim Turfent hatin bi bîr anîn.
Di heman demê de bi diruşmeya “wêje sînor nas nake” ew ê xebat bên meşandin.
Di xebatên tevahî komiteyan de rewşa nivîskarên bin rewşa xetere û girtî de ne wê bê nîqaşkirin. Di heman demê de ji bo dengên azadiya ifadekerinê bilind bibe nivîskarên gelek deveran beşdarî civînan dibin.

Di sala 2024 piranî rewla şerê li Ukrayna, şerê li Gazeyê çiqas mijarên rojevê bin, rewşa şerê Kurdistan û rewşa erîşên li ser sazî û dezgeyên zimanê Kurdî jî di rojeva PEN a Navnetewî de ye.

Serokê PEN a Navnetewî jî bi xwe Kurdê Anatoliya Navîn e. Burhan Sonmez nivîskarekî bi nav û deng e, navdariya kesayete wî jî bi nivisên Kurdî û Tirkî ye.

PEN a Navnetewî di civîna 27’ê îlonê-1’ê Cotmeha 2022’an de ji bo Zimanê Kurdî li Tirkiyê bibe Zimanê Fermî û Perwerdehî yê nîqaş da meşandin.

Di Civîna Komîteya Nivîskarên ku di Girtîgehan de PENa Kurd rewşa nivîskarên girtî anî ziman û li ser mînakên wek Îlhan Sami Çomak, Selahattin Demirtaş sekinîn. Di van mînakan de şert û mercên rewşenbîrên Kurd ku di bin zextan de xebatên xwe dimeşînin anî rojevê.
Rewşa êriş û tûndiyên li ser Kurdan û xebatên Kurdî, ku di nav van rojên dawî de qewimîye ji aliyê nûnerê PENa Kurd hat ziman. Her wiha erişên ser MED-DER’ê, Enstituya Kurdî, Weşanxaneya Payîzê û kesên ku di van serdegirtina hatine binçavkirin hatin behskirin.

Daxwaza kampanyayên hevpar hate kirin

Di Civîna Koma Tevger ya Tirkiyeyê de mafê axaftinê bi PENa KURD hate destpêkirin. Di destpekê de rewşa zimanê Kurdî û nivîskarên Kurd dîsa hate ziman. Ji bo erîşên li ser ziman, çand, nivîs û nivîskarên kurd têkeve rojevê daxwaza kampanyayên hevpar hate kirin. Bi endamê desteya rêveberiya PEN Internationalê Ege Dundar re rewşa nivîskarên ciwan û xebatên hevpar hatin nikaşekirin.

Êrişên li ser saziyên zimanê Kurdî ket rojevê

Di Civîna Komîteya Mafên Linguistîk û Wergeriyê de dîsa PENa Kurd daxwaz a piştgiriya ji bo zimanê Kurdî bibe zimanê fermî û perwerdehiyê kir. Li ser navê PENa Kurd daxwaza desthevgirtina PEN Internationalê hat kirin. PENa Kurd êrişên li ser saziyên zimanê Kurdî xist rojevê û daxwaz kir wek êrişên li ser mafên mirovahî yên linguîstîk bên binavkirin û piştgirî ji bo kampanyayan hate xwestin.

Hevdîtinê Serpiya û rû bi rû

Naskirin û Hevdîtina bi Serokê PEN a Belçîkayê re (Dr. Marion Wisinger): Xebatên hevpar, derfet û îmkanên hevpariyê hatin nikaşekirin.

Naskirin û Hevdîtina bi Serokê PEN a Avusturya re: Rojên wêje û çanda Kurdî organizekirin û danasînên li Viyanayên hatin nikaşekirin.

Naskirin û Hevdîtina bi Dikrektorê PEN Amerîkayê re: Dr. Karin D. Karleker, piştgriyên ji bo nivîskarên Kurd û derfetên xebatên hevpar hatin nikaşekirin.

Naskirin û Hevdîtina bi PEN Norwêc û PEN Galler re: Piştgriyên ji bo şopandina dozên li hember nivîskarên Kurd hate nikaşekirin. Hewldanên ji projeyên derbarî Zazakî û imkan derfetên PEN a Norwêcê hatin nirxandin.

(https://static1.squarespace.com/static/628f9ae10b12c8255bd8814d/t/63ecd2ba6d3cd940a83c01d5/1678794302620/Resolution-on-Kurdish-language-and-culture-in-Türkiye-2023-ENG)

Di xebatên sala 2024’an de jî ev daxwaz di Komîteya Mafên Linguistîk û Vergeriyê de hate rojevê û ji bo dengê vê daxwazê li pergala navnetewî belav bibe dê çalakî, kampanya û xebat bên meşandin.

Bi hinceta helbesta kurdî 11 roj cezayê hucreyê dan!

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Ji Enes Îlgen û Serdar Başaran ên di Girtîgeha Tîpa T ya Bafrayê tên ragirtin re, bi hinceta stran û helbestên kurdî di lênûskên xwe de nivîsandine, 11 roj cezayê hucreyê li wan hate birîn.

Girtî Enes Îlgen û Serdar Başaran ên di Girtîgeha Tîpa T ya Bafrayê de tên ragirtin, ji ber di lênûskên xwe de helbest û stranên kurdî nivîsandine, 11 roj cezayê hucreyê li wan hate birîn.

Parêzerên Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) û Komeleya Hiqûqnasên ji bo Azadiyê (OHD) serdana girtiyên di Girtîgeha Tîpa T ya Bafrayê de tên ra girtin, kirin. Girtiyên bi parêzeran re hevdîtinê kirine anîn ziman ku îdareya girtîgehê di 6’ê hezîranê de bi ser qawîşan de girtine, di serdagirtinan de bi hinceta di lênûskên Enes Îlgen û Serdar Başaran de helbestên kurdî hene, di 15’ê tebaxê de ji herdu girtiyan re 11 roj cezayê dîsiplinê hatine birîn.

Hinceta biryarê

Serokatiya Lijneya Dîsiplînê ya Îdareya Girtîgehê di biryara xwe ya bi hinceta “propagandaya rêxistinê” daye de ev tişt hatin gotin: “Di lêgerînên 6’ê hezranê de nîşeyên hatine bidestxistin de, hatiye nirxandin ku helbest ji gotinên merşan pêk tê, merş jî wek bîrdozî propagandaya PKK’ê û KCK’ê dike, ev yek moral û motîvasyona girtiyan zêde dike, biryardariya wan zindî digire.”

Parêzer destnîşan kirin ku ew ê ji bo girtiyên ceza li wan hatine birîn, serî li Dadgeriya Înfazê bidin.

PENa Kurd hedef girtina Rojnamevanên Kurd li alyê dewleta Turkiye Şermezar dike

/in , ,

Ji bo raya Giştî, hev rê û hempîşeyên me

Di berdewamiya êrişên dewleta Tirk bo ser nivîskar, rojnamevan û kesên sivîl, îro 23’ê Tebaxê di encama êrişa firokeyên bê firokevan a Dewleta Tirk de li bajarokê Seyid Sadiq a ser bi Parêzgeha Silêmaniyê a Başûrê Kurdistanê de sê rojnamevanên Kompanya Çetir di dema cîbicîh kirina erkê xwe yê rojnamevaniyê de hatine armanc kirin û bûne qurbanî.

Di encama êrişê de Gulistan Tara a (40 salî) û Hêro Behaedîn a (27 salî) jiyana xwe ji dest dane û rojnamevanê bi navê Rêbîn Bekir ê (30 salî) bi dijwarî birîndar bûye.

Ev êriş, zext, girtin, dagîrkarî û araman girtina sivîlan li jêr her navekî de û li gor qanûnen navnetewî nayên qebûl kirin.
Em weke Navenda PEN’a Kurd van kiryaran bi tundî şermezar dikin û hevxemiyê bi hevalên xwe Kompaniya Çetir re radigehînîn. Herwiha ji hevrê û hevpîşeyên xwe li seranserê cîhanê dixwazin li hember van zulm û zordariyan bibine dengê aştî û azadiyê.

Ji bet dagîrkeriya Dewleta Tirk bo ser ax û gelê Kurdistanê de bi sedan gund li Bakur, Rojava û Başûrê Kurdistanê hatine wêran kirin, çol kirin û tirsa rojane ya xelkên herêmên cuda.

Di encama oparasyonên leşkerî yên Dewleta Tirk bo ser Başûrê Kursistanê de ku ji 16’ê Hizîrana 2020’ê de destpê kirbû, heta niha 62 gund hatine dagîr kirin û ev yek bûye sedema valakirina van deveran û rêgiriya ji xelkê bo vegera bo ser cîh warên xwe.

Li gor daneyên fermî yên Tîma Kurdistan – Îraqî a Rêxistina Community Peacemaker Team (CPT) a Amerîkî ku roja 14’ê Tebaxa 2024’ê ji raya giştî re hatiye ragehandin, di encama êrişên hewayî yên dewleta Tirkiyê li Başûrê Kurdistanê de 484 kesên sivîl bûne qurbanî ku ji vê hejmarê (243 kesan jiyana xwe ji dest dane û 241 kes jî birîndar bûne).

Di heman rapora CPT yê de hatiye: “9 gund bi temamî hatine vala kirin, herî kêm 184 malbatan cîh warên xwe terikandine û koçber bûne, nêzî 68,000 donim erd û daristan ji aliyê Dewleta Tirkiyê ve hatine şewitandin û peywendiyên telefonî yên di navbera 110 gundan hatiye qut kirin”.

Armanc girtina hevwelatiyên sivîl yek ji wan tawanên Dewleta Tirk e ku em rojane li deverên cuda yên Kurdistanê dibihîzin û îro jî arman girtina sê rojnavenanên Kompaniya Çetirê, em dilgiran û xemgîn kirin.

Komîteya Rêvebir a Navenda PENa Kurd
23’ê Tebaxa 2024’ê

Ji nivîskarên girtî re kart hatin şandin

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Navenda PENa Kurd û Komeleya Wêjekarên Kurd bi boneya “15’ê Mijdarê Roja Nivîskarên di Girtîgehê de” kart ji nivîskaran re şandin û piştgiriya xwe ya ji bo wan destnîşan kirin.

Navenda PENa Kurd û Komeleya Wêjekarên Kurd, têkildarî “15 Mijdarê Roja Nivîskarên di Girtîgehê de” ku di 15’ê mijdara 1981’an de ji aliyê PENa Navneteweyî ve hatibû ragihandin, li ber Postaxaneya Semta Ofîsê ya Navçeya Bajarê Nû yê Amedê bi rêya postaxaneyê kart û nameyên piştgiriyê şandin girtîgehan. Hevserokê PENa Kurd Omer Fîdan, Hevserokên Komeleya Wêjekarên Kurd Rêdûr Dîjle û Fatma Taşli Tûnç, Seroka Komeleya Rojnamegerên Jin a Mezopotamyayê (MKG) Roza Metîna, Hevserokên Partiya Herêmên Demokratîk (DBP) yên Amedê Sûltan Yaray û Mehmet Şîrîn Gurbuz, Meclisa Dayikên Aştiyê û nûnerên saziyan tev li bernameyê bûn.

‘Em ê li ser vê yekê xebatên xwe bidomînin’

Piştî şandina kart û nameyan li ber deriyê Postexaneyê axaftin hatin kirin. Ewilî Hevserokê PENa Kurd Omer Fîdan axivî û bal kişand ser girîngiya rojê. Fîdan da zanîn ku ev roj ji aliyê PENa Navneteweyî ve ji bo nivîskarên di zîndanan de hatiye diyarkirin. Fîdan anî ziman ku ew jî weke Navenda PENa Kurd hewl didin piştgiriya nivîskarên ku di girtîgehê de ne, yên ku bi tade û îşkenceyê re rû bi rû dimînin û wiha got: “Me îro kart û name ji nivîskar û rojnamegerên di zîndanan de şand û me piştgiriya xwe ji bo azadiya raman, azadiya xwederbirînê diyar kir. Xebatên me yên bi vî avayî dê bidomin. Peywira me ye ku li tevahiya cîhanê bi her avayî herkes bikaribe mafên xwe yên mirovî, mafên xwe yên azadiya raman bi kar bînin. Em ê li ser vê yekê xebatên xwe bidomînin.”

Piştre Hevseroka Komeleya Wêjekarên Kurd Fatma Taşli Tûnç axivî û got ku ew hêvî dikin ku nivîskarên di zindanan de jî azad bibin û wan jî di nava xwe de bibînin.

‘Dê her kes di vê sedsalê de bi demokrasiyê bi hev re azad bijî’

Hevseroka DBP’ê ya Amedê Sûltan Yaray jî axivî û destnîşan kir ku ew jî weke DBP’ê piştgiriyê didin PENa Kurd û Komeleya Wêjekarên Kurd. Yaray diyar kir ku şermek mezine ku nivîskar ji bo fikir û ramanên xwe di zindanan de bin û wiha got: “Em vê yekê şermezar dikin. Divê tu kes li tu derê cîhanê ji ber fikir û ramanên xwe neyên zîndankirin. Em ji vê derê silavên xwe ji nivîskarên di zîndanan de dişînin. Rojên Azad nêzîk in û dê her kes di vê sedsalê de bi demokrasiyê bi hev re azad bijî.”

‘Ji bo nivîskarên di zindanan de divê her roj bên kirin’

Dû re Hevserokê PENa Kurd Omer Fîdan, Hevserokên Komeleya Wêjekarên Kurd Fatma Taşli Tûnç û Rêdûr Dîjle û Seroka MKG’ê Roza Metîna ji bo piştgiriyê ku endamên komeleyê û rojnemeger jî di girtîgehê de ne, serdana Komeleya Rojnamevanan a Dîcle Firatê (DFG) kirin. Li Komeleyê dîsa Omer axivî û da zanîn ku ew vê rojê gelek girîng dibînin û naxwazin pîroz bikin. Omer got ku ew vê rojê weke bi boneyeka parastina azadiya raman, mafên nivîskariyê û rojnamegeriyê dibînin. Omer destnîşan kir ku ew xebatên ku ji bo nivîskarên di zindanan de divê her roj bên kirin, ew di vê rojê de jî careke din hewl didin.

‘Berdelên vê yekê hene û hevalên me jî vê berdelê didin’

Herî dawî Hevserokê DFG’ê Serdar Altan axivî û ji bo serdanê spasiya şandeyê kir. Serdar diyar kir ku rewşenbîr, nivîskar û rojnamevanên kurd di bin gelek zehmetî û pêkûtiyan de xebatên xwe dimeşînin û got divê ev yek ne wisa be. Serdar da zanîn ku hevalên wan hê jî girtî ne û wiha got: “Ji salên 90’î heta îro ev pêkotî berdewam dikin. Lê li gel vê yekê berxwedanek jî heye. Kesên ku xebatên xwe dimeşînin û dixwazin vê kevneşopiyê berdewam bikin, bi awayekî xwe li ser pêyan digirin. Niha jî hem xebat hem jî berxwedan berdewam dike. Berdelên vê yekê hene û hevalên me jî vê berdelê didin. Em bawerin xebatên ku derve tên meşandin û piştgiriyê vê zilm û zoriyê sist bike.”

Piştî axaftinan Fatma Taşli Tûnç, Rêdûr Dîjle û Omer Fîdan ji bo bibin endamên DFG’ê form tije kirin û bername bi dawî bû.

Wê bernameya ‘Di zindanan de berxwedana nivîskariyê’ bê lidarxistin

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Wê îşev bi munasebeta 15’ê Mijdarê Roja Nivîskarên di Zindanan de ya Cîhanê û bi pêşengiya navenda PENa Kurd li ser weşana zoomê bernameya “Di zindanan de berxwedana nivîskariyê” bê lidarxistin.

Wê îşev bi munasebeta 15’ê Mijdarê Roja Nivîskarên di Zindanan de ya Cîhanê û bi pêşengiya navenda PENa Kurd li ser weşana zoomê bernameya “Di zindanan de berxwedana nivîskariyê” bi tevlîbûna gelek nivîskaran, bê lidarxistin. Dê bername li gor saeta Kurdistanê saet di nehê şevê de bê lidarxistin. Li gor saeta Ewropayê jî wê saet di heftê şevê de bername bê lidarxistin.

Dê wekî axaftvan, Endama Desteya Rêvebir Komeleya Nûjîn Sirwe Pûrmuhemedî, Gerîndeya weşana giştî ya kovara Destar, Jîn Aryen, Nivîskar û Helbestvan Huseyîn Duman, Rojnameger Cebar Destbaz, Parêzer Beşdar Hesen tevlî bernameyê bibin. Dê moderatortiya bernameyê ji aliyê Nivîskar û Helbestkar, gerîndeyê weşana giştî ya kovara Destar Heval Dilbihar moderatortiya bernameyê bike.

 

Wê ji bo nivîskar û rojnamegerên girtî qert bên şandin

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Wê bi pêşengiya PENa Kurd û Komeleya Wêjekarên Kurd bi munasebeta 15’ê Mijdarê Roja Nivîskarên di Zindanan de sibehê li Amedê ji rojnameger û nivîskarên girtî re qert bên şandin.

Wê bi pêşengiya PENa Kurd û Komeleya Wêjekarên Kurd bi munasebeta 15’ê Mijdarê Roja Nivîskarên di Zindanan de sibehê li Amedê ji rojnameger û nivîskarên girtî re qert bên şandin. Wê roja çarşemê ango sibehê li Postexaneya li Taxa Ofîsê ya girêdayî navçeya Yenişehira Amedê saet di 11.00’an de endam û rêveberiya PENa Kurd û Komeleya Wêjekarên Kurd bên gel hevdu û qertan ji bo nivîskar û rojnamegerên girtî bişînin. Dê piştre jî serdana saziyên rojnamegeran bê kirin.

Dr. Zerdeşt Haco Yekemîn Xelata Mîr Celadet Bedirxan girt

/in

NAVENDA NÛÇEYAN –  Nivîskarê Kurd Dr. Zerdeşt Haco, Xelata Yekemîn a Mîr Celadet Bedirxan,  li bajarê Dresden ê Almanyayê merasîmekê girt.

Yekem merasîma Xelatê ya Mîr Celadet Bedirxen, ji aliyê Foruma Almanî-Kurdî ve hat sazkirin û ji bo xebat û lêkolînên wî yên zanistî yên derbarê pêşxistina ziman û wêjeya Kurdî de, Dr. Zerdeşt Haco, hêjayî yekemîn Xelata Mîr Celadet Bedirxan hate dîtin.

Alîkarê Serokê PENa Navneteweyî Prof. Terry Carlbom beşdarî merasîma xelatdayînê bû û gotarek pêşkêş kir.Prof. Terry Carlbom got: “Bi demên dirêj hevalên min ên Kurd hebûn. Bi rêya PENê, belê bi baweriya min yekemîn têkelbûna min bi Kurdan re li Enqereyê bû. Navendeke PENê ya bi nirx hebû, li wan Kurdan wekî hevkar dinêrî, ev çende jî balkêş bû. Herwiha bû bingeheke ji bo bi hev re kar bikin. Li Amedê jî me hev du dît.”

Dr. Zerdeşt Haco di merasîmê de got, “Dema mirov xebata xwe ji dil bike, ne ku ji bo navê xwe bike bêhtir dixwaze ew têkoşîna wî bibe berhemeke giştî ji civaka wî re. Ji ber vê yekê ez ji wê yekê bawer dikim ku kesên vê xebatên dikin haya wan ji wan nîne. Te hin dît ku yek ji nişka ve hat û got em dê xelatê bidin te. Ev cihê şaneziyeke mezin e. Eger bên bibêjin me xebatên te li ber çavan girtine û me dîtiye tu vê têkoşînê dikî û em jî dixwazin te xelat bikin, bi taybetî xelata kesekî wekî Mîr Celadet Bedirxan ji bo min cihê şaneziyê ye.”

Dr. Zerdeşt Haco kî ye?

Dr. Zerdeşt Haco ji sala 1970’an ve li Almanyayê dijî û wî doktoraya xwe li Zanîngeha Berlînê ya Azad di warê zimanasî û zimanên Hînd û Îranî de kiriye. Zerdeşt di navbera salên 1997 – 1999an de 2 salan sekretêrê giştî û ji sala 1999’an heta 2013’an jî 13 salan Serokê Navenda PENa Kurd bû.

Zerdeşt Haco sala 1950’an ji dayik bûye. Li Almanyayê dijî. Serokê PENa Kurd a Ewropayê bû.

Heta niha li zanîngehên Berlîn, Bremen û Hambûrgê ders dane. Zerdeşt gelek gotar li ser babetên zimanasiyê weşandine.

Peyama Hevseroka PENa Kurd Omer Fîdan

Hevserokê PENa Kurd Omer Fîdan jî têkildarî girtina xelatê ya Dr. Zerdeşt Haco de ev nivîs parve kir:

“Gelî birêzan, endam û amadekarên Çalakiya Xelatdayînê ya Mîr Celadet Bedirxan, endam û rêvebirên Forûma Kurdî û Almanî

Mêvanên rêzdar,

Ji bo vexwendina Navenda PENa Kurd a bo Çalakiya Xelatdayînê ya Mîr Celadet Bedirxan, em silav û spasiyên xwe yên dilînî pêşkêş dikin.

Rêxistina me, Navenda PENa Kurd, rêxistineke rewşenbîrî ya Kurdistanî ya serbixwe ye. Di qada navneteweyî de ji bo parastin û pêşvebirina ziman û wêjeya Kurdî dixebite, hewl dide dengê Kurdî û Kurdan li cîhanê berbelav bike. Endamên rêxistina me nivîskar, wergêr, rojnamevan û weşangerên Kurd in ku li çar aliyên Kurdistanê û li derveyî welêt dijîn. Hinek endamên me yên ne Kurd jî hene ku li seranserê cîhanê heval û dilsozên ziman û wêjeya me ne.

 

Navenda PENa Kurd, bi giştî ji bo parastina peyva azad, ji bo aştiyê, ji bo mafên ziman û wergerê, ji bo mafên jinê û ji bo berdana nivîskarên ku ji ber derbirîna ramanên xwe di zindanan de girtî ne, dixebite.

Gelî birêzan,

Danîna têkiliyan a bi gelên din ên cîhanê re, nasandina Kurdan, piştgirî û hevgirtina wan û Kurdan gelekî girîng e. Forûma Kurdî û Almanî jî ji sala 2017’an û vir ve ji aliyê xwe ve bi xweşikî vî karî dike û hejmara dost û hezkiriyên Kurdan zêdetir dike. Çêkirina têkiliyên wiha, anîna gel hev a Kurdan û gelên din a di binê banê rêxistineke bî vî rengî de, xebateke hêja ye.

Em gelekî şanaz in ku we biryar daye hûn xelata Mîr Celadet Bedirxan a yekemîn bidin Serokê Navenda PENa Kurd ê Rûmetê, Birêz Mamoste Dr Zerdeşt Haco. Dr Zerdeşt Haco ne bi tenê zanyarekî Kurdî ye di heman demê de kedkar û rêncberekî Kurdî û Kurdistanê ye, rewşenbîrekî neteweyî, niştimanî û cîhanî ye ku di tevahiya jiyana xwe de çalakvanekî doza Kurdistanê bûye. Cenabê Wî layiqî hemû gotinên xweş û xelatên giranbuha ye.

Em bi dilxweşî çavdêriya kar û xebatên bi vî rengî yên pîroz dikin û hêviya berdewamiya we dikin. Em bi dilgermî dengê xwe li dengê we zêde dikin û em diyar dikin ku helwesta me yek e. Baweriya me bêyî dudilî bi mafên gelê me heye û berdewamiya xebata me dê teqez me bigihîne armancên neteweya me yên ji bo welatekî azad û demokrat.

Em careke din spasiyên xwe ji bo hemû amadekarên vê çalakiyê dikin, xelatên Serokê Navenda PENa Kurd ê Rûmetê Birêz Mamoste Dr Zerdeşt Haco û dostê Kurdan Birêz Prof Terry Carlbom pîroz dikin, hêviya tenduristiyeke qenc û temenekî dirêj ji bo wan dikin.

Ligel rêz û silavên ji dil

Omer Fîdan

Hevserokê Navenda PENa Kurd”

 

 

Ji bo Fevzî Ozmen ê koça dawî kir wê bername bê lidarxistin

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Fevzî Ozmen ê demeke direj bû hevserokatiya Înstîtûta Kurdî ji bo Lêkolîn û Zanistî li Almanya dikir do li Hagena Almanyayê jiyana xwe ji dest da.

Fevzî Ozmen ê demeke direj bû hevserokatiya Înstîtûta Kurdî ji bo Lêkolîn û Zanistî li Almanya dikir do li Hagena Almanyayê jiyana xwe ji dest da. Înstîtûya Kurdî ji bo Lêkolîn û Zanistî ya Almanya derbarê koça dawî ya Fevzî Ozmen de hem daxuyanî da hem jî bernameyek amade kir.

Daxuyanî û bername wiha ye:

“JI BO GELÊ KURDISTANÊ

Em vê sibehê bi agahiyeke xemgîn hişyar bûn. Mamosteyê me yê hêja Fevzî Ozmen xatir ji me xwest û koça dawî kir!
Mamoste Fevzî Ozmen, demeke direj bû hevserokatiya Înstîtûta Kurdî ji bo Lêkolîn û Zanistî li Almanya dikir. Wî jiyana xwe di nava xebatên gelê Kurdistanê de derbas kir. Di van salên dirêj ên penaberiyê de bi giranî xebatên wî li ser çand, lêkolîn û perwerdeya zimanê Kurdî derbas bû. Di Înstîtûta Kurdî de bi taybetî wek hevserok û di gelek sazîyên neteweyî yên Kurdistanî bi giştî wek endamê YMKê, PENA KURD, KNK û her wekî din. Bi piralî di nava hewldanên bi rûmet û pîroz ên Kurdistanî de xebatên xwe dimeşand û dema xwe bi piranî di nav kar û barên rewşenbirî de derbas dikir.

Divê bê zanîn ku cewherê xebata Mamoste Fevzî li dijî siyaseta qirqikirina çandî ya dewleta tirk bi berxwedaneke afirîner û encamgir pêk dianî. Di encamê de banga me ji bo gelê me û bi taybetî ji bo qada rewşenbîrî, akademîk û niviskarên Kurdistanî ew e ku ji bo bilindkirina ala çand û zimanê Kurdî herkes bi erkên xwe rabe û berbirsiyarîya xwe ji bo bibîranîna Mamoste Fevzî pêk bîne.

Em wek rêvebir û hevalên wî yên Înstîtûta Kurdî, sozê didin ku, em ê şopdarên van xebatên wî yên watedar û girîng bin. Em ê vê meşa wî ya pîroz heta dawiyê bênavber bidomînin.

ÎNSTÎTÛTIYA KURDÎ JI BO LÊKOLÎN Û ZANÎSTÎ LI ALMANYA

Bernameya Oxirkirina Mamoste:

1. 18.09.2023 – Saet di navbera 14.00 – 16.00an de li navnîşana li jêr:
Dogan Arena
Hochofenstraße 24
58135 Hagen

2.Saet di 17.00an de li navenda Înstîtûta Kurdî ji bo Lêkolîn û Zanistî
Virchowstraße 1
40225 Düsseldorf “

Dîcle Muftuoglu ji bo ‘Xelata Rojnamevaniyê ya Herî Berxwedêr’ namzet hat nîşandan

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Hevseroka Komeleya Rojnamevanan a Dîcle Firatê (DFG) Dîcle Muftuoglû ku girtî ye, ji bo ‘Xelata Rojnamevaniyê ya Herî Berxwedêr’ a ku ji aliyê Free Press Unlimited ve tê amadekirin, namzet hat nîşandan

Hevseroka Komeleya Rojnamevanan a Dîcle Firatê (DFG) Dîcle Muftuoglû ku di çarçoveya lêpirsîneke navenda wê Enqere de hatibû binçavkirin û girtin, ji bo ‘Xelata Rojnamevaniyê ya Herî Berxwedêr’ a ku ji aliyê Free Press Unlimited ve tê amadekirin, namzet hat nîşandan. Bi Dîcle re ji Ekvadorê Andersson Boscan û ji Nîjeryayê Phîlîp Obajî ji bo heman xelatê namzet hatin nîşandan.

Xelat dê ji aliyê juriyê ve di 24’ê cotmehê de were aşkerekirin. Xelat dê di 31’ê cotmehê de li bajarê Lahey ê Holandayê di dema aktîvîteyeke zindî de dê bên dayîn.

Di hefteya pêşiya me de wê li ser hesabên medyaya dîjîtal ên Free Press Unlimitedê û sîteya wê de danasîna rojnamevanên ku ji bo xelatê namzet hatine nîşandan cih bigire.

Cezayê girtîgehê li rojnameger Nazila Marofian hat birîn

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Li rojnameger Nazîla Marofian a ji ber hevpeyvîna bi bavê Jîna Emînî re kiriye heta niha 4 caran hatiye girtin, salek cezayê girtîghê her wiha 15 milyon tumen cezayê pere hat birîn. Di heman demê de Nazîla di Girtîgeha Evînê de çalakiya xwe ya greva birçîbûnê didomîne.

Rojnameger Nazîla Marofian ji ber ku bi bavê Jîna Emînî re hevpeyvîn kiriye, di 30’ê tebaxê de cara 4’emîn hat girtin. Li Marofian a li Tehranê tê darizandin salek cezayê girtîgehê û 15 milyon tumen cezayê pere hate birîn.

Nazîla di Girtîgeha Evînê de çalakiya xwe ya greva birçîbûnê didomîne

Nazîla ya rêveberiya girtîgehê lê xist, derbarê peywirdarên lê dane de tu kirarî nehatin kirin di 1’ê îlonê de dest bi çalakiya greva birçîbûnê kir. Rojnameger Nazîla di Girtîgeha Evînê de çalakiya xwe ya greva birçîbûnê didomîne.

Malbata nivîskar Fecrîye Benek dema diçû hevdîtina li girtîgehê qeza kir

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Malbata nivîskar Fecriye Benek a girtî dema ji bo hevdîtinê diçû Gîrtîgeha Baybûrtê ya Tîpa M’yê li ser rêya Meletiyê qeza kir. Di encama qezayê de xwişkên Fecriye Benek, Emîne Ozgur û Meryem Benek birîndar bûn.

Malbata Fecriye Benek a li Girtîgaha Baybûrtê ya Tîpa M’yê tê ragirtin dema ku ji bo hevdîtinê diçû Baybûrtê, li ser reya Meletiyê qaza kir. Qaza li ser Cadeya Îpekê pêk hat û hat zanîn ku wesayîta ji hember ve dihat û ya malbatê li hev qelibîn û qeza pêk hat. Di encama qezayê de xwişkên Fecriye Benek, Emîne Ozgur û Meryem Benek birîndar bûn.

Her du xwişkan rakirin nexweşxaneyeke taybet, piştî tedawiyê ji nexweşxaneyê hatin derxistin û vegeriyan Mêrsînê.

Nivîskar Mûsa Şanak ji girtîgehê derket

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Girtî Mûsa ŞanaK piştî 30 salan ji girtîgehê derket.

Mûsa Şanak di sala 1993’yan de li Stenbolê hatiye binçavkirin û paşê hatiye girtin. Dadgeha Ewlehiyê ya Dewletê (DGM) a Bayrampaşayê bi îdiaya “xirakirina yekpareyiya dewletê” cezayê muebedê lê biriye. Şanak ku di 29 saliya xwe de hat girtin, di 59 saliya xwe de ji girtîgehê derket.

Înfaza nivîskar Tewfîq Hêja hat taloqkirin

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Înfaza nivîskar Tewfîq Hêja (Teyfîk Yaşli) yê 30 sal in di girtîgehê de ye û niha li Girtîgeha Tîpa F a Hejmara 2’yan a Kiriklar a Bûcayê tê girtin, bi hinceta cezayên wî yên hucreyê hene hate taloqkirin.

Tewfîq Hêja (Teyfîk Yaşli) yê di sala 1993’yan de bi îdiaya “Yekitî û yekparebûna dewletê xera kiriye” li Amedê hate girtin, 30 sal in di girtîgehê de tê girtin. Înfaza Tewfîq ê gerek 24’ê tîrmeha 2023’yan hatibûya berdan, bi hinceta cezayên “disiplînê” yên di salên 2016, 2017 û 2022’yan de wergirtine hate taloqkirin. Cezayên disiplînê yên derheqê Tewfîq de ku dema hate girtin 20 salî bû, nerazîbûna li dijî binpêkirina mafan û notên ku di serdegirtinên qawîşê de ji pirtûkan girtiye, weke hincet hatin nîşandan.

Nîşeyên hevdîtinê wekî sûc hat dîtin

Bi hinceta notên ku ji pirtûka “Nîşeyên Hevdîtinê yên Îmraliyê” ya li pirtûkxaneya girtîgehê girtiye, cezayê disiplînê dane Tewfîq. Beyanên Tewfîq yê got ku nîşe ne yên wî ne esas nehatin girtin. Ne Dadgeha Înfazê ne jî Dadgeha Cezayê Giran hewcehî bi rapora kesê pispor a “destnivîsê” nedît. Ji ber vê yekê 13 roj cezayê hucreyê dan Tewfîq. Ji taloqkirina înfaza Tewfîq re xala 17’emîn a Qanûna Têkoşîna bi Terorê re (TMK) hate nîşandan.

Jiyan û berhemên Tewfîq Hêja

Tewfîq Hêja sala 1973’yan de li Hezroya Amedê ji dayik bûye. Ji sala 1993’yan de ye girtiye.

Berhemên wî:

*Helbest-Weşanên Aram-2010-Amed

*Mirjîn-Helbest-Weşanên J&J-2013-Amed

*Hêjaname-Jiyanname-Weşanên J&J-2017-Amed

*Nihayên Min-Helbest-Weşanên J&J-2017-Amed

Berdana nivîskar Resûl Baltaci 11 meh in tê astengkirin

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Berdana Resûl Baltaci yê 30 sal in girtî ye bi hinceta cezayên disiplînê yên bi biryara dadgehê hatin betalkirin, 11 meh in tên astengkirin.

Li gor nûçeya ajansa Mezopotamyayê Nivîskar Resûl Baltaci, ê li Girtîgeha Tîpa T a Çîlîmlî ya Duzceyê tê ragirtin, ji ber sedemên siyasî di 12’ê kanûna 1992’yan de piştî li Êlihê hat girtin, cezayê muebbetê yê hefsê lê hat birîn. Resûl, 30 sal û 11 meh in li girtîgehê tê ragirtin. Parêzerên Resûl ji bo mafê berdana bi şertê kontrala edlî serlêdanan dikin lê nayên qebûlkirin. Parêzeran têkildarî dosyaya dozê di 18’ê tebaxa 2022’yan de serî li Dadgeha Destûra Bingehîn (AYM) dan lê hêj bersiv nehatiye dayîn. Diviya bû Resûl ji sala 2022’yan ve ji vî mafî sûd bigirta lê bi hinceta cezayên wî yên hucreyê yên beriya niha lê hatine birîn berdana wî hate astengkirin. Piştî ku Resûl têkildarî betalkirina cezayên hucreyê îtîraz kir, 1’emîn Dadgeha Cezayên Giran a Duzceyê bi biryara di 10’ê gulana 2022’yan de dayî hemû cezayên hucreyê rakirin.

Astengiya TMK’ê

Lê belê rêveberiya girtîgehê û Dadgeha Înfazê ya Duzceyê dest ji biryara xwe ya têkildarî şewitandina înfazê ya Resûl bernedan. Dadgeha Înfazê biryara di 14’ê hezîrana 2022’yan de hatiye dayîn û di çarçoveya cezayên hucreyê yên Resûl beriya niha wergirtine, li gorî xala 17/2 a Qanûna Têkoşîna bi Terorê re (TMK) ya bi hejmara 3713 de wiha hate îdia kirin: “…Dema hikumxwariyên ji terorê 3 caran cezayê hucreyê bigirin, ev cezayê disiplînê bê rakirin jî nikarin ji şertê kontrola edlî sûdê bigirin…” Îtîraza parêzerên Resûl ya li ser vê yekê li 1’emîn Dadgeha Cezayê Giran a Duzceyê kirin, vê carê hate redkirin.

Piştî ku şewitandina înfaza Resûl teqez bû parêzerên wî di 18’ê tebaxa 2022’yan de serî li Dadgeha Destûra Bingehîn (AYM) dan. AYM’ê di serlêdana hate dayîn de diyar kir ku tevî ku cezayê hucreyê yê Resûl nîne jî nehatiye berdan û bal kişand ser binpêkirina “mafê azadî û ewlehiya kesî”. Resûl, tevî ku 11 meh in “cezayê wî yê hucreyê” nîne jî nayê berdan û tevî evqas dem derbas bûye jî AYM’ê têkildarî serlêdanê de hêj biryar nedaye.

‘Ji bo berdanê asteng bikin qanûn tune hatin hesibandin’

Lawê Resûl, Azad Baltaci, diyar kir ku astengkirina berdana bavê wî asta bêhiqûqiyê ya hatiyê nîşan dide û bi gotina “cihekî ku mirov serî lê bide û muxatabek nîne” bertek nîşan da. Azad, da zanîn ku bavê wî bi awayekî zanebûn nayê berdan û wiha got: “Ji bo berdanê asteng bikin qanûn tune hatin hesibandin. Di pêvajoya 30 salan de li gelek girtîgehan ma. 8 sal in li Girtîgeha Duzceyê ku niha bêhiqûqî lê heye tê ragirtin. Demeke kin beriya berdana bavê min, cezayên dîsîplînê yên pûç û vala hatin dîtin û xwestin pêşî li berdana wî bigirin. TMK’ê hincet nîşan didin. Hewl didin qanûna di sala 2004’an de derketî pêk bînin. Lê cezayê bavê min di sala 1998’an de hate pejirandin.”

‘Armanca wan ew e ku vîna wan teslîm bigirin’

Azad, anî ziman ku dewlet qanûnên xwe bi xwe bin pê dike û wiha axivî: “Armanca wan ew e ku vîna wan teslîm bigirin lê li girtîgehê li ber xwe didin. 30 salên xwe dane, 30 sal in li ber xwe didin, nikarin tu car vîna wan teslîm bigirin. 30 sal in rehîn girtine hêj jî çavên wan têr nabin. Dema vê dikin jî qanûnên xwe tune dihesibînin. Dema em ji pêşwazîkirina bavê min re xwe amade dikin, her tim dîl tê girtin û nayê berdan. Tundiya psîkolojîk li malbatan dikin.”

Rejîma Îranê cezayê girtîgehê li du rojnamegerên jin birî

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Rejîma Îranê bi îdiaya “propagandaya li dijî rejîmê” bi giştî 8 sal û 6 meh cezayê girtîgehê da rojnameger Saeede Shafîeî û Nasim Sultanbeîgî.

Rojnamegerên jin Saeede Shafîeî û Nasim Sultanbeîgî li Îranê bi îdiaya “Propagandaya li dijî rejîmê” tên darizandin. Rejîmê ji bo her rojnamegerekê 4 sal û 3 meh cezayê girtîgehê da. Danişîna dozê li Şaxa 26’emîn a Dadgeha Şoreşê ya Tehranê hate lidarxistin. Dadgehê bi îdiaya “Propagandaya li dijî rejîmê” 8 meh cezayê girtîgehê û bi îdiaya “Ragihandina têkilî û peymanên veşarî” jî 3 sal û 7 meh cezayê girtîgehê da.

Di heman demê de dadgehê biryar da ku her du rojnameger di nava 2 salan de nekarin tev li tu komên siyasî û civakî bibin û nekarin derkevin derveyî welat.

Rojnameger Mehrnoosh Zareî Hanzakî jî ji heman dozê dihat darizandin û beraet kir.

Rewşa tendirustiya nivîskar Gulazer Akin giran dibe

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Nivîskar Gulazer Akin a ku 28 sal in girtî ye û gelek nexweşiyên wê jî hene nayê berdan û ji ber kîtleya di qirika wê de heye destên wê nagirin. Rewşa tendirustiya nivîskar Gulazer her diçe giran dibe.

Li girtîgehên Kurdistan û Tirkiyeyê, girtî her roj bi binpêkirinên mafan re rû bi rû dimînin, rewşa wan jî roj bi roj girantir dibe. Serlêdanên malbat û parêzerên girtiyên nexweş ku tên kirin ji aliyê Saziyên Înfazê yên Girtîgehê ve bê encam tên hiştin. Di heman demê de ji bo girtiyên nexweş ên giran bên tehliyekirin serlêdanên ku ji Saziya Tipa Edlî (ATK) tên kirin jî rapora “dikare di girtîgehê de bimîne” tê dayîn û berdana wan tê astengkirin. Ji girtiyên ku di girtîgehê de lîsteya girtiyên nexweş de cih digire yek jî jê nivîskar Gulazer Akin e.

Ji ber zextên dewletê koç dikin

Gulazer Akin a ku di 1975’an de li navçeya Xelat a Bedlîsê di nav malbatek welatparêz de tê dinyayê, di temenê zarokatiyê de bi zextên dewletê re rû bi rû dimîne. Gulazer û malbata wê di sala 1993’yan de ji ber zextên dewletê koçî bajarên wek Mêrsîn, Edene û Stenbolê dibin. Gulazer ji ber zextên ku li ser malbata wê bi dawî nabin di 1993’yan de tevlî PKK’ê dibe. Gulazer, dema ji bo tedawiyê tê Stenbolê di sala 1996’an de tê binçavkirin. Gulazer, li vê derê 10 rojan di bin çavan de dimîne û bi îşkenceyek giran a polîsan re rû bi rû dimîne. Gulazerê piştî ku ji vir dibin Bedlîsê li wir jî 20 rojan di bin çavan de dimîne û li wir jî di bin îşkenceyek giran de dimîne. Gulazer, piştre tê girtin û cezayê muebbetê lê tê birîn. Gulazer a ku 28 salan girtî ma, di girtîgehên wek Amed, Mîdyad, Enqere, Stenbol, Mereş-Elbîstan, Semsûr, Gebze de ma û niha jî di Girtîgeha Girtî ya Jinan a Bunyan a Kayserî de tê girtin.

Cezayê disîplînê û hûcreyê lê tê birîn

Li gor nûçeya JINNEWS’ê Gulazer a ku di gelek girtîgehan de cezayê disîplînê û hûcreyê lê tê birîn, di vê pêvajoyê de nexweşiyên wê jî giran bûn. Gulazer, beriya ku bê girtin nexweşiyên wek ûr (kîtle), di sînga wê de, nexweşiyên jinan û helandina hestiyan hebû. Gulazer ku dema li Semsûrê girtî ma ji serê xwe emeliyata ûr bû, li Gebzeyê jî ji ber ûrê di sînga xwe de emeliyat bû. Ligel hemû nexweşiyan jî di girtîgehê de bi koronayê (Kovîd-19) dikeve. Gulazer ji ber helandina hestiyan roj bi roj lawaz dibe û ji malbata xwe re gotiye ku ji ber kîtleya di qirika xwe de nikare tiştekî daqurtîne. Rewşa kîtleya di qirika wê de hatiye asteke bilind û ji ber vê jî destên wê êdî nagirin.

‘Rewşa xwişka min xirab e’

Bi xwişka Gulazer, Refîka Akin re dema ku em diaxivin, anî ziman ku Gulazera ku tu carî behsa nexweşiyên xwe nedikir, diyar kiriye ku di rewşeke pir xirab de ye, kîtleya di qirika wê de gihiştiye asteke bilind û ji ber vê yekê jî nikare tiştekî daqurtîne. Refîka, destnîşan kir ku her ku diçin hevdîtinê dibînin ku roj bi roj dihele. Refîka, da zanîn ku xwişka wê bi vîrûsa Kovîd-19 ketiye lê ji wan re tu tiştek negotiye wiha dom kir: “Xwişka min ji xwe zêdetir malbata xwe difikire. Ji ber vê yekê ji me re zêde behsa nexweşiyên xwe nake lê belê vê carê di rewşeke pir talûke de ye ji ber vê yekê behsa rewşa xwe kir.”