LI HEMBER RÛMETA KURDEKÎ HELBESTVAN Û ŞOREŞGER; XATIRXWESTINA DAWÎ JI FÎLOZOF Û HELBESTVAN (EHMED HUSEYNÎ) لەبەردەم شکۆی کوردێکی شاعیر و شۆڕشگێڕدا؛ دوا ماڵئاوایی لە فەیلەسووف و شاعیر (ئەحمەد حوسێنی)

/in , , , , , ,

 

LI HEMBER RÛMETA KURDEKÎ HELBESTVAN Û ŞOREŞGER; XATIRXWESTINA DAWÎ JI FÎLOZOF Û HELBESTVAN (EHMED HUSEYNÎ)

Hinek mirin hene ku ne tenê rawestandina lêdana dil e, lê belê dawîhatina sefereke ontolojîk (hebûnî) ya dirêj e; di nav êşên xerîbiyê û lêgerîna li wateya niştiman de. Bi xem û kovaneke mezin, piştî nîvroya roja Sêşemê, 10ê Adara 2026an, sermaya sirgûnê laşê helbestvanê naskirî, bîrmend û xwediyê pênûsa niştimanperwer (Ehmed Huseynî) di 71 saliya wî de, piştî têkoşîneke dirêj a bi nexweşiyê re, li welatê Swêdê ji bo her demê cemidand û wî xatirê xwe yê yekcarî ji me xwest.

Ehmed Huseynî, yê ku di sala 1955an de li xaka bibereket a Amûdê li Rojavayê Kurdistanê çavên xwe li dinyayê vekiribû, ne tenê helbestvanek bû ku bi peyvan dilîst, lê belê fîlozofek bû ku êşên mirovê Kurd vediguherandin deqan (metnan). Ew kesê ku bawernameya bekeloriyosê di felsefeyê de li Zanîngeha Şamê bi dest xistibû, zû fêm kir ku felsefeya rasteqîn ne di rûpelên pirtûkan de ye, lê belê di wê awaretî û derbederiyê de ye ku neteweya wî tê de dijî. Ji ber vê yekê, jiyana vê pênûsa diyar û wêrek, bû tabloyeke sefereke bêdawî ya rawestgehên sirgûnê; ji Sûriyeyê ber bi Lubnanê ve, heta ku qederê ew di sala 1989an de avête nav berf û seqema welatê Swêdê û li wir bi cih bû.

Sirgûn ji bo (Ehmed Huseynî) ne tenê cihê jiyanê bû, lê belê rewşeke derûnî û birîneke vekirî bû. Di wê xerîbiyê de, wî rola navendeke giyanî dilîst ku dengên belavbûyî yên sirgûnê kom dikirin. Ew ne tenê helbestvanekî gûşegîr bû, belkî xwediyê xemeke neteweyî û kolektîf bû; her ev yek jî bû sedem ku ew bibe yek ji stûnên diyar ên damezirandina “Yekîtiya Rewşenbîrên Rojavayê Kurdistanê” ku di sala 2004an de li Swêdê hate ragihandin, da ku bibe sîwanek ji bo parastina nasnameyê ji bişaftinê (asîmîlasyonê).

Heke em bixwazin kurteya felsefeya jiyan û mirina vî helbestvanê mezin bixwînin, tenê bes e em guh bidin wê helbesta wî ya bi nav û deng ku ketiye ser zimanê her kesî; ya ku tê de bi şêweyekî herî kûr dualîbûna (beden li sirgûnê û giyan li niştiman) nîşan dide û dibêje:

“Ey niştiman …

Ez li vir, di vê sermaya sirgûnê de,

Ez çi bikim jî giyanê min germ nabe.

Vaye ez dilê xwe derdixim û dikime çûkek,

Bila bifire û li ser xaka Amûdê û Qamişloyê dayne …

Ji ber ku vir ne cihê min e,

Ez tenê di hembêza xaka te de,

Dikarim bi aramî çavên xwe bigirim.”

Îro, ew dilê ku wekî çûkekî di sînga wî de lê dida, di dawiyê de qefesa laşê nexweş û sermaya Swêdê şikand û ber bi asîmanê Amûdê û Qamişloyê ve firî. Wî di dawiyê de çavên xwe bi aramî girtin, ji ber ku peyvên wî gihîştin hembêza niştiman.

Em li Navenda “PENa Kurd”, ji ber vê koça bêwext gelekî nîgeran û xemgîn in. Em sersaxiyeke kûr pêşkêşî malbata wî, hevalên wî û tevahiya civaka wêjeyî û rewşenbîrî ya Kurdistanê dikin. Em hêviya sebr û aramiyê ji bo hemû aliyan dixwazin.

Bila giyanê wî şad be û rê û karwanê rewşenbîriyê yê vî helbestvanê mezin ê şoreşger her dem berdewam û ronî be.

Hevserokên Navenda PENa Kurd
(Rojvîn Perîşan, Mîran Abraham)
10ê Adara 2026an

 


لەبەردەم شکۆی کوردێکی شاعیر و شۆڕشگێڕدا؛
دوا ماڵئاوایی لە فەیلەسووف و شاعیر (ئەحمەد حوسێنی)

 

هەندێک مەرگ هەن، تەنیا وەستاندنی ترپەی دڵ نین، بەڵکوو کۆتاییهاتنی سەفەرێکی ئۆنتۆلۆژیی (بوونگەرایی) درێژن بەنێو ئازارەکانی غەریبی و گەڕان بەدوای مانای نیشتماندا. بە داخ و پەژارەیەکی زۆرەوە، پاشنیوەڕۆی ڕۆژی سێشەممە، ڕێکەوتی ١٠ی ئاداری ٢٠٢٦، سەرمای تاراوگە بۆ هەمیشە جەستەی شاعیری ناسراو، بیرمەند و خاوەن قەڵەمی نیشتمانپەروەر (ئەحمەد حوسێنی)ی لە تەمەنی ٧١ ساڵیدا و دوای ململانێیەکی درێژ لەگەڵ نەخۆشیدا، لە وڵاتی سوید سڕ کرد و بۆ هەمیشە ماڵئاوایی لێ کردین.

ئەحمەد حوسێنی، کە لە ساڵی ١٩٥٥ لە خاکی بەپیتی (عامودا)ی ڕۆژئاوای کوردستان چاوی بە دنیا هەڵهێنابوو، تەنیا شاعیرێک نەبوو کە بە وشە یاری بکات، بەڵکوو فەیلەسووفێک بوو کە ئازارەکانی مرۆڤی کوردی دەکردە تێکست. ئەو کە بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فەلسەفەدا لە زانکۆی دیمەشق بەدەست هێنابوو، زوو تێگەیشت کە فەلسەفەی ڕاستەقینە لە پەڕەی کتێبەکاندا نییە، بەڵکوو لەو ئاوارەییەدایە کە نەتەوەکەی تێیدا دەژی. هەر بۆیە، ژیانی ئەم قەڵەمە دیار و بوێرە بوو بە تابلۆیەک لە سەفەری بێ‌کۆتایی و وێستگەکانی تاراوگە؛ لە سووریاوە بەرەو لوبنان، تا دواجار لە ساڵی ١٩٨٩دا چارەنووس فڕێی دایە نێو بەفر و بەستەڵەکی وڵاتی سوید و لەوێ گیرسایەوە.

تاراوگە بۆ (ئەحمەد حوسێنی) تەنیا شوێنی نیشتەجێبوون نەبوو، بەڵکوو دۆخێکی دەروونی و برینێکی کراوە بوو. لەو غەریبییەدا، ئەو ڕۆڵی میحوەرێکی ڕۆحیی دەگێڕا کە دەنگە پەرتەوازەکانی تاراوگەی کۆ دەکردەوە. ئەو تەنیا شاعیرێکی گۆشەگیر نەبوو، بەڵکوو خاوەنی خەمێکی دەستەجەمعی بوو؛ هەر ئەمەش وای کرد ببێتە یەکێک لە پایە دیارەکانی دامەزراندنی “یەکێتیی ڕۆشنبیرانی ڕۆژئاوای کوردستان” کە لە ساڵی ٢٠٠٤ لە سوید ڕاگەیەندرا، تا ببێتە چەترێک بۆ پاراستنی شوناس لە توانەوە.

ئەگەر بمانەوێت کورتەی فەلسەفەی ژیان و مەرگی ئەم کەڵەشاعیرە بخوێنینەوە، تەنیا بەسە گوێ لەو شیعرە بەناوبانگەی بگرین کە بووەتە وێردی سەر زمانی هەمووان، کە تێیدا بە قووڵترین شێوە دوانەیی (جەستە لە تاراوگە و ڕۆح لە نیشتمان) وێنا دەکات و دەڵێت:

“ئەی نیشتمان …
من لێرە، لەم سەرمایەی تاراوگەدا،
هەرچی دەکەم ڕۆحم گەرم نابێتەوە.
ئەوەتا دڵم دەردێنم و دەیکەم بە باڵندەیەک،
با بفڕێت و لەسەر خاکی عامودا و قامیشلۆ بنیشێتەوە …
چونکە ئێرە جێگەی من نییە،
من تەنیا لە باوەشی خاکەکەی تۆدا،
دەتوانم بە ئارامی چاوەکانم لێک بنێم.”

ئەمڕۆ، ئەو دڵەی کە وەک باڵندەیەک لە سینەیدا ترپەی دەهات، دواجار قەفەزی جەستەی نەخۆش و سەرمای سویدی شکاند و بەرەو ئاسمانی عامودا و قامیشلۆ فڕی. ئەو دواجار چاوەکانی بە ئارامی لێک نا، چونکە وشەکانی گەیشتنەوە باوەشی نیشتمان.

ئێمە لە ناوەندی ”پێنی کورد”، زۆر نیگەران و خەمبارین بەم کۆچە ناوەختە. پرسە و سەرەخۆشیی قووڵی خۆمان ئاراستەی بنەماڵەکەی، هاوڕێیانی و تەواوی کۆمەڵگەی ئەدەبیی و ڕۆشنبیریی کوردستان دەکەین. هیوای سەبووری بۆ هەموو لایەک دەخوازین.

ڕۆحی شاد بێت و ڕێگا و کاروانی ڕۆشنفیکریی ئەو کەڵەشاعیرە شۆڕشگێڕە هەمیشە بەردەوام و ڕۆشن بێت.

هاوسەرۆکانی ناوەندی پێنی کورد
ڕۆژڤین پەرێشان، میران ئەبراهام
١٠ی ئاداری ٢٠٢٦

بانگه‌وازێک لە له پێنی کورده‌وە هاواری بێدەنگی؛ بانگەوازێکی کراوە بۆ “پێنی نێودەوڵەتی” و ویژدانی جیهان لە پەراوێزی سڕینەوەی ناسنامەی کوردیدا

/in , , ,

بانگه‌وازێک لە له پێنی کورده‌وە

هاواری بێدەنگی؛ بانگەوازێکی کراوە بۆ “پێنی نێودەوڵەتی” و ویژدانی جیهان لە پەراوێزی سڕینەوەی ناسنامەی کوردیدا

پێشەکی: جوگرافیای ئازار و فەلسەفەی مانەوە

لەو شوێنەی کە مێژوو بە خوێن دەنووسرێتەوە و جوگرافیا بە سنووری دەستکرد لەت‌وپەت کراوە، گەلێک هەیە کە ناوی “کورد”ە. ئەم نەتەوەیە، کە وەک داربەڕووەکانی چیاکانی سەرکێشە، نەک تەنیا بۆ خاکی خۆی، بەڵکوو بۆ پاراستنی شکۆی مرۆڤایەتی لە جەنگدایە. لێرەدا، لەم وتارەدا، مەبەست تەنیا گێڕانەوەی ڕووداوە سیاسییەکان نییە، بەڵکوو هەڵماڵینی ئەو پەردە ئەستوورەیە کە بەسەر عەقڵییەتێکی فاشیست و ڕەگەزپەرستدا کێشراوە؛ عەقڵییەتێک کە دەیەوێت زمان، کولتوور و بوونی گەلێک لەناو ببات. ئەمە هاوارێکی ئەدەبی و فەلسەفییە لە قوڵایی برینەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە بۆ ناوەندی قەڵەم (پێنی نێودەوڵەتی).

یەکەم: زمان وەک ماڵ؛ کاتێک زمان دەبێتە سەنگەر

مارتن هایدیگەر دەڵێت: “زمان ماڵی بوونە.” کەواتە کاتێک گەلێک لە زمانەکەی بێبەش دەکرێت، لە ڕاستیدا لە “بوونی خۆی” بێبەش کراوە. منداڵی کورد، لە باکوورەوە تا باشوور، لە ڕۆژهەڵاتەوە تا ڕۆژئاوا، هێشتا لە سەدەی بیست و یەکەمدا لە مافی سەرەتایی خوێندن بە زمانی دایک بێبەشن. ئەمە تەنیا سیاسەت نییە، ئەمە “جینۆسایدی سپی”یە. کاتێک منداڵێک ناچار دەکرێت بە زمانێک بیر بکاتەوە کە زمانی دایکی نییە، پڕۆسەی دابڕان لە ڕەگ و ناسنامە دەست پێدەکات.

لە ڕۆژئاوای کوردستان (سووریا)، کە ئێستا لە ژێر ئاگری جەنگ و داگیرکاریی تورکیا و میلیشیا توندڕەوەکاندایە، قوتابخانەکان لەبری ئەوەی ببنە مەڵبەندی زانست، بوونەتە مەیدانی سەپاندنی زمانی نەتەوە سەردەستەکان و سڕینەوەی مێژووی کورد. زمانی کوردی، کە یەکێکە لە کۆنترین و دەوڵەمەندترین زمانە ئاریاییەکان، لە ژێر هەڕەشەی فەوتاندایە. پاراستنی ئەم زمانە، پاراستنی جیاوازیی کولتووریی مرۆڤایەتییە.

دووەم: ڕۆژئاوا (سووریا)؛ لە نێوان چەکوشی ڕژێم و سندانی فاشیزمی ئایینیدا

دۆخی کورد لە ڕۆژئاوای کوردستان نموونەی بەرجەستەی مەینەتییەکی بێ کۆتاییە. ئەگەر دوێنێ ڕژێمی بەعسی بەشار ئەسەد بە ناوی “ناسیۆنالیزمی عەرەبی” کوردانی دەچەوساندەوە، ئەمڕۆ ئەو تاقمانەی خۆیان بە “ئۆپۆزسیۆن” دەناسن، کارەساتێکی گەورەتر دەخوڵقێنن. ئەمانە نەک تەنیا لە ڕووی سیاسییەوە فاشیزمن، بەڵکوو بەرگی ئایینییان پۆشیوە و “جیهاد” دژی کورد ڕادەگەیەنن.

ئێمە دەبینین کە حوکمڕانیی ئێستای ناوچە داگیرکراوەکانی وەک حەلەب، عەفرین، سەرێکانی و گرێ سپی، لە ڕژێمی ئەسەد خراپترە. لێرەدا فەتوای ئایینی بەکاردێت بۆ حەڵاڵکردنی خوێنی کورد. ئەمە ئەو عەقڵییەتەیە کە هیچی کەمتر نییە لە داعش. لە کاتێکدا کورد پێشەنگی شەڕی دژی تاریکپەرستی بوو، ئێستا لە لایەن هەمان ئەو هێزانەوە دەکرێتە ئامانج کە تورکیا پشتگیرییان دەکات. ئەمە تەنیا جەنگی خاک نییە، جەنگی عەقڵییەتەکانە: عەقڵییەتی دیموکراسی و پێکەوەژیان لە بەرامبەر عەقڵییەتی خەلافەت و سڕینەوەی ئەویتر.

سێیەم: شاشەکانی ڕق؛ میدیای عەرەبی و دروستکردنی “دڕندە، کافر” لە کورد

بە داخەوە، کاتێک سەیری تەلەفزیۆنە عەرەبییەکان، تورکییەکان و فارسییەکان دەکەین، بێجگە لە وتاری ڕق و کینە هیچی تر نابینین. ئەوەی جێگەی سەر سوڕمانە، تەنیا خەڵکی ئاسایی نین کە بێڕێزی بە کورد دەکەن، بەڵکوو “نوخبەی ڕۆشنبیر” و مامۆستایانی زانکۆن. کاتێک مامۆستایەکی زانکۆ لە کەناڵێکی عەرەبییەوە بە زمانی فاشیستێکی سەدەکانی ناوەڕاست دەدوێت و فەتوای جیهاد دژی کورد دەدات، لێرەدا ویژدانی تەواوی نەتەوەی عەرەب دەچێتە ژێر پرسیارەوە.

ئەم میدیایانە وێنەیەکی شێوێندراو لە مرۆڤی کورد نیشان دەدەن. ئەوان کورد وەک “هەڕەشە”، “جوداخواز” یان “کافر” دەناسێنن. ئەمە پڕۆسەی بە “دێوکردن ” (Demonization)ی نەتەوەیەکە. کاتێک مرۆڤێک لە ڕێگەی میدیاوە لە مرۆڤبوون دادەماڵرێت، کوشتنی دەبێتە کارێکی ئاسایی. ئەمەیە ئەو کارەساتەی کە ڕۆژانە کورد لە ڕێگەی سکرینەکانەوە دەیبینێت و باری دەروونیی نەتەوەیەکی تێک داوە.

چوارەم: دیمەنی کچەکەی حەلەب؛ مانیفێستۆی فاشیزم

یەکێک لە دیمەنە هەرە تراژیدی و دڵتەزێنەکان کە ئەم دواییانە لە سۆشیاڵ میدیا و کەناڵە عەرەبییەکان بڵاو بووەوە، دیمەنی خستنەخوارەوەی کچێکی گەنج بوو لە باڵەخانەیەکی شاری حەلەب لە لایەن چەکدارە توندڕەوەکانەوە. ئەو دیمەنە تەنیا تاوانێکی جەنگ نەبوو، بەڵکوو مانیفێستۆی عەقڵییەتێکی ترسناک بوو.

چەکدارەکان بە دەنگی بەرز هاواری “ئەڵاهو ئەکبەر”یان دەکرد و جنێوی ناشیرینیان بە کچەکە دەدا. ئەمە هەمان مێنتاڵێتی داعشە کە تێیدا ناوی خودا بۆ ئەشکەنجەدان و کوشتنی مرۆڤ بەکاردێت. ئەم دیمەنە دەریخست کە لە لای ئەو تاقمە توندڕەوانە، ژنی کورد تەنیا “دەستکەوتی جەنگ”ە و دەبێت شکۆکەی بشکێنرێت. ئەمە نیشانەی شکستی ئەخلاقیی ئەو کۆمەڵگەیەیە کە ڕێگە دەدات بە ناوی پیرۆزییەکانەوە، نزمترین جۆری تاوان ئەنجام بدرێت. ئەم کچە سیمبۆلی ئەو هەموو ئازارەیە کە نەتەوەی کورد لە ژێر دەستی عەقڵییەتی فاشیستیدا دەیچێژێت.

پێنجەم: کۆتایی سەردەمی خەلافەتەکان و پێویستیی گۆڕانی عەقڵییەت

پێویستە نەتەوەکانی دراوسێ (تورک، فارس و بە تایبەتی عەرەب) لەوە تێبگەن کە سەردەمی خەلافەت و ئیمپراتۆرییەتەکان کۆتایی هاتووە. جیهانی ئەمڕۆ جیهانی مافی مرۆڤ، دیموکراسی و دانپێدانانە بە “ئەویتر”دا. ناتوانرێت چیتر بە عەقڵییەتی سەدەی حەوتەم یان بە بیری ناسیۆنالیستیی وشکی سەدەی بیستەم حوکمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکرێت.

کوردستان وەک “لانکەی شارستانییەت” مافی خۆیەتی کە زمان و کولتووری خۆی بپارێزێت. ئێمە داوای سڕینەوەی هیچ نەتەوەیەک ناکەین، بەڵکوو داوای یەکسانی دەکەین. بەڵام کاتێک دەبینین کەناڵە تەلەفزیۆنییەکانیان تەنیا ڕق دەچێنن، چۆن دەتوانین باس لە پێکەوەژیان بکەین؟ پێکەوەژیان پێویستی بە دیالۆگ هەیە، نەک فەتوا. پێویستی بە ناسینی یەکتر هەیە، نەک سووکایەتیکردن.

شەشەم: نائومێدیی لە نێوان سکرینەکاندا؛ کوا ڕۆشنبیرانی ئەوان؟

ئێمەی کورد، لە نێوان شاشەی مۆبایلەکانمان و تەلەفزیۆنەکانماندا، ڕۆژانە ڕووبەڕووی شەپۆلێکی گەورەی بێ ئومێدی دەبینەوە. ئێمە بە دوای هەواڵێکی باشدا دەگەڕێین، بە دوای دەنگێکی مرۆڤدۆستانە لە نێو “نوخبەی ڕۆشنبیری” (عەرەب، تورک، فارس) دەگەڕێین کە بڵێن: “کوشتنی کورد تاوانە، سڕینەوەی زمانی کوردی شەرمەزارییە.”

بەڵام ئەوەی دەبینرێت، بێدەنگییەکی مەرگبارە. زۆرێک لەو ڕۆشنبیرانەی کە لە ئەوروپا باس لە مافەکانی مرۆڤ دەکەن، کاتێک دێتە سەر باسی کورد، دەبنە ناسیۆنالیستێکی توندڕەو یان لە باشترین حاڵەتدا بێدەنگ دەبن. ئەم بێدەنگییە، هاوکارییە بۆ بکوژ. ویژدانی نەتەوەیەک کاتێک دەخرێتە ژێر پرسیارەوە کە ڕۆشنبیرەکانی، کە دەبێت ویژدانی زیندووی کۆمەڵگە بن، ببنە پاساوهێنەر بۆ فاشیزمی دەسەڵاتەکانیان.

حەوتەم: بانگەواز بۆ “پێنی نێودەوڵەتی ” (PEN International)

ئێمە لێرەوە، لە ناو جەرگەی ئازارەکانی کوردستانەوە، بانگەواز بۆ ڕێکخراوی “پێن” و هەموو ناوەندە ئەدەبی و مرۆییەکانی جیهان دەکەین:
١. پاراستنی زمان: زمانی کوردی لە ژێر هەڕەشەی سڕینەوەدایە. پێویستە گوشار بخرێتە سەر وڵاتانی داگیرکەر بۆ ئەوەی مافی خوێندن بە زمانی دایک بۆ منداڵانی کورد دابین بکەن.

٢. ڕاگرتنی ڕق و کینەی میدیایی: پێویستە چاودێرییەکی نێودەوڵەتی هەبێت بۆ ئەو میدیا و کەناڵانەی کە وتاری ڕق و فەتوای کوشتن دژی گەلی کورد بڵاو دەکەنەوە. ئەمانە تەنیا میدیا نین، بەڵکوو ئامێری “کۆمەڵکوژیی دەروونی”ن.

٣. پاراستنی ڕۆشنبیران و نووسەران: لە هەموو پارچەکانی کوردستان، نووسەران و شاعیران بەهۆی وشەکانیانەوە دەخرێنە زیندان یان تیرۆر دەکرێن. پێویستە “پێن” دەنگی ئەم قەڵەمە کپکراوانە بێت.

٤. سەرکۆنەکردنی تاوانەکان لە ڕۆژئاوا: ئەوەی لە عەفرین و حەلەب و ناوچەکانی تری ڕۆژئاوا دەگوزەرێت، تەنیا شەڕی سیاسی نییە، بەڵکوو هەوڵدانە بۆ گۆڕینی دیموگرافی و لەناوبردنی ڕەگی نەتەوەیەک. جیهان نابێت بەرامبەر دیمەنی کچەکەی حەلەب بێدەنگ بێت.

کۆتایی: خەونێک بۆ ئاسۆیەکی ڕوون

لە کۆتاییدا، دەڵێین: کورد گەلێک نییە تەنیا بۆ مردن و گریان دروست بووبێت. ئێمە گەلێکی زیندووین، خاوەن ئەدەبێکی دەوڵەمەند، فەلسەفەیەکی پڕ لە ژیان و عەشقێکی بێ سنوورین بۆ ئازادی. ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەبێ کورد وەک باخچەیەک وایە کە یەکێک لە ڕەنگە هەرە جوانەکانی لێ زەوت کرابێت.

ئێمە خوازیاری ژیانێکی مرۆڤانەین. خوازیاری ئەوەین کە منداڵەکانمان لە قوتابخانەکاندا بە زمانی دایکیان فێری وشەی “ئاشتی” ببن، نەک لە ژێر بۆردوماندا فێری وشەی “شەهید” بن. پێویستە عەقڵییەتی فاشیزم تێک بشکێت و جێگەی خۆی بۆ عەقڵییەتێکی مرۆیی چۆڵ بکات. ئەمە تەنیا مافی کورد نییە، ئەمە ئەرکی هەموو مرۆڤێکی ئازادیخواز و هەموو خاوەن قەڵەمێکی ویژدان زیندووە.

با قەڵەمەکان ببنە قەڵغان لە بەرامبەر شمشێرە توندڕەوەکان. با وشە ببێتە دەرمان بۆ برینە قووڵەکانی نەتەوەیەک کە تەنیا تاوانی ئەوەیە دەیەوێت “خۆی” بێت.

قەڵەم، دەبێت هاواری ئەو بێدەنگییە بێت کە ساڵانێکی درێژە بەسەر کوردستاندا کێشراوە.

Pirsenameyek ji Navenda “PENa Kurd” re bo koça navextî ya şair û fotoger (Beshdar Samî) | پرسەنامەیەک لە ناوەندی ”پێنی کورد”ـەوە بۆ کۆچی ناوەختی شاعیر و فۆتۆگرافەر (بەشدار سامی)

/in , , ,

 

Pirsenameyek ji Navenda “PENa Kurd” re bo koça navextî ya şair û fotoger (Beshdar Samî)

Bi xem û dilşewatîyek mezin, îro li bajarê Hewlêrê, me bi xeber bû ku şair û fotogerê afirîner Beshdar Samî, endamê me yê PENa Kurd, li temenê 41 salî, piştî ku bi nexweşiyekê re têkoşîn kir, ji me bi temamî re xatirê xwe kir û koça dawî kir.

Beshdar Samî tenê navek ne di cîhana edeb û hunerê de bû, lê hêzek ciwanî û dîtineke cuda bû. Ew kurê Mexmûrê ku di sala 1984’an de çavên xwe li jiyanê vekir, bi zû re têkildarî cîhana peyvan û wêneyan bû. Ji sala 2007’an ve, wek stêrek li asmana huner û edebê ronî kir.

Beshdar bi çavekê din li dinyayê temaşe dikir û bi pênûsekê wêne çêdikirin. Ew di qada xwe de pêşeng bû, dema ku di sala 2013’an de yekem pêşangeha taybet a fotografiya erotîk vekir û deriyek nû li ber hunera fotografiyê vekir. Di cîhana helbestê de jî xwedî xeyalekî hêsas û fireh bû; ji “Êvarên Serabî” heta “Sibeya Rojeke Din e”, deng û stîleke taybet a xwe hebû.

Bi xem e ku ew şairê ku di sala 2014’an de dîwana xwe ya bi navê “Rêçûn bi alîyê Miriyên Rêzdar” weşand, îro bixwe bi wan re rê ket û ket rêza wan miriyên rêzdar yên ku tu car ji bîra me namirin. Bi bidestxistina du xelatên yekem ên Festîvala Gelawêj û xelatên Wezareta Rojanbîrî û Yekîtiya Nivîskaran, wî nîşan da ku qelema wî cihê hêvî û serbilindiyê ye.

Em wek Komîteya Rêvebirina Navenda PENa Kurd, ev koça navextî wek xesareteke mezin ji bo navenda edebî û hunerî ya Kurdî dibînin. Em pirs û serxweşiya xwe ya herî qûr ji bo hevjîna wî û keça wî ya hêja, malbat û xizmên wî û hemû nivîskar û hunermendan dişînin.

Beshdar Samî bi laş ji malbata navneteweyî ya PENa Kurd veqetiyaye, lê bi rêya peyv û fotografiyên xwe, li cem me her tim bi zindî dimîne.

Komîteya Rêvebirina Navenda PENa Kurd

29ê Kanûna Yekem 2025

 

پرسەنامەیەک لە ناوەندی ”پێنی کورد”ـەوە

بۆ کۆچی ناوەختی شاعیر و فۆتۆگرافەر (بەشدار سامی)

بە داخ و کەسەرێکی زۆرەوە، ئەمڕۆ لە شاری هەولێر، هەواڵی کۆچی دوایی شاعیر و فۆتۆگرافەری داهێنەر (بەشدار سامی)  ئەندامی (پێنی کورد)مان پێ گەیشت، کە لە تەمەنی ٤١ ساڵیدا و دوای ململانێ لەگەڵ نەخۆشی، ماڵئاوایی یەکجاری لێ کردین.

(بەشدار سامی) تەنیا ناوێک نەبوو لە دنیای ئەدەب و هونەردا، بەڵکو وزەیەکی گەنجانە و دیدگایەکی جیاواز بوو. ئەو کوڕەی مەخموور کە لە ساڵی ١٩٨٤ چاوی بە ژیان هەڵێنابوو، زوو تێکەڵ بە دنیای وشە و وێنە بوو. لە ساڵی ٢٠٠٧ـەوە وەک ئەستێرەیەک لە ئاسمانی هونەر و ئەدەبدا درەوشایەوە.

بەشدار، بە چاوێک سەیری دنیای دەکرد و بە پێنوسێک وێنەی دەکێشا؛ ئەو پێشەنگ بوو لە بوێریدا، کاتێک لە ساڵی ٢٠١٣ یەکەمین پێشانگەی تایبەتی فۆتۆی ئیرۆتیکی کردەوە و دەروازەیەکی نوێی لە هونەری فۆتۆگرافیدا کردەوە. لە دنیای شیعریشدا، خاوەنی خەیاڵێکی ورد بوو، هەر لە “ئێوارە سەرابییەکان”ـەوە تا دەگاتە “سبەی ڕۆژێکی دیکەیە”، خاوەنی دەنگ و سەدای تایبەت بە خۆی بوو.

جێگای داخە، ئەو شاعیرەی کە ساڵی ٢٠١٤ دیوانی “ڕۆیشتن بە ئاراستەی مردووە بەڕێزەکان”ی بڵاوکردەوە، ئەمڕۆ خۆی بەو ئاراستەیە هەنگاوی نا و چووە ڕیزی ئەو مردووە بەڕێزانەی کە هەرگیز لە یادەوەریماندا نامرن. ئەو بە بەدەستهێنانی دوو خەڵاتی یەکەمی ڤێستیڤاڵی گەلاوێژ و خەڵاتەکانی وەزارەتی ڕۆشنبیری و یەکێتی نووسەران، سەلماندی کە قەڵەمەکەی جێگای ئومێد و شانازییە.

ئێمە وەک کۆمیتەی بەڕێوەبەریی (ناوەندی پێنی کورد)، ئەم کۆچە ناوەختە بە خەسارەتێکی گەورە بۆ ناوەندی ئەدەبی و هونەریی کوردی دەزانین. پرسە و سەرەخۆشیی قووڵی خۆمان ئاراستەی هاوسەر و کچە ئازیزەکەی، بنەماڵە و کەسوکاری و سەرجەم نووسەران و هونەرمەندان دەکەین.

بەشدار سامی ئەندامی خێزانی (پێنی کورد)ی نێونه‌ته‌وەیی بە جەستە جێی هێشتین، بەڵام لە ڕێگەی وشەکان و فۆتۆکانییەوە، لەلای ئێمە هەمیشە بە زیندوویی دەمێنێتەوە.

کۆمیتەی بەڕێوەبەریی ناوەندی پێنی کورد

٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥

JI BO YADKIRINA NIVÎSKAR MEHMET ÛZÛN | Mehmed Uzun; dengê ku can da romana Kurdî | محەممەد ئۆزون، دەنگی بە ڕۆمانی نوێی کوردی بەخشی

/in , , , ,

  Mehmed Uzun; dengê ku can da romana Kurdî Di qada wêjeya Kurdî ya nûjen de, navek heye ku wekî çirayeke ronî di nav tariya bi dehan salan a bêdengiyê de, dibiriqe… Ew jî; Mehmed Uzun e (1953-2007). Nivîskar, ramanwer û derbider; lê belê berî her tiştî, mirovekî ku bi pênûsa xwe alîkariya neteweyekê kir […]

Read more

DAXUYANIYA AMADEKIRINA BULTENA ENDAMÊN PENA KURD ڕاگەیاندنی ئامادەکاری بولیتینی ئەندامانی پێنی کورد

/in , , ,

Endamên PENa Kurd ên hêja û delal,
Em hêviya başî û xweşî û hişmendiyeke bilind ji we tevan dikin.
Em wekî rêveberiya PENa Kurd, dixwazin spasdariyê ji hemû endaman û rêveberiyên beriya me re pêşkeş bikin ku heta niha PENa Kurd pêş de birine û xurt kirine. Em jî dixwazin zêdetir pêş de bibin û di qada netewî û ya navnetewî de asta hişmendiya netewiya Kurdî û rewşenbîrî û nivîsbariya Kurdî xurttir û bilindtir bikin da ku asta Kurdî û Kurdewariyê her balatir bibe. Ji bo wê jî em dixwazin xwe bi rêxistin bikin û dînamîzma ramangeriyê di xwe de xurt bikin.
Li gorî agahiyên ber destê me bi qasî 600 endamên me hene. Lê haya me û endamên me ji hev nîn e. Hinek endamên me wefat kirine, hinek endamên me xwe vekişandine, hinek endam hatine derxistin, hinek jî pêwendiyan wenda kirine. Ji bo ku em vana tevan sererast bikin û ji nû ve PERGALA ENDAMÊN PENA KURD saz bikin em ê bi rêbaza peyaman agahiyan ji we bixwazin.
Ji kerema xwe re hemû endamên me yên ku bi navenda PENa Kurd re pêwendîdar in bila li gorî rêbaza ku me diyar kiriye peyam bişînin. Her wisa ev peyam bigihîjînin endamên din yên ku pêwendî hindakirine jî. Ev jî bêtir ew ê pergala me xurttir bike.
Em wekî Sekreteriya PENa Kurd demlidest li benda peyamên we ne.

RÊBAZA PEYAMAN EV E:
Navnîşana Peyamê: penakurdendam@gmail.com
Sernav|Mijara Peyamê: Nav û Paşnav – JI BO BULTENA PENA KURD

NAVEROKA PEYAMÊ
Nav û Paşnav: …………………..
(Kurtejiyan)
Ciyê ku lê bûye: ……………….
Ciyê ku lê dijî: …………………
Navnîşan: (Li ser tercîh û daxwazê ye – yên ku bixwazin dikarin binivîsin)
Telefon: …………… (Whatsapp, Telegram, Signal û yd.)
E-name: …………………………….@…………
Berhemdarî:
(Berhemên ku hatine çapkirin, navên wan, çapên wan, sala çapên wan, bergên wan)
Wêne|Photoyê Portre: ………….
Zimanê Dayikê: Kurdî|Kurmancî, Kurdî|Soranî, Kurdî|Kirmanckî-Zazakî, Kurdî|Goranî-Hewramî û yd.
Zimanê Biyanî: ………….
Ku hebe têbiniyên we yên taybet ji bo rêveberiya Pena Kurd: ………..
(Rexne, pêşniyaz, daxwaz û yd.)

TÊBINÎ: Bila her kes bi Kurdî û zarava|diyalekta xwe ya resen binivîse.

Silav û Serkeftin
Sekreteriya Giştî ya PENa Kurd

ئەندامانی بەڕێز و هێژای پێنی کورد
هیوادارین کە سڵامەت و تەندرووست بن.

بە پێویستی دەزانین کە وەکەک دەستەی ڕێوەبەری پێنی کوردی، سوپاس و پێزانینی خۆمان ئاراستەی هەموو ئەو ئەندامانە و دەستەی ڕێوەبەری پێشوو بکەین کە تا ئێستا پێنی کوردییان پێشخستووە و بەهێزتریان کردووە. دیارە ئێمەش هەروەها هەوڵدەدەین کە پێن زیاتر پێشبخەین تا بتوانین ئاستی هۆشیاری نەتەوەی کورد و ڕۆشنبیران و نووسەرانی کورد لە گۆڕەپانی نەتەوەیی نێودەوڵەتیدا بەهێزتر و بەرزتر ڕابگرین و ئاستی ڕۆشنبیری کورد و کوردەوار بە نەتەوەیتر بناسێنین. بۆ ئەو مەبەستەش دەمانەوێت خۆمان ڕێکبخەین و دینامیزمی بیرو ڕامانمان بەهێزتر بکەین.

بەپێی ئەو زانیاریانەی لەبەردەستماندایە نزیکەی ٦٠٠ ئەنداممان هەیە. بەڵام مەخابن ئێمە و ئەندامەکانمان ئاگاداری یەکتر نین. بەشێک لە ئەندامەکانمان بە داخەوە کۆچی دواییان کردووە، هەندێک لە ئەندامەکانمان کشاونەتەوە، هەندێک ئەندام لە ئەندامیەتی دوور خستراونەتەوە، لەگەڵ هەندێکیش پەیوەندییمان پچڕاوە.
بە مەبەستی ڕاستکردنەوەی هەموو ئەمانە و دووبارە دامەزراندنەوەی سیستەمی ئەندامێتی پێنی کورد، لە ڕێگەی ئەم پەیامەوە داوای هاوکاریتان لێدەکەین.
تکا لە هەموو ئەندامانمان دەکەین کە پەیوەندییان
بە ناوەندی پێنی کوردەوە هەیە، بەپێی ئەو شێوازەی لە خوارەوە دیاریمان کردووە نامەمان بۆ بنێرن و زانیاری خۆتانمان لەگەڵ نوێ بکەنەوە. هەروەها تکایە ئەم پەیامە بگوازنەوە بۆ ئەو ئەندامانەی تر کە ئێوە دەیانناسن و دەزانن پەیوەندییان لەگەڵ ئێمە پچڕاوە. دیارە ئەمەش سیستەمی کارکردنمان بەهێزتر دەکات.

وەک بەشی سکرتاریەتی پێنی کورد چاوەڕێی هاوکاری و پەیامەکانتانین.

ڕێکاری ناردنی پەیام بۆ پێن بەم شێوەیە:
ناونیشانی ئیمەیلەکەمان:

penakurdendam@gmail.com

تکایە لەسەردێڕی یان مژاری پەیام بنووسن:
ناو و پاشناوی خۆتان و دواتر (بۆ بەشی بوڵتەنی پێنی کورد
(JI BO BULTENA PENA KURD
تکایە ئەم بەشە بە هەردوو زاراوە بنووسن.

ناوەڕۆکی پەیام
ناو و پاشناو: …………………..
(کورتەیەک لە ژیاننامە)

شوێنی لەدایک بوون: ……………….
شوێنی نیشتەجێبوون: …………………
ناونیشان: (بەپێی خواستی خۆتان – ئەوانەی حەز دەکەن دەتوانن بنووسن، مەرج نییە)
تەلەفۆن: …………… (واتس ئەپ و تێلێگرام و سیگناڵ و هتد)
ئیمەیڵ:
بەرهەمەکانتان:
(بەرهەمی چاپکراو، ناویان، ساڵی چاپکردنیان، وێنەی بەرگەکانیان)

وێنەی خۆتان |: ………….
زمانی دایک: کورمانجی|سۆرانی|کرمانچکی| زازاکی|گۆرانی|هەورامی وهتد.

زمانی بیانی: ………….

ئەگەر سەرنجێکی تایبەتتان هەیە بۆ دەستەی ڕێوەبەری پێنی کورد: ……..
(ڕەخنە، پێشنیار، داواکاری و هتد)

تێبینی: تکایە هەموو کەسێک بە کوردی و زاراوەی زگماکی خۆی بۆمان بنووسێت.

سڵاو و سەرکەوتن
سکرتاریەتی گشتی پێنی کورد

RÊZIKNAMEYA PENA KURD A DERBASDAR

/in , , ,

 

NAVENDA PENa KURD

Mêjûya Pejirandina Rêbazê: 1988/ Almanya

Nûkirina Rêbazê: Kongreya Dehemîn, Almanya/Oldenburg (22/06/2019)

AVAKIRINA PENa KURD

Hîmên avakirina Navenda PENa Kurd, di sala 1980’yî de bi hewldanên rewşenbîrên kurd ên li derveyî Kurdistanê hatin danîn.

Sala 1988’an, di Civîna Giştî ya PENa Navneteweyî ya ku li Cambridge-Îngilistanê hat çêkirin de, hat pêşniyazkirin ku “Navenda PENa Kurd” ava bibe. Civîna Giştî ya PENa Navneteweyî ev pêşniyaz pejirand û Navenda PENa Kurd ava bû.

Bi vî awayî Navenda PENa Kurd li derveyî welêt, di mercên sirgûniyê de, li Almanyayê, bû navendeke fermî ya PEN Navneteweyî û li gor Rêbazeke amadekirî, dest bi xebatên xwe kir.

HÊMANÊN BINGEHÎN

Navê Saziyê

Xal 1- Navê Saziyê “Navenda PENa Kurd” e. Nivîsîna “PENa Kurd” tê wateya “Navenda PENa Kurd”

Navenda Saziyê

Xal 2- Navenda PENa Kurd Amed e.

Xal 3- PENa Kurd, li ser Hêmanên Bingehîn ên PENa Navneteweyî hatiye avakirin.

PENa Kurd, azadiya ramanê diparêze û astengkirina ragihandina ramanê napejirîne.

Wêje sînoran nas nake, PENê bi vê hişmediyê tevdigerin.

Di her rewşê de û bi taybetî di rewşa şer de, hunermend û berhemên hunerî li hember siyaseta nijadperestiyê tên parastin. Endamên PENê li hemberî serdestiya çînî, neteweyî, nijadî û zayendî, têdikoşin; ji bo ramana azad û aştiya cîhanê dixebitin.

PENa Kurd, azadiya çapemeniyê diparêze, sansorê napejirîne, piştgiriyê dide çapemeniya azad.

PENa Kurd kiryarên neheq ên hikûmat û dewletan rexne dike, li dijî van kiryaran kampanyayan li dar dixe.

PENa Kurd bêyî cudahiya neteweyî, nijadî, zayendî, zimanî, reng û olî; hemû nivîskar, wergêr, edîtor, rojnamevan û weşangerên ku van armancan dipejirînin, destek dike.

Li hemberî tundrewiya siyasî, nijadperestî, olperestî û zayendkariyê têdikoşe û piştgiriya kesên ji ber van sedeman di bin hêrîşan de ne û ji ber hebûnên xwe yên xwezayî di bin çav û xetereyê de ne, dike.

Çi li Kurdistanê û çi jî li devereke din a dinyayê neheqî, zordarî, çewisandin hebe, PENa Kurd li hember radibe, bertekan nîşan dide.

Xal 4- Peywira sereke ya PEN a Kurd, lihemberderketina qedexekirin, asîmîlasyon û astengkirina zimanê kurdî ye.

PENa Kurd, ziman û wêjeya kurdî bi dinyayê dide nasandin û di navbera ziman û wêjeya gelên din de wek pirekê rol digire.

PENa Kurd ji bo parastin, pêşketin û pêşxistina zimanê kurdî xebatan dike. Sazî û kesên ku di warê ziman, wêje, çand û hunera kurdan de xebatê dikin, destek dike.

PENa Kurd piştgiriya xebatên li çar aliyê Kurdistanê yên ji bo ku kurdî bibe zimanê fermî yê rêveberî, perwerdehî, bazirganî û civakî, dike.

PENa Kurd têkoşîna ji bo “perwerdehiya bi kurdî” ya li Kurdistanê û derveyî Kurdistanê destek dike.

PENa Kurd han dide ku nivîskar, hunermend, bîrmend û rewşenbîrên kurd xebatên xwe bi kurdî bikin.

PENa Kurd ji bo danasîna çand û hunera kurdî xebatan dike.

PENa Kurd hewl dide ku tevahiya nivîskarên kurd di bin banê xwe de bicivîne û yekîtiya nivîskarên Kurdistanê xurtir bike.

Cure û Qadên Xebatê

Xal 5- Ji bo Hêmanên Bingehîn û armancên xwe yên ku hatine destnîşankirin PENa Kurd;

Hejmara endamên xwe zêde dike.

Beşdarî civîn û çalakiyên PENa Navneteweyî dibe. Raporên pêwîst pêşkêş dike.

Konferans, panel, semîner û komxebatan li dar dixe.

Komên xwendina wêjeya kurdî saz dike, destekê dide kes û komên ku bi vê mebestê xebatê dikin.

Beşdarî çalakiyên ku ji aliyê saziyên din ve ji bo zimên, wêje, çand û hunerê tên kirin, dibe.

Xebatên standartkirin û pêşxistina zaravayên kurdî han dide û destek dike.

Çapkirin û danasîna berhemên endamên xwe destek dike.

Ji bo berhemên wêjeyî yên kurdî wergerin zimanên biyanî hewl dide.

Ji bo pêşketina weşangeriya kurdî hewl dide.

Bernameyên rojên taybet ên neteweyî û navneteweyî li dar dixe.

Li gor derfetan desteka dadî dide endamên xwe.

Endametî

Xal 6- Nivîskar, rojnamevan, edîtor, wergêr, zimanzan, weşanger, akademîsyen ên li ser; ziman, wêje, çand û hunera kurdî xebatan dikin, bi şertê ku “Hêmnanên Bingehîn” ên vê rêbazê qebûl dikin û herî kêm xwediyê du berhemên weşandî ne, dikarin bibin endamên PENa Kurd.

Kesên ku derfeta weşana berhemên xwe bi dest nexistibin, lê bi nivîsên xwe yên di rojname, kovar, malperên internetê de wek nivîskar hatibin nasîn jî dikarin bibin endam.

Nivîskar, rojnamevan, edîtor, wergêr, zimanzan, weşanger û akademîsyenên Kurdistanî yên ku bi zimanekî biyanî dinivîsin jî, bi biryara Komîteya Birêvebera Giştî (KBG) ya bi yekdengî, dikarin bibin endam.

Endametiya Rûmetê û Endametiya Piştgir

Xal 7- KBG dikare endametiya rûmetê bide nivîskarên kurd ên bi helwest û xebatên xwe bûbin malê civakê. Her wiha, nivîskar, rojnamevan, edîtor, wergêr, zimanzan, weşanger û akademîsyenên ne kurd, lê bi xebatên xwe wek dostên kurd û parêzvanên zimanê kurdî tên naskirin, heke werin pêşniyazkirin an KBG daxwaz bike û ew kes bi xwe jî bixwazin, dikarin wek endamên rûmetê werin pejirandin.

Endamên rûmetê salaneya endametiyê nadin.

Endamên rûmetê dikarin tevlî xebatan û civînên pêwist bibin, lê mafê wan ê dengdayînê nîn e.

Kesên ku bi gotin, kirin û bexşan piştgiriyê bidin PENa Kurd lê taybetiyên wan ên takekesî ji bo endambûna PENa Kurd ne guncaw bin dikarin wek endamên piştgir werin pejirandin.

Endamên piştgir dikarin tevlî xebatan û civînên pêwist bibin lê mafê wan ê dengdayînê û nasnamewergirtinê tune ye.

Serlêdana Endametiyê

Xal 8- Kesên ku li gor vê Rêbazê mafê wan ê endametiya PENa Kurd hebin, dikarin serlêdana endametiyê bikin.

Serlêdan bi “Daxwazname û Danasîna Endametiya PENa Kurd” û bi dagirtina “Forma Endametiyê” pêk tê.

Piştî ku dem û cihê civîna giştî tê diyarkirin, nirxandina serlêdanên endaman tê rawestandin; ango nirxandina serlêdanên kesên ku piştî dem û cihê civîna giştî hatiye diyarkirin serî li endametiyê didin, li benda KBG’ya nû tê hiştin.

Şert û mercên pejirandin an redkirina serlêdanên endametiyê û karên ku dê werin kirin di belgeya “Revebirnameya PENa Kurd” de tên destnîşankirin.

Endamên PENa Kurd di heman demê de, dibin endamên PENa Navneteweyî.

Ji Endametiyê Derketin

Xal 9- Her endamek dikare bi daxwaznameyeke fermî ya nivîskî ji endametiyê derkeve. KBG piştî serlêdana endamê/a ku ev daxwaz kiriye, di civîna xwe ya yekemîn de, bê nîqaş daxwazê erê dike. Bi nivîsekê kesê/a têkildar agahdar dike.

Ji Endametiyê Derxistin

Xal 10 – KBG dikare;

Endamên bi axaftin, nivîsîn û bi tevgera xwe, li dijî “Hêmanên Bingehîn” ên vê Rêbazê tevdigerin;

Endamên ku peywirên xwe yên endametiyê bi cih naynin, ji endametiyê derxîne.

Endamên ku du salan li ser hev heqê endametiya xwe neşînin, piştî ku ji aliyê KBG’yê ve bi awayekî fermî bên agahdarkirin, dikarin ji endametiyê werin derxistin. Heke bixwazin careke din bibin endam, divê ji nû ve forma endametiyê dagirin û serlêdana wan ji aliyê KBG’yê ve bê nirxandin.

Kesên ku ji aliyê KBG’yê ve wek endam tên pejirandin û bi “Nameya Pîrozbahiyê/Bixêrhatinê” tên agahdarkirin, heke di nava sê mehan de heqê endametiya xwe ranezînin ser hesabê Navenda PENa Kurd, piştî şiyarkirina ji aliyê KBG’yê ve, dê ji endametiyê werin derxistin.

Bicihanîna vî karî di belgeya “Rêvebirnameya PENa Kurd” de tê destnîşankirin.

Organên PENa Kurd

Xal 11- Organên PENa Kurd ev in.

  1. Civîna Giştî (Kongre)
  2. Komîteya Birêvebiriya Giştî (KBG)
  3. Komîteya Berfireh a Şêwrê
  4. Komîteyên Domdar
  5. Komîteyên Alîkar ên Demî
  6. Nûnertî
  1. CIVÎNA GIŞTÎ (KONGRE)

Xal 12- Civîna Giştî,  ji tevaya endamên PENa Kurd pêk tê û organa herî bilind a PENa Kurd e.

Civîna Giştî, li ser xalên jêr biryardar e;

Guhertin an nûkirina, mebestên (armancên) PENa Kurd.

Guhertin an nûkirina Rêbaza PENa Kurd.

Erêkirin an redkirina Rapora Xebatê û Rapora Darayî ya KBG’yê.

Hilbijartina Komîteya Birêvebir a Giştî (KBG)

Erêkirin an redkirina rapor û pêşniyazên endaman û KBG’yê.

Dayîna birayra dawîn a têkildarî serlêdana endamên ku ji aliyê KBG’yê ve ji endametiyê hatine derxistin.

Dawîlêanîna Saziyê.

Guherîna çar xalên destpêkê ku di bin serenavê “Hêmanên Bingehîn” û xala “Hevserokatiyê” ya 21’emîn a di vê Rêbazê de hatine nivîsîn, bi  erêkirina 2/3 endamên hazir ên li Civîna Giştî pêkan e.

Amadekarî û Lidarxistina Civîna Giştî

Xal 13- Civîna Giştî ya asayî, sê salan carekê bi tevlîbûna endamên ku endametiya wan didome, li cihê ku KBG’yê diyar kiriye dicive.

Hûrgiliyên amadekarî û xebatên Kongreyê yên wek;

Amadekariyên Civîna Giştî, Rojeva Civîna Giştî, Xalên Rojevê, Vekirina Civîna Giştî, Hilbijartina Rêvebiriya Civîna Giştî (Dîwana Kongreyê), Amadekirina Dosyayê ji bo Dîwanê, Dîwana Kongreyê, Desteya Hilbijartinê, berendambûn û hilbijartin, di belgeya “Rêvebirnameya PENa Kurd” de tên destnîşankirin.

Kongreya Awarte

Xal 14- Komîteya Birêvebir a Giştî, pêwîst bibîne, dikare biryara Civîna Giştî ya Awarte bide.

Ji pêncan yekê (1/5) tevahiya endaman jî dikarin bi awayekî nivîskî ji KBG’yê daxwaza civîna awarte bikin.

Di belgeya, “Rêvebirnameya PENa Kurd” de şert û mercên Civîna Giştî ya Awarte tên destnîşankirin.

Di KBG’yê de Nunertiya Çar Aliyan û ya Derveyî Welêt

Xal 15- Civîna Giştî hewl dide ku ji her çar aliyan û ji derveyî welêt herî kêm yek esîl, yek yedek endam di KBG’yê de cih bigire.

Ji ber ku Navenda saziyê li Amedê ye, divê herî kêm sê asîl û du yedek, ji endamên Bakur, ji bo KBG’yê werin hilbijartin.

Heke ji bo berendametiyê serlêdana endamên ji aliyekî nîn bin; endamekî/e ji wî aliyî yê/a ku li derveyî welêt dijî, dikare ji bo nûnertiya wî aliyî were hilbijartin.

Di KBG’yê de Hebûna Endamên Jin

Xal 16- PENa Kurd di her warê jiyanê de girîngiyê dide  hebûna jinan. Bo wê çendê, divê di lîsteya esîl a KBG’yê de herî kêm 3 jin; bi yedekan ve jî herî kêm 5 jin  (3+2) cî bigirin. Heke berendamên jin pirtir bin li gor hejmara dengên ku wergirtine tên hilbijartin.

Hejmara berendamên jin kêmî hejmarên ku hatine diyarkirin be, berendamên jin hemû tên hilbijartin.

Di KBG’yê de Temsîla Zaravayên Kurdî

Xal 17-  PENa Kurd girîngiyê dide hemû zaravayên kurdî, zaravayan diparêze, ji bo pêşketina zaravayan hewl dide.

Heke pêkan be, di KBG’yê de herî kêm nûneriya sê zaravayên kurdî (Kurmancî, Soranî, Kirmanckî) hebe.

Bi taybetî ji bo ku endamên kirmanc di KBG’yê de cih bigirin, endamên PENa Kurd hestiyar tevdigerin.

  • KOMÎTEYA  BIRÊVEBIR A GIŞTÎ (KBG)

Xal 18- Pîştî Civîna Giştî, Komîteya Birêvebir a Giştî (KBG) komîteya biryardar e.

KBG ji neh endamên esîl û şeş endamên yedek ên ku di Civîna Giştî de, ji bo sê salan hatine hilbijartin, pêk tê.

Li gor pêwistiyan KBG dikare pêşniyaz bike ku hejmara rêvebiriyê kêm an zêde bibe. Bi erêkirina Civîna Giştî, di wê kongreyê de bi qasî hejmara nû endamên KBG’yê tên hilbijartin.

Heta pêkan be, pêwist e ji wan 9 endamên esîl ên KBG’yê 3 endam ji Bakur, 2 endam ji Başûr, 2 endam ji Rojhilat û 2 endam jî Rojavayê Kurdistanê bin. Her wiha ji 6 endamên cihgir jî pêwist e 3 ji Bakur, 1 ji Başûr, 1 Rojhilat û 1 jî ji Rojavayê Kurdistanê be da ku nûneriya çar aliyên Kurdistanê di rêveberiya PENa Kurd de hebe.

Peywirên KBG’yê

Xal 19-  KBG li ser bingeha Rêbazên PENa Kurd û PENa Navneteweyî dixebite. Peywirên KBG’yê ev in;

Bicihanîna biryarên Civîna Giştî.

Xurtkirina têkiliyên bi PENa Navneteweyî û PENên din re.

Amadekirina nivîs û raporên pêwîst ji bo PENa Navneteweyî.

Tevlîbûna kongre, konferans, panel û civînên ji aliyê PENa Navneteweyî û PENên din ve tên lidarxistin.

Lidarxistina konferans, panel, kargeh, komxebat û civînên din ên têkildarî zimên, wêje û hunerê yên navxweyî û navneteweyî.

Parastina azadiya ramanê parastina zimên, wêje, çand û hunera kurdî.

Parastina mafên endaman û nivîskarên din.

Parastina aştiya cîhanê.

Hevkariya bi sazî û rêxistinên ku ji bo heman armancan kar dikin re.

Weşandina kovar û pirtûkan.

Amadekirina fîlm û videoyan.

Bikaranîna medyaya civakî.

Pîrozkirin û yadkirina rojên taybet ên neteweyî û navneteweyî.

Firehkirina tora rêxistinî, zêdekirina endaman.

Avakirina Komîteyên Domdar û yên Alîkar, Komîteya Berfireh a Şêwrê û Nûnertiyên Saziyê.

Amadekirina Civîna Giştî.

Civîna Yekemîn a KBG’yê

Xal 20-KBG piştî Civîna Giştî, herî dereng di nava sê rojan de, bi rojeva “Karbeşiya Navxweyî”, di bin rêvebiriya Serokê/a Dîwana Civîna Giştî de, civîna xwe ya yekemîn pêk tîne.

Di civîna yekemîn de bi dengdanê;

Du Hevserok

Sekreterê/a Giştî

Hesabgir

Tên hilbijartin.

Li gor pêwistiyan KBG dikare endamên xwe yên mayî wek alîgirên Hevserokan, Sekreterê Giştî û Hesabgir peywirdar bike, an jî endamên mayî dikarin bibin serokên Komîteyên Domdar an peywirên din bigirin.

Di vê civîna 1’emîn a KBG’yê de ji bo diyarkirina peywiran bi tenê endamên esîl dikarin deng bidin.

Her wiha endamekî/e esîl ê/a KBG’yê yê/a ku bêyî tu sedeman beşdarî civîn û xebatên navxweyî nebe dikare ji rêveberiya esîl were derxistin û endamekî/e cihgir ê/a ji  heman aliyê welêt ê/a ku dengê herî zêde wergirtiye bikeve dewsa wî/ê.

Dîsa endamên cihgir ên ku bêyî tu sedeman diyar bikin li ser beşdarî 2 civînên KBG’yê nebin, bi biryardana KBG’yê dikarin ji nava komên fermî yên PENa Kurd ên e-mail û aplîkasyonên civakî bên derxistin.

Hevserokatî

Xal 21- Serokatiya PENa Kurd, bi pergala hevserokatiyê pêk tê. Li gor vê pergalê di KBG’yê de; yek jin, yek jî mêr du hevserok cî digirin.

Di warê nûnertî, rayedarî û peywiran de; di nava hevserokan de, wekheviyeke tam heye. Hevserok bi hev re, an her yek bi serê xwe, li welêt û li derveyî welêt, nûnertiya PENa Kurd dikin.

Hevserok, di civîna yekemîn a KBG’yê de tên hilbijartin.

Hevserokên PENa Kurd;

Çavdêrî û bicîanîna biryarên di Civîna Giştî û yên di civînên KBG’yê de hatine dayîn, dikin.

Ji bo kar û xebatê li gor rê û rêbazên PENa Navneteweyî û PENa Kurd, berpirsiyar in.

Çavdêriya xebatên Komîte û Nûnertiyan dikin, di xebatên wan de dibin alîkar.

Li ser navê PEN a Kurd, ji bo raya giştî daxuyaniyan; ji bo endaman giştînameyan belav dikin.

Di nava endam û rêvebiran de hemahengiyê saz dikin.

Bi dorveger civînan bi rê ve dibin.

Hevserok dikarin di nava xwe de karbeşiyê bikin.

Hevserokên KBG’yê nabe ku zêdetirî 2 kongreyên asayî yên li pey hev, werin hilbijartin. Ji bo hevserokek ji nû ve were hilbijartin, divê herî kêm kongreyeke asayî di ser de derbas bûbe.

Serokên Rûmetê

Xal 22- Kesên ku 2 serdeman li ser hev serokatî yan jî hevserokatiya PENa Kurd kiribin û kesên ku ji aliyê KBG’yê ve hatibin pêşniyazkirin, xelateke wêjeyî ya mezin wergirtibin û şayesteyî serokatiya rûmetê/şanaziyê bin bi dengdana vekirî ya di Civîna Giştî de dikarin wek serokên rûmetê bên hilbijartin. Serokên Rûmetê endamên xwezayî yên KBG’yê ne. Dikarin beşdarî civînên KBG’yê bibin, biaxivin, pêşniyazên xwe bînin zimên lê tevlî dengdana biryarên KBG’yê nabin.

Şêweyê Xebatên KBG’yê

Xal 23- Şêweyênlidarxistina civînan, biryar, dengdan, plansazî, rêxistinbûn, encamnameya civînan di belgeya “Rêvebirnameya PENa Kurd” de tên destnîşankirin.

Sekreterê/a Giştî

Xal 24-Sekreterê/a Giştî di civîna yekemîn a KBG’yê de tê hilbijartin. Sekreterê/a Giştî; Serlêdanên endametiyê werdigire, belgeyên wan berhev dike û pêşkêşî civîna KBG’yê dike. Erêkirin an redkirina endametiyê radigihîne kesên ku serlêdan kirine.

Lîsteya endaman, belge, navnîşan, e-mail û belgeyên din ên endaman bi berdewamî nû dike.

Piştî şêwra bi hevserokan re, rojeva civîna KBG’yê amade dike, herî kêm beriya roja diyarkirî bi du rojan endamên KBG’yê ji roj û rojeva civîna KBG’yê agahdar dike.

Roja civînê; li ser înternetê bangî endaman dike, civînê amade dike.

Raporên Komîteyan tên ber destê Sekreterê/a Giştî, ew jî raporan pêşkêşî civîna KBG’yê dike.

Nasnameyên endaman amade dike yan jî dide amadekirin.

Arşîva PENa Kurd digire, rojane nû dike.

Ji bo van kar û xebatan alîkariyê ji endaman dixwaze.

Dahatên Saziyê

Xal 25-  Dahatên PENa Kurd ev in;

Pereyên salaneya endaman. Li Kurdistanê salaneya endaman 30.00 Euro, (Sih Euro) an bi qasî wê, pereyê herêmî ye. Li derveyî Kurdistanê 60.00 Euro (Şêst Euro) ye.

Endamên ku nikaribin salaneya xwe bidin, bi nameyekê KBG’yê agahdar dikin. KBG li ser rewşê biryarekê dide.

Bexşên endam û dilxwazên PENa Kurd.

Hatinên ji çalakiyên wek; konser, konferans û şahiyên piştgiriyê. Firotina pirtûk, kovar, nasnameya PENa Kurd, rozet  û materyalên danasîna PENa Kurd.

Bexşên saziyên navneteweyî yên ku didin projeyên zimên, çand û hunerî, yên komeleyên sîvîl.

Her projeyek ku ji aliyê saziyeke xêrxwazî ve hatibe fînansekirin ku PENa Kurd bi rê ve bibe.

Xerckirina Pereyên Saziyê

Xal 26- Pereyê saziyê tenê di ber lêçûnên xebat û çalakiyan de tê xerckirin. Endamên KBG’yê û hemû endam bi dildarî dixebitin. Tu kes ji kaseya PENa Kurd pereyan nagire.

Hesabgir

Xal 27- Hesabgirê/a PENa Kurd di civîna yekemîn a KBG’yê de tê hilbijartin. Hesabgir berpirsê/a yekemîn ê/a darayî ye. Salaneya endametiyê (dahat) ya endaman û bexşan berhev dike, di deftera kaseya PENa Kurd de tomar dike. Hemû endamên KBG’yê jî di warê berhevkirina salaneya endaman de dikevin nav hewldanan. Bêyî biryara KBG’yê pere nayê xerckirin.

Berpirsê/a amadekirina butçeya saziyê, hesabgir e. Rapora hesab, dahat û lêçûnan li gor belgeya “Rêvebirnameya PENa Kurd” saz û berhev dike. Hesabgir, ji sê mehan carekê, bi nivîskî, rapora hesabên saziyê dide KBG’yê.

Ji bo Civîna Giştî Rapora Darayî amade dike.

Amadekariyên ji bo Civîna Giştî

Xal 28- KBG beriya Civîna Giştî;

  1. Rapora Xebatên KBG’yê
  2. Rapora Darayî ya KBG’yê

Amade dike.

Hûrgiliyên van xebatan di “Rêvebirnameya PENa Kurd” de were destnîşankirin.

  • KOMÎTEYÊN DOMDAR

Xal 29- KBG çar komîteyên domdar ên sereke yên ku PENa Navneteweyî jî ava kirine, ava dike.

  1. Komîteya Nivîskarên ji bo Aştiyê – KNbA
  2. Komîteya Nivîskarên di Zîndanan de – KNdZ
  3. Komîteya Nivîskarên Jin – KNJ
  4. Komîteya Mafê Ziman û Wergerê – KMZW

Ji bilî van komîteyan, KBG dikare komîteyên wek;

  1. Komîteya Têkiliyên bi Çapemeniyê re
  2. Komîteya Teknîkî ya Medyaya Civakî
  3. Komîteya Zaravayên Kurdî
  4. Komîteya Peywendiyên Kurdistanî
  5. Komîteya Têkiliyên bi Endamên li Derveyî Welêt re

Ava bike. Li gor pêwistiyan dikare komîteyên din jî ava bike.

  • KOMÎTEYÊN  ALÎKAR ên DEMÎ

Xal 30- Komîteyên Alîkar ji pisporên karên taybet (ji endamên PENa Kurd an ji kesên  neendam) pêk tên.

Komîteyên Alîkar li gor pêwistiya xebatek, çalakiyek, amadekirina raporekê yan birêvebirina projeyekê ji aliyê KBG’yê yan jî ji aliyê Komîteyeke Domdar ve tên avakirin. Dema proje, xebat an çalakî diqede, peywira komîteya alîkar jî diqede. Komîte der barê xebata xwe de raporekê dide KBG’yê û komîte belav dibe.

Komîteyên Alîkar, bi destê kîjan Komîteyê hatibin avakirin, plansaziya wê jî ji aliyê wê komîteyê ve tê çêkirin.

Komîteyên domdar û yên alîkar ji çend kesan pêk tên, berpirsiyariya komîteyan û şêweya xebat û civînên Komîteyan di belgeya “Rêvebirnameya PENa Kurd”  de tê destnîşankirin.

  • KOMÎTEYA BERFIREH a ŞÊWRÊ

Xal 31- Komîteya Berfireh a Şêwrê ji endamên KBG’yê, Serokên Rûmetê, Komîteyên Domdar û ji endamên çalak ên xebatan nas dikin û dikarin bibin alîkar pêk tê. Pêwistî pê hebe KBG dikare bangî Komîteyên alîkar jî bike. Ew Komîteyeke şêwrê ye.

Li ser daxwaza KBG’yê dicive. Li ser xalên Rojeva ku KBG destnîşan dike, her endamek ramanên xwe pêşkêş dike. Di civînê de xalên rojevê nayên dengdanê. Heke pêwistiya biryarekê hebe, KBG biryara dawîn dide. Encamnameya civîna KBG’yê ji vê komîteyê re jî tê şandin.

  • NÛNERTÎ

Xal 32 – KBG li çar aliyên Kurdistanê û li derveyî welêt li gorî zêdebûna endaman û pêdiviya bi xebatê ya li herêmekê, bajarakî an jî welatekî nûneran diyar dike.

Di nava endamên li herêma xwe de hemahengiyê saz dikin, endamên nû peyde dikin.

Nûnertî li gor “Rêbaz” û “Rêvebirnameya PENa Kurd”  û peywirên ku KBG diyar kirine, dixebite.

Şêweya xebata nûneran (civîn, rapor, biryar) wek şêweya xebatên Komîteyên Domdar e.

Rêvebirnameya PENa Kurd

Xal 33 – KBG li ser  bingeha vê Rêbazê, Rêvebirnameya PENa Kurd amade dike, dikare li Rêvebirnameya amadekirî xalan zêde bike, xalên nû deyne.

Dawîlêanîna Saziyê

Xal 34-  Civîna Giştî rayedar e ku saziyê jihevhilweşîne. Biryareke wisa hatibe dayîn, hemû sermayeyên saziyê bexşî saziyeke ziman an çanda kurdî dibin. Ew Sazî jî tenê ji bo mebestên civakî yên giştî, yan jî ji bo mebestên xêrxwaziyê dikare wan sermayeyan bi kar bîne.

Xal 35-Ev Rêbaz, ji 35 xalan pêk tê. Di Civîna Giştî ya PENa Kurd a Dehemîn de (22/06/2019 Almanya- Oldenburg) hatiye pejirandin.

Di Civîna Giştî ya 12’emîn a Navenda PENa Kurd a li Oldenburg/Almanyayê (06/09/2025) de ev rêzikname wekî derbasdar pejiriye. Ji bo hemû rêvebir, endam û berendaman esas e.

 

Komîteya Birêvebir a Giştî (KBG)

  • Rojvîn Perîşan (Hevseroka Navenda PENa Kurd)
  • Mîran Abraham (Hevserokê Navenda PENa Kurd)
  • Azad Zal (Sekreterê Giştî yê Navenda PENa Kurd)
  • Kakşar Oremar (Berpirsê Darayî yê Navenda PENa Kurd)
  • Abdullah Hîcab (Endamê Desteya Rêveber ê Navenda PENa Kurd)
  • Dîmen Sohrabî (Endama Desteya Rêveber a Navenda PENa Kurd)
  • Omer Fîdan (Endamê Desteya Rêveber ê Navenda PENa Kurd)
  • Salih Demîcer (Endamê Desteya Rêveber ê Navenda PENa Kurd)
  • Şina Fayîq (Endamê Desteya Rêveber ê Navenda PENa Kurd)

20.09.2025

PENa Kurd hedef girtina Rojnamevanên Kurd li alyê dewleta Turkiye Şermezar dike

/in , ,

Ji bo raya Giştî, hev rê û hempîşeyên me

Di berdewamiya êrişên dewleta Tirk bo ser nivîskar, rojnamevan û kesên sivîl, îro 23’ê Tebaxê di encama êrişa firokeyên bê firokevan a Dewleta Tirk de li bajarokê Seyid Sadiq a ser bi Parêzgeha Silêmaniyê a Başûrê Kurdistanê de sê rojnamevanên Kompanya Çetir di dema cîbicîh kirina erkê xwe yê rojnamevaniyê de hatine armanc kirin û bûne qurbanî.

Di encama êrişê de Gulistan Tara a (40 salî) û Hêro Behaedîn a (27 salî) jiyana xwe ji dest dane û rojnamevanê bi navê Rêbîn Bekir ê (30 salî) bi dijwarî birîndar bûye.

Ev êriş, zext, girtin, dagîrkarî û araman girtina sivîlan li jêr her navekî de û li gor qanûnen navnetewî nayên qebûl kirin.
Em weke Navenda PEN’a Kurd van kiryaran bi tundî şermezar dikin û hevxemiyê bi hevalên xwe Kompaniya Çetir re radigehînîn. Herwiha ji hevrê û hevpîşeyên xwe li seranserê cîhanê dixwazin li hember van zulm û zordariyan bibine dengê aştî û azadiyê.

Ji bet dagîrkeriya Dewleta Tirk bo ser ax û gelê Kurdistanê de bi sedan gund li Bakur, Rojava û Başûrê Kurdistanê hatine wêran kirin, çol kirin û tirsa rojane ya xelkên herêmên cuda.

Di encama oparasyonên leşkerî yên Dewleta Tirk bo ser Başûrê Kursistanê de ku ji 16’ê Hizîrana 2020’ê de destpê kirbû, heta niha 62 gund hatine dagîr kirin û ev yek bûye sedema valakirina van deveran û rêgiriya ji xelkê bo vegera bo ser cîh warên xwe.

Li gor daneyên fermî yên Tîma Kurdistan – Îraqî a Rêxistina Community Peacemaker Team (CPT) a Amerîkî ku roja 14’ê Tebaxa 2024’ê ji raya giştî re hatiye ragehandin, di encama êrişên hewayî yên dewleta Tirkiyê li Başûrê Kurdistanê de 484 kesên sivîl bûne qurbanî ku ji vê hejmarê (243 kesan jiyana xwe ji dest dane û 241 kes jî birîndar bûne).

Di heman rapora CPT yê de hatiye: “9 gund bi temamî hatine vala kirin, herî kêm 184 malbatan cîh warên xwe terikandine û koçber bûne, nêzî 68,000 donim erd û daristan ji aliyê Dewleta Tirkiyê ve hatine şewitandin û peywendiyên telefonî yên di navbera 110 gundan hatiye qut kirin”.

Armanc girtina hevwelatiyên sivîl yek ji wan tawanên Dewleta Tirk e ku em rojane li deverên cuda yên Kurdistanê dibihîzin û îro jî arman girtina sê rojnavenanên Kompaniya Çetirê, em dilgiran û xemgîn kirin.

Komîteya Rêvebir a Navenda PENa Kurd
23’ê Tebaxa 2024’ê

Hevserokê Pena Kurd bi nûnerê Hikûmeta Herêma Kurdistanê re behsa rewşa azadiya derbirînê dike

/in

Hevserokatiya Navenda Pena Kurd bi nûnerê Hikûmeta Herêma Kurdistanê li Yekîtiya Ewropayê re civiya û rewşa azadiya ragihandinê li Başûrê Kurdistanê û hewlên azadkirina rojnamevan Silêman Ehmed gotûbêj kirin.

Duh 06.12.2023ê, Omer Fîdan Hevserokê Navenda Pena Kurd li Bruksel a Belçîkayê, serdana nûneratiya hikûmeta herêma Kurdistanê li Ewropayê kir û li gel nûnerê hikûmeta herêma Kurdistanê li Yekêtiya Ewropayê Dilawar Azhgayî civiya.

Armanca serdanê gotûbêjkirina rewşa azadiya derbirînê li Başûrê Kurdistanê û şirovekirina rewşa rojnamevan Silêman Ehmed bû ku 42 roj in ji aliyê dezgehên ewlehiyê yên parêzgeha Duhokê ve hatiye girtin.

Di hevdîtinê de Hevserokê Navenda Pena Kurd Omer Fîdan li ser girîngiya azadiya derbirrîn û rojnamegeriyê axivî û her wiha îşaret bi xebatên Navenda Pênûsa Kurd ji bo bidestxistina vî mafî kir.
Omer Fîdan li ser girtina Silêman Ehmed ku rewşa dawî ya rojnamegerên girtî ye, ji Dilawar Azhgayî re axivî û daxwaza berdana wî kir.

Li hember vê yekê nûnerê Hikûmeta Herêma Kurdistanê li Yekîtiya Ewropayê soz da ku ji Hikûmeta Herêma Kurdistanê daxwaza zelalkirina rewşa rojnamevan Silêman Ehmed bike.

Rojnameger Şêrwan Şêrwanî û Qereman Şukrî Zeynedîn 3 sal in li Herêma Kurdistanê di girtîgehê de ne, di 25’ê Cotmeha 2013’an de nûçegihanê beşa erebî ya ajansa Rojnews’ê Silêman Ehmed ji aliyê hêzên ewlehiyê ve hate girtin. û destûr nayê dayîn ku kes serdana wî bike.

Ji Çepemenî û Raya Giştî re

/in

Wek dewleteke ku hebûna xwe di tunekirina Kurdan de dibîne û li tevahiya cîhanê serperiştiya êrîşên bi her awayî yên li hemberî Kurdan dike, dewleta Tirk, ev demek e ku dîsa dixwaze bi êrîşên li hemberî Kurdan qirêja xwe ya nava xwe bi xwîna Kurdan bişo. Li başûrê Kurdistanê bi reşkujî, bombebaran û operasyonan; li başûrê rojavayê Kurdistanê bi destê çeteyên hov û bombebaranan; li bakurê Kurdistanê jî bi girtin, wendakirin û kuştinan, bi rêbazên hovane yên dermirovî û derhiqûqî tevahiya mafên Kurdan binpê dike û bi awayekî eşkere dixwaze Kurdan tune bike.

Bi taybetî jî ev çend roj in ku di tevahiya qadên cîhanê de gefan li Kurdan dixwe, bi êrîşên dermirovî û derhiqûqî li başûrê rojavayê Kurdistanê, li hemberî tevahiya nirxên mirovbûnê, di serî de mafê jiyanê, tevahiya mafên Kurdan binpê dike û dixwaze destkeftiyên Kurdan tune bike. Bi zanîn û li pêşberî çavên tevahiya cîhanê, wek ku Wezîrê Karê Derve yê Tirkan bi awayekî eşkere got, çavkaniyên jiyanî bombebaran dike, sîvîlan qetil dike û qadên ku Kurd bi awayekî azad tê de dijîn dixwaze dagir bike. Li hemberî van kirinan di serî de rejîma li Sûriyeyê, tu hêzeke xwedîgotin dengê xwe nake û ev yek jî dike ku dewleta Tirk êrîşên xwe roj bi roj gurtir bike, bi awayekî bêperwa, mafên Kurdan binpê bike û wan qetil bike.

Dîsa ligel ku di binê çavdêrî û parastina Neteweyên Yekbûyî de ye û bi her awayî qadeke sîvîl a jiyanê ye, êrîşên giran ên li ser sîvîlên li Wargeha Penaberan a Mexmûrê didomin, qadên jiyana rojane yên wek mizgeft û malên şêniyên li wir tên bombebarankirin. Di şert û mercên wiha de, di rewşeke ku mafê jiyanê di xetereyê de be, tevahiya mafên din jixwe binpê û bêwate dibin.

Wek Navenda PENa Kurd, em bangê li tevahiya rayedar, berpirs, sazî û dezgehên navneteweyî, raya giştî ya cîhanê dikin ku li hemberî êrîşên dewletên dagirker, piştgiriyê bidin Kurdan û ji bo girtina qada hewayî ya li başûrê rojavayê Kurdistanê dengê xwe berz bikin. Her wiha em bangê li tevahiya Kurdan dikin ku ji bo xurtkirina yekîtiya Kurdan bixebitin, hêviya xwe ji hevdîtinên bi dijminên Kurdan re qut bikin, li hemberî qetilkirina Kurdan li tevahiya cih û warên ku lê ne hevgiriya xwe xurt bikin, bi sekneke neteweyî û niştimanî dengê xwe bilind bikin.

08.10.2023

 

Komîteya Birêvebir a Giştî

Ya Navenda PENa Kurd

Ji Çepemenî û Raya Giştî re

/in

Wek dewleteke ku hebûna xwe di tunekirina Kurdan de dibîne û li tevahiya cîhanê serperiştiya êrîşên bi her awayî yên li hemberî Kurdan dike, dewleta Tirk, ev demek e ku dîsa dixwaze bi êrîşên li hemberî Kurdan qirêja xwe ya nava xwe bi xwîna Kurdan bişo. Li başûrê Kurdistanê bi reşkujî, bombebaran û operasyonan; li başûrê rojavayê Kurdistanê bi destê çeteyên hov û bombebaranan; li bakurê Kurdistanê jî bi girtin, wendakirin û kuştinan, bi rêbazên hovane yên dermirovî û derhiqûqî tevahiya mafên Kurdan binpê dike û bi awayekî eşkere dixwaze Kurdan tune bike.

Bi taybetî jî ev çend roj in ku di tevahiya qadên cîhanê de gefan li Kurdan dixwe, bi êrîşên dermirovî û derhiqûqî li başûrê rojavayê Kurdistanê, li hemberî tevahiya nirxên mirovbûnê, di serî de mafê jiyanê, tevahiya mafên Kurdan binpê dike û dixwaze destkeftiyên Kurdan tune bike. Bi zanîn û li pêşberî çavên tevahiya cîhanê, wek ku Wezîrê Karê Derve yê Tirkan bi awayekî eşkere got, çavkaniyên jiyanî bombebaran dike, sîvîlan qetil dike û qadên ku Kurd bi awayekî azad tê de dijîn dixwaze dagir bike. Li hemberî van kirinan di serî de rejîma li Sûriyeyê, tu hêzeke xwedîgotin dengê xwe nake û ev yek jî dike ku dewleta Tirk êrîşên xwe roj bi roj gurtir bike, bi awayekî bêperwa, mafên Kurdan binpê bike û wan qetil bike.

Dîsa ligel ku di binê çavdêrî û parastina Neteweyên Yekbûyî de ye û bi her awayî qadeke sîvîl a jiyanê ye, êrîşên giran ên li ser sîvîlên li Wargeha Penaberan a Mexmûrê didomin, qadên jiyana rojane yên wek mizgeft û malên şêniyên li wir tên bombebarankirin. Di şert û mercên wiha de, di rewşeke ku mafê jiyanê di xetereyê de be, tevahiya mafên din jixwe binpê û bêwate dibin.

Wek Navenda PENa Kurd, em bangê li tevahiya rayedar, berpirs, sazî û dezgehên navneteweyî, raya giştî ya cîhanê dikin ku li hemberî êrîşên dewletên dagirker, piştgiriyê bidin Kurdan û ji bo girtina qada hewayî ya li başûrê rojavayê Kurdistanê dengê xwe berz bikin. Her wiha em bangê li tevahiya Kurdan dikin ku ji bo xurtkirina yekîtiya Kurdan bixebitin, hêviya xwe ji hevdîtinên bi dijminên Kurdan re qut bikin, li hemberî qetilkirina Kurdan li tevahiya cih û warên ku lê ne hevgiriya xwe xurt bikin, bi sekneke neteweyî û niştimanî dengê xwe bilind bikin.

08.10.2023

 Komîteya Birêvebir a Giştî

Ya Navenda PENa Kurd

Li Stockholmê li ser Zimanê Kurdî semîner hat lidarxistin

/in ,

NAVENDA NÛÇEYAN – Bi pêşengiya Enstîtuya Kurdî ya Stockholmê, Yekitiya Mamosteyên Kurd li Swêd û PENa Kurd bi wesîleya 15’ê Gulanê Roja zimanê Kurdî semînerek hat dayin.

Li paytexta Swêd Stockholmê li ser Zimanê Kurdî semînerek hat lidarxistin. Semîner bi yek deqe rêzgirtinê dest pê kir û li pey xwendina helbest û stranê semîner bi mijarên hatî destnîşankirin, dest pê kir.

Piştî xwendina helbestek ji helbestvan Aynûr Aras, li ser mijara Ziman û Medya ev tişt hate gotin: “Ziman bi riya tv, radyo, rojname û kovara rojaneyî dibe, pêş dikeve û hemdemiya xwe distîne.”

Kurdan ji ber hezkirina xwe zimanê xwe parastine. Lê mixabin di van salên dawî de ew hezkirina kurdan jî kêm bûye. Nivîskar, dema tiştek dinivîsin, lazim e zimanekî sade û zelal hilbijêrin da ku her zarok an her xwendevanek Kurdî bikaribe bi hêsanî jê fam bike. Em weke mamoste, rewşenbîr, nivîskar lazim e her gotin, her nivîs û her tiştê ku bikin, lazim e bi zarok û ciwanên xwe bidin hezkirin, em vîna ji bo ziman xurt bikin.”

Semînera ku danê nîvro seet 13:00’an li salona ABF ya taxa Varby Gord dest pê kir, heya bi danê êvarî saet 17:00’an domand.

Nivîskar Mehmet Yavuz hat sirgunkirin

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Nivîskarê girtî Mehmet Yavuz û sê hevalên wî ji Girtîgeha Şakranê sirgunî Girtîgeha Tekirdag F 1 hat kirin.

Binpêkirin, zext û zordestiyên li girtîgehan her roj zêdetir dibin. Girtiyên poşmaniyê qebûl nakin nayên berdan, gelek girtî nexweşiyên wan giran in lê belê nayên berdan. Gelek girtî jî ji ber sedemên cuda tên sirgunkirin. Vê carê jî Nivîskarê girtî Mehmet Yavuz û sê hevalên wî ji Girtîgeha Şakranê sirgunî Girtîgeha Tekirdag F 1 hat kirin.

Ji ber pêşnivîsa kurdî hatin sirgunkirin

Nivîskarê girtî Mehmet Yavuz bi rêya malbata xwe ragihand ku ji ber pêşnivîsa kurdî mudurê girtîgehê Hesen Çîmen ew ji Girtîgeha Şakranê sirgunî Girtîgeha Tekirdag F 1 kiriye û 15 roj cezayê hucreyê li Mehmet Yavuz hatiye birîn.

Komara Îslamî û komkujiya Kurdan a 1979’ê, Qarna û Qelatan

/in

” Em çend rojan li cenazeyan digeriyan. Cenaze ji gund derxistibûn û avêtibûne nav gelî û newalên derdorê. Gelek kuştî biribûn çolê da wisa nîşan bidin ku di encama şer û fîrarê da hatine kuştin.

Kuştî bi rûyê xwe nedihatin nasîn, me beşek ji wan ji cil û bergên wan nas kirin. Dema me dest yan piyên miriyan digirtin ji laşê wan cuda dibûn. Xelkê gund behicî bûn û heya çend mehan nehatibûne ser xwe.”

Gotinên jor, vegotina cinayeteke din li Kurdistanê ne, îcar rojhilatê Kurdistanê û sala 1979’ê.

Piştî şoreşa gelên Îranê li dijî xanedana Pehlewî di sala 1979’ê da, li rojhilatê Kurdistanê Hizba Demopkratî Kurdistan (HDK) daxwaza otonomî û xwerêveberiya li herêmên kurdan di çarçoveya sînorên Îranê da kir. Piştî şoreşa gelên Îranê, qereqolên hikûmetê yên li herêmên Kurdan ji aliyê Kurdan ve hatine girtin û partiyên weke HDK, Komele hin grûpên çepgir yên weke Pêykar û Sazmanê Fedayiyanê Xelq (Rêxistin Fedayiyên Gel) dest bi xebatên çekdarî kirin. Ev yek di dawiyê de bû sedema şerê di navbera partiyên rojhilatê Kurdistanê û hikûmeta navendî, ku heya niha jî car bi car berdewam e.

Piştî wan bûyeran û bi hêzbûna partiyên Kurdî li rojhilatê Kurdistanê û daxwaza mafê otonomiyê di çarçoveya sînorên Îranê da, komara nû ava bûyî ya îslamî ya Îranê di bin rêbertiya Ayetullah Xumeynî da li Kurdistanê û li jêr navê ”Şerê bi kufrê” re li rojhilatê Kurdistanê komkujiyên mezin pêk anîn.

Serokê Îranê Ayetulah Xumeynî di 19’ê Tebaxa sala 1979’ê di daxuyaniyekê da ji raya giştî ya Îranê re ragehand: ”Ji derdora Îranê grûpên cuda cuda yên Artêş û pasdaran û xelkê bi xîret xwestine ku ez destûrê bidim ber bi Pawê ve biçin û meselê bidawî bikin. Ez spasiya wan dikim û ez dewlet, artêş û jandarmêriyê agahdar dikim, ger bi tank û top û hêzên çekdar heya 24 demjimêrên din Pawe neyê girtin ez wan berpirsyar dizanim û dibînim.”

Di rewşekî da ku radyo û televîzyonan fermana serokê Komara Îslamî li dijî Kurdan dixwendin ku êvareya heman rojê wî di nava nûnerên Meclisa Karnasan a bajarê Qumê da derbarê daxwaza gelê Kurd ji bo xwerêveberiyê gotibû: ”Me sînor azad kirin, pênûs azad kirin, axiftin azad kirin, partî azad kirin, bi xeyala ku ev jî xelkekin…ev xirabkar û têkder in, êdî çênabe bi wan kesan re bi nermî tevbigerî…Ev komeke xirabkar û rizî ne, em rê nadin her karê ku dilê wan dixwaze bikin. Niha jî nerazîne ku hûn bi xwe wan karan dikin. Weke yên ku çend roj berî niha…bi xwe xirabiyan dikin û dixine stuyê xelkê. Xelkekî wisane lazime bi şid bi wan re tevbigerin û bersiva wan bidin…”. (1)

Hikûmeta nû dest bi kar bûyî ya Xumeynî serkut û ji nav birina muxalifan weke take rêya parastina şoreşa xwe hilbijartibûn. Serkutên destpêkê bi bi darvekirina rayedar û berpirsên rejîma berê destpê kir û rewa bûna xwe li gor şert û mercên heyî û nerazîbûna xelkê ji rejîma berê û hêviyên ji hikûmeta nû dest bi kar bûyî digirt.

Destpêka serkuta Kurdistanê

Piştî daxuyaniya Xumeynî li bajarê Qumê bû ku Sadiq Xelxalî weke hakimê şerîetê, xwe ji bo sefera ber bi Kurdistanê ve amade kir. Pêla derkirina hukmên darvekirina kurdan ji aliyê Xelxalî ve berê ji Kirmanşan û Paweyê destpêkirin û piştre piraniya deverên rojhilatê Kurdistanê vegirt. 25’ê Tebaxê li Merîwan, 27’ê Tebaxê li Sine, 28’ê Tebaxê li Seqizê êriş pêkhatin û di encamê da li Merîwan 9, li Sine 11, li Seqizê 20, li Pawe 19 û li Mehabadê 6 hevwelatiyên kurd di dadgehên serpêyî û çend deqeyî de hatin darvekirin yan gulebaran kirin.

Komkujiya gundê Qarnê

2’ê Îlona sala 1979’ê û tenê heft meh ji serkeftina şoreşa gelên Îranê derbaz bûne. Hejmareke zêde ya hêzan bi cil û bergên leşkerî yên Sipah a Pasdaran êriş kirine ser gundê Qarna ku dikeve heft kîlometriya bakurê bajarê Neqedê, di encama êrisê da zêdetirî (49) kesên sivîl hatien gulebaran kirin.

”Meleyê gund, Mela Mehmûd Bêhterzade, quranek anî û û çû pêşiya çekdaran. Bi girî ji wan re got: ” sûnd bi vê qurana di destên min da, xelkê wî gundî bêguneh in, jin û zarokên wî gundî mijûlê jiyanê ne û tiştekî nizanin, ricayê dikim wan nekujin.

Çekdarên Îranî, sê caran ew dûr xistin, lê meleyê gund li ser hêvî û daxwaza ji nekuştina xelkê gund berdewam bû, sîngê wî kirine amanca guleyan, kefte xwarê, quran di dest de, serê wî jêkirin û kes nizane çi pêhat. Xelkê gund bawerin ku serê wî birine Tehranê.”

Li gor sîstema dabeşkirina Îranê, ev gund ji aliyê îdarî ve girêdayî qezaya Nexedê û ser bi bajarê Urmiyê ve ye.

Tevî ku ev komkujî bi komkujiya Qarna tê nas kirin, lê komkujî li gundên derdorê jî pêkhat. Kesên ku di êrişê da hatine kuştin, zarok, jin û kesên bi temen, sivîl û bê parastin bûn. Lê mesele bi kuştina hevwelatiyan bi dawî nebû û çekdarên hikûmetê piştî cinayetê, bi satûran dest û mil û serên wan jê kirin.

Li gor şahidên cinayetê, pasdaran li gundê ”Serukanî” yê xelk di nava mizgeftê da kom kirin û li heman derê 18 kes kuştine. Li gundê ”Çixil Mistefa” 48 hevwelatî kuştin û avêtin nava rûbar.

Piştî komkujiya Qarnê, li gundên Qelatan, Sewzî, Îndirqaş, Dîlançerx, Helbî, Koykan, Kerêzeya Şikakan, Çeqel Mistefa, Xelîfelyan, Gorxane, Sûkend, Qereqol, Dêmesor, Caferabad, Mercanabad, Bayzawê, Cebraîlawa, Gundwêlle, Duwaw, Kûrexaney Sariqamûş, Helleqûş, Gêce û Sofyan jî komkujî pêkhatin û bi sedan kurdên sivîl hatin kuştin.

Hewla barovajî kirina rastiyan

Di medya û ragehandinên navxweyî yên Îranê da cinayeta Qarneyê weke şerê di navbera Kurd û Tirkên Azerî da hate nîşandan. Wan bi nîşandana mînaka şerê Neqedê ku şêniyên wê Kurd û Azerî ne, dixwestin nîşan bidin ku komkujiya Qarnayê jî ji ber nakokiyên di navbera herdu gelan de çêbûye.

Hikûmeta Îranê di pêşvebirina siyaseta xwe da bi ser ket û bû sedem ku heya niha jî navbera Kurd û Azeriyan weke xwe bimîne û bi çavê bêbaweriyê nêzî hev bibin.

Ev yek nîşan dide ku desthilatdar û hakim dikarin bi pêşxistina hin senaryoyan nakokiyên mezin û kûr di nava gelan de biafirînin.

Herwiha ev nakokî ji ber rewşa herêmî û coxrafiya herdu gelan, hesasiyeta Azeriyan li hember Kurdên bakurê Kurdistanê û berovajî vê li herêmên din zêdetire.

Navê qurbaniyên komkujiyê

Qarna:

Mela Mehmûd Bêhterzade, Seyîd Rehman Tahêrî, Seyîd Mihemed Tahêrî, Seyîd Îsmaîl Tahêrî, Hac Seyîd Elî Tahêrî, Seyîd Qadir Tahêrî, Amîna Şerîfî Azer, Hacî Rehman Şerîfî Azer, Osman Şerîfî Azer, Mistefa Ezîzî, Mihmed Ezîzî, Mihyedîn Abrûşen, Hac Şerîf Abrûşen, Rehman Abzen, Rehman Sulêymanî, Rehîm Sulêymanî, Kerîm Sulêymanî, Qadir Sulêymanî, Mistefa Abzen, Umer Basî, Ceifer Basî, Mistefa Basî, Mihemed Şebru, Suleyman Hemzepûr, Îbrahîm Pûya, Îbrahîm Resûlî, Elî (Şivanê gund), Husên (Nûciwanê 13 salî), Zeyneb Ramîn, Xatuzîn Ramîn, Kerîm Ramîn, Ehmed Ramîn, Rehman Ramîn, Osman Ramîn, Resûl Xusrewî, Rehman Xusrewî, Seîd Xusrewî, Ebdulah Xuserewî, Murad Xuserwî, Mistefa Xusrewî, Osman Xusrewî, Xalid Xusrewî, Rehîm Xusrewî, Ebûbekir Şîşman, Ceifer Şîşman, Elî Şîşman, Osman Şîşman, Ehmed Seadetpûr, Umer Derwîş Pûr, Seyîd Kerîm Arwendî, Elî Mela Rehîm, Hesen Mam Resûl Elyawî, Ezîz Merzeng, Îbrahîm Kayêr, Elî Gaturî, Xusro Efşîn, Selah Elî Zinawî, Ebûbekir Ehmedpûr, Osman Ehmedpûr, Ebdulah Ehmedpûr…

Qelatan:

Remezan Pênhar, Hacî Seyîd Hesen Qedemî, Hac Mihemed bayezîdî, Hac Resûl Ebdulah, Ebdulah Qurban, Osman Derwêş Selîm, Mihemed Kurdî, Osman Emanî, Mıhemed Emîn Ebasî, Hesen Hemze Koke, Ehmed Gulabî, Celal Bîdox, Ebdulah Ehliyanî, Esmeîl Hemîdî, Qadir Kurustemî, Rehman Mînemurik.

Nîşe:

(1) Rojnameya Keyhan û İtilaat (1979)
Wêne : Wênegirê Îranî Rêza Dêqetî.

Şahidiya Wêneyan

/in

Deh kesên dest girêdayî li hemberî dadger rûniştine, kesê yazdehemîn bi birîndarî li ser erdê dirêj bûye. Dadger biryara gulebaran kirina wan dide û çend kes ji bo pêkanîna hukim wan bi xwe re dibin.

Pêkanîna hukim: G3 di dest da, amade dibin…”Teqe”…

Dengê 11 çekan guhên erşê kerr dike, 11 laş xwar dibin û dikevin û di nava xwîna xwe da digevizin.

Hemû nemirine, hinek hê sax in, parêzvanê dadger
(Elî Kerîmî) demanceyê li tenişta xwe derdixe û ji bo her yekî guleyek!

Lenza kameraya ”Nikon”ê yek li pey hev dîmenan tomar dike… Ji bo her yekê guleyek û çirkênek.

27’ê Tebaxê, rojek ji rojên dawiya havîna sala 1979’ê, li bajarê Sine ya Rojhilatê Kurdistanê, şahidê cinayeteke dîrokî bû. 11 têkoşerên kurd li balefirgeha bajarê Sineyê tên gulebaran kirin.

Piştî şoreşa gelên Îranê û serhildana Kurdan ji bo azadiyê, hukumet ji bo serkut kirina wan hêzên serbazî ber bi Kurdistanê ve dişîne. Di heft mehên destpêka şoreşê da, bi fermana Xumeynî û bi serpereştî û çavdêriya Sadiq Xelxalî, nêzî 500 kurd ji aliyê hukumeta Îranê ve hatin kuştin.

Di wan salan de Cehangîr Rezmî nûçegihanê rojnameya İtilaatê û hevkarekî xwe ber bi navçeyên şer ve diçin û dibin şahidên kuştina xelkê navçeyê.

Wêneyek ji nav hemûyan de tê hilbijartin û di rojnameyê de tê belavkirin, lê bê nav û nîşana wênegir. Rojname di demeke kêm da li bazarê namîne û tê firotin, nûnerên ajansên nûçeyan ji bo kirîna wêne, pêl bi pêl diçine bûruya rojnameya İtilaatê.

Piştî belavkirina wêneyan, roja rojnameya İtilaatê ava dibe û hikumet dest li ser rojnameyê de digire û piştî wê rojê rojnameya İtilaatê bû rojnameya dewletê.

Wêneyê gulebarankirina 11 têkoşerên Kurd û nûçeya komkujiya Kurdan bi destê rejîma Îranê li seranserê cîhanê belav dibe. Beriya belavbûna vî wêneyî, raya giştî ya cîhanê agahdarê kuştina Kurdan nebû.

Du roj piştî belavkirina wêneyan, di 29’ê Tebaxa 1979’an, ajansa wênegiriya United Press (UPI) li Waşîngtonê bi awayekî fermî wêney belav kirin û piştî vê wêne rûpela yekem a piraniya rojnameyên cîhanê dagirt.

Di 14’ê Nîsana sala 1980’ê da Cehangîr Rezmî ji ber wêneyê gulebarankirina komî ya Kurdan li Rojhilatê Kurdistanê, xelata ” Pulitzer Prize for Spot News Photography” qezenc kir, lê kesî/ê nedizanî ku wî ev wêne kişandiye.

10’ê Berfanbarê, roja mafê mirovan a cîhanê, kovara Spiegel di malpera xwe de behsa çîroka wêneyekî dike ku xelata Pulitzer bi dest xistiye, lê di nava 27 salan de kesî/ê wênegirê wê nas nedikir.

Ji ber wê jî xelat bi awayekî fermî pêşkêşî ”Wênegirê navneteweyî yê bê nav” hate kirin û bi awayekî demkî û weke emanet di destê ajansa nûçeyan a Amerîkayî ku wêne belav kiribû de ma.

Di dîroka 80 saliya xwe da, cara pêşîn bû ku xelata Pulitzerê pêşkêşî kesekî nenaskirî dihate kirin.

Çend kesan ew yek weke derfeteke baş dîtin û xwe weke: “Wênegirê ”Coxeyên Agir li Îranê” nasandin, lê belgeyek ji bo selimandina vê rastiyê di destê wan kesan de nebû.

Sala 2002’ê nûçegihanê Wall Street Journalê, “Joshua Prager” piştî 5 salên lêkolînê karî şûnpiyên wênegirê ”Coxeyên Agir” peyda bike.

Babeta Joshua Prager bi navê ’Sira dîrokiya wêneyekî hejîner” bû serdêra piraniya ajans û rojnameyên cîhanê.

Cehangîr Rezmî, wênegirê 58 salî piştî bêdengiya sê deheyan, di sala 2007’ê di merasîmekê da li zanîngeha Colombiayê bi awayekî fermî xelat wergirt.

Rezmî di dema wergirtina xelatê de got: ” Bi rastî min 26 sal beriya niha xelata xwe wergirt, ji ber ku wêneyên min bûne sedemek ku pêşî li kuştina xelkê sivîl bigire û ji bo min weke rojnamevanekî, xweştirîn hest eve!
Xelata ku hûn didin min ji bo min xelata duyemîn e.”

Wall Street Journal derbarê komkujiya Kurdistanê wiha nivîsîbû: ” Di du rêzên li hember yek, 11 kes sekinîne. Rêzek çavgirêdayî, rêza duyem çek bi dest. Fermana ”Teqe” hate dayîn, aliyê rastê û li aliyê din li pişt eskeran, kesê 12 mîn jî teqe kir, kameraya Nikon û filmê ”Kodak” ev komkujiya reş û spî tomar kir.

Ev dîmen diçe xaneya wan wêneyan ku kesek di jiyana xwe de, tenê carekî dikare bikşîne. Komîteya hilbijartina xelatê, ev wêne weke ”Bi nav û bangtirîn wêneyê şoreşa Îranê” bi nav kir.

HEWILDANA TÊKBIRINA AZADIYA RAMANÊ YA LI TIRKIYEYÊ

/in

HEWILDANA TÊKBIRINA AZADIYA RAMANÊ YA LI TIRKIYEYÊ

Li Bakurê Kurdistanê û tevahîya Tirkiyeyê girtin binçavkirin û bêkarhiştina rojnamegeran her ku diçe zêdetir dibe. Gelek nivîskar jî mafên wan ên pênûsa azad ji wan tên girtin. Hem rojnameger hem nivîskar bi zextên derûnî û fizîkî di nav çar dîwaran de asê ten hiştin. Gelek carî şopandina nûçeyan a nûçegîhanan hat astengkirin. Sîstema heyî dest xist ser wêne û dîmenên rojnamegeran. Di 15’ê Tîrmeha 2016’an de bi hewildana ‘darbeyê’ rewşa awarte hatibû îlankirin û gelek saziyên ziman, akademî, komeleyên nivîskarên kurd, cemiyeta rojnamegerên azad, televizyon, radyo û hwd. hatin girtin. Bi vê yekê jî azadiya ramanê zêdetir ji holê rabû. Sîstema heyî ‘derbe’ ji xwe re veguhert fersendekê. Ev pênc salê dawî jî bi dehan malperên muxalîf û demokrat, weşanên wan ên li Tirkiyeyê hatin astengkirin. Ajansa Nûçeyan a JINHA’yê hat girtin û sîteya wê gelek carî hat astengkirin. Piştre ŞÛJIN hat vekirin lê ew jî hat girtin. Herî dawî dewsa ŞÛJIN’ê JINNEWS hat vekirin. Qaşo rewşa awarte, OHAL rabûbû. Lê rewşa rojnameger û niviskarên di bin xetereyê de ne negûherî. Rakirina OHAL’ê li ser qaxizê ma. Her roj zêdetir mudaxaleyî fikir û ramanên azad dikin. Gelek kesên li ser medyaya civakî nêrînên xwe tînin ziman an tên tehdîdkirin, an binçavkirin an jî tên girtin. Li tirkiyeyê bi nêrîneke faşîst akademisyen, parêzvanên mafên mirovan, rojnameger, nivîskar, parêzer, hunermend tên girtin. Herî dawî endamên GRUP YORUM  hunermend, Hêlîn Bole û Îbrahîm Gokçek ji bo bi awayekî azad derkevin stranên xwe bêjin ketin gireva birçîbûnê û jiyana xwe ji dest dan. Niha jî du parêzerên bi navê Ebru Timtik û Aytaç Unsal bi daxwaza darizandina bi edalet greva birçîbûnê wergerandine rojiya mirinê û jiyana wan di xetereyê de ye.

JI BER REWŞA VÎRUSA KORONAYÊ JIYANA GELEK GIRTIYAN DI XETEREYÊ DE NE

Di heman demê de ji ber rewşa Vîrusa Koronayê jiyana gelek girtiyan di xetereyê de ye. Bi zagona înfazê ya ji aliyê AKP-MHP’ê hat amadekirin kesên ji ber sûcên edlî yên wekî dizî, destdirêjayî, tecawiz, firotina hişbirê kirin hatin berdan. Li dora 90 hezar kesên ji ber sûcên edlî dihatin darizandin bi zagona înfazê ya bi dengên AKP-MHP’ê hatin qebûlkirin, hatin berdan. Kesên tundî dikirin jî hatin berdan. Ev kesên ku ji ber tundiyê hatibûn girtin û bi zagona înfazê hatin berdan dema derketin derve dîsa tundî kirin. Wekî mînak mêrekî ku tundî li hevsera xwe kiribû û dema derket derve vê carê li keça xwe ya 9 salî xist û keça wî jiyana xwe ji dest da. Lê girtiyên siyasî, nivîskar, rojnameger, akademisyen, parêzvanên mafên mirovan ên kurd, li derveyî vê zagona înfazê man. Niha ji ber rewşa Vîrusa Koronayê jiyana gelek girtiyên siyasî, rojnameger û nivîskarî di xetereyê de ye. Tevî xetereya Vîrusa Koronayê êrîşên li dijî gelê kurd dewam dikin. Li gel vê yekê li girtîgehan tedbîrên ji bo Vîrusa Koronayê nayên girtin. Maske, dezefte, lepik nayên dayin. Di warê paqiyê de pirsgirêk li girtîgehan tên jiyîn. Ev jî rê li ber belavkbûna Vîrusa Koronayê vedike.

458 JÊ GIRAN 1334 GIRTIYÊN NEXWEŞ HENE

Li gor daneyên Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) 458 jê giran 1334 girtiyên nexweş hene. Tevî raporên ku Tipa Edlî dibêje “Nikare di girtîgehê de bimîne” gelek girtiyên siyasî û hukumxwar di girtîgehan de tên girtin. Gelek girtiyên nexweş jiyana xwe ji dest dan. Hejmara zarokên ku bi dayika xwe re li girtîgehan dimînin gihaştiye 780’ê. Wezareta Dadê her çiqas bêje di çarçoveya Vîrusa Koronayê de tedbîr tên girtin jî, girtî û hukumxwar tînin ziman ku berovajî vê yekê ‘Tu tedbîr nayên girtin’. Em nûçeyên hejmara li ser lingan, lêgerîna tazî û binpêkirina mafan dixwînin.Kesên ku li dijî binpêkirina mafan disekinin wekî ‘terorîst’ tên pênasekirin.” Li gel xeteraya Vîrusa Koronayê binpêkirina mafan ên li girtîgehan ên mîna pirsgirêka avê, hejmara li ser lingan, lêgerîna tazî, zextên derûnî, biserdegirtina koguşan, heqaret, tehdît û hwd. didomin.

PIRTÛKÊN KURDÎ TÊN ASTENGKIRIN

Pirtûkên ku girtî dixwazin nikarin pêde bikin. Bi taybet jî rêveberiya girtîgehê pirtûkên kurdî qedexe dike. Li gel vê yekê li Tirkiyeyê gelek pirtûkên nivîskaran hatin qedexekirin. Bi hinceta ku “Propagandaya Rêxistinê Dike” li Bakurê Kurdistanê gelek pirtûk ên jiweşanxaneyên cuda hatine çapkirin,  hatine qedexekirin. Her wiha derbarê hinek pirtûkan lêpirsîn hatin destpêkirin û cezayê pereyan li weşanxaneyan hatin birîn. Li gor daneyên herî dawî ji Weşanxaneya Aramê 88, ji ya J&J’ê 3, ji ya Ar 1, ji Name 1, jiya ya Sîtav 4, ji ya Avesta jî 12 pirtûk hatin qedexekirin. Bi tevahî 109 pirtûk li gor daneyên herî dawî hatine qedexekirin. Di 2’yê çileyê 2019’an de pirtûka Musa Anter a bi navê “Vakayiname” a ji bo Rojnamegerê girtî Nedim Turfent hat şandin bi hinceta “Ew ê yekîtiya dewletê têxe talûkeyê û kaosê biafirîne” nehat dayin. Nivîskar Mûsa Anter di 20’ê Îlona 1992’an de ji aliyê sîstemê ve hat qetilkirin.

ROJNAMEGER Û NIVÎSKARAN DI ZINDANAN DE ROJA AZADIYA ÇAPEMENIYA CÎHANÊ PÊŞWAZÎ KIRIN

 3’yê Gulanê Roja Azadiya Çapemeniyê ya Cîhanê ye. Di meha ku Roja Azadiya Çapemeniya Cîhanê bû gelek rojnameger û nivîskarî di zindan de ev roj pêşwazî kirin. Zextên li dijî çapemeniyê mixabin bûye sîstematîk. Hemû rojnamegerên li derveyî çapemeniya îktidarê di bin zextan de ne. Di pêvajoya ku hemû cîhan li dijî Vîrusa Koronayê şer dike de li Tirkiyeyê dîsa rojnameger dibin hedef.  Li gor daneyên navneteweyî û li gor zextên tên kirin li Tirkiyeyê pîşeya Rojnamegeriyê di nava pîşeyên herî bi talûke de cihê xwe digire.

TIRKIYE JI NAVA 180 WELATÎ DI RÊZA 154’AN DE YE

Endeksa azadiya çapemeniyê ya ji aliyê Rêxistina Rojnamegerên Sînoran Nas Nakin (RSF) ya 2020’an rewşa tirkiyeyê ya derbarê mijara azadiya çapemeniyê de raxist pêş çavan. RSF ya ku bal kişand ser zêdebûna zextê li ser rojnamegeran di heman demê de rêza welatan a di qada azadiya çapemeniyê de jî eşkere kir. Li gor vê yekê Norveç, Fînlandiya, Danîmarka wekî welatên herî kêm pirsgirêkên rojnamegeran tên jiyîn hat nîşandan. Di dawiya lîsteyê de Bakurê Koreyê cih digire. Tirkiye jî ji nava 180 welatî di nava rêza 154’an cihê xwe digire. Ev rêz nîşan dide ku Tirkiye çiqasî ji azadiya çapemeniyê dûr ketiye.

ROJNAMEGER WEKÎ TEXTEYÊN HEDEFÊ TÊN NÎŞANDAN

Dema em li mehên ewil ên 2020’an dinêrin em dibînin ku tu guhertin li Tirkiyeyê çênebûye. Rojnameger hîn wekî texteyên hedefê tên nîşandan. Ji bo kedkarên çapemeniyê bên astengkirin her rê û rêbaz tên ceribandin. Gelek zextên wekî binçavkirin, girtin, lêpirsîn, doz, cezayên girtîgehan bênavber dewam dikin. Rojnamegerên ku divê nûçeyan çê bikin ji ber van zextan dibin mijara nûçeyan.

ROJNAMEGER HATIN DERSÎNORKIRIN

Di 17’ê Çileyê 2019’an de Nûçegîhana Rojnameya bi navê Het Financieele Dagblad’ın (FD) ya aboriyê, Ans Boersma derxist derveyî sînor. Her wiha hinek rojnamegerên ji derveyî welêt bi êrîşên derûnî rû bi rû hatin hiştin. Hatin binçavkirin û hinek jê hatin girtin. Di 30’yê Nîsna 2019’an de Editorê Rojnameya Morning Star a li Îngilistanê weşanê dike, Steve Sweeney ku ji bo şopandina hilbijartinên herêmî hatibû tirkiyeyê hate dersînorkirin. Ji bo rojnamegerekî qedexeya derveyî welat hat dayin û dest xistin ser malê rojnamegerekî. Her wiha dest xistin ser pasaporta rojnamegerekî. Her wiha li gelek rojnamegeran cezayê perayan hat birîn. Rayeya sansura Radyo û televizyonan dan RTUK’ê. Ji bo astengkirina qerta zer lîste hat derxistin.

***Ji Nûçegîhana JINNEWS’ê Bêrîtan Canozer di navbera salên 2013 û 2016’an de bi hinceta parvekirinên wê yên li ser medya civakî û bi îdaya “propagandaya rêxistinê kiriye” li 11’emîn Dadgeha Cezayê Giran a Amedê doz hatibû vekirin û daneşîna 3’emîn a dozê hat dîtin. Di 17’ê Hezîrana 2020’an de ji Nûçegîhana ajansa jinê ya JINNEWS’ê Bêrîtan Canozer ceza hat birîn bi îdaya “propagandaya rêxistinê kiriye” salek, 10 meh û 15 roj cezayê girtîgehê hat birîn.

***Di 17’ê Hezîrana 2020’an de Derbarê rojnameger Semîha Alankûş de bi îdiaya “endama rêxistinê ye” ji aliyê Dadgeha Amedê ve doz hatibû vekirin. Danişîna dozê ya 7’emîn hat lidarxistin. Rojnameger Semîha Alankûş ji doza ku bi îdiaya “Endamtiya rêxistinê” dihat darizandin, berat kir.

***Nivîskar Gulgeş Deryaspî ya ku hatibû girtin û piştre hat berdan hîn doza wê ya darizandinê dewam dike. Nivîskar Faysal Ozdemir hat berdan. Nivîskar Hemîd Dilbihar 10 şûnde hat berdan. Nivîskar Mizgîn Ronak, Rojbîn Perîşan, Şadiye Manap ji 20 salî zêdetir e di girîgehê de tên girtin.

****Di sala 2020’an de li nivîskarên binavê Feratê Dengizî 10, Bahaddin Robar 8, Mîrza Ronî 7, Adil Başaran 7 sal ceza hat birîn.

****Di 26’ê Hezîrana 2020’an de li Amedê polîsan bi ser Weşanxaneye J&J’yê de girtin. Her wiha Nivîskar Azad Zal, Mehmet Deviren û nivîskar Brahîm Xelîl Taş, Nesrîn Navdar û rojnameger Ayşe Kara jî hatin binçavkirin.

******Di  derbarê nûçegihana  Ajansa Mezopotamyayê Sadiye Eser de ji ber hevpeyvînek di 2019’an de kiriye lêpirsîn hat destpêkirin. 

DANEYÊN BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN ÊN LI TIRKIYE Û BAKURÊ KURDISTANÊ YÊN 2019’AN (DANEYÊN ÎNSIYATÎFA ROJNAMEGERÊN AZAD (ÎRA):

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A ÇILEYA 2019’AN:

*169 rojnameger girtîne

*2 rojnameger hatin binçavkirin

*Rojnamegerek hat girtin

*Doz li 4 rojnamegeran hat vekirin

*100 rojnameger hatin darizandin

*5 rojnameger hatin cezakirin (20 sal û 90 meh cezayê girtîgehê li 4 rojnamegeran hat birîn, salek û mehek û 15 roj ceza û 8 hezar û 660 Tl cezayê pereyan li rojnamegerekî hat birîn)

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A SIBATA 2019’AN:

*3 rojnameger hatin binçavkirin

*Rojnamegerek hat girtin

*Derbarê 2 rojnamegerî de doz hat destpêkirin

*46 rojnameger hatin darizandin

*Rojnamegerek bi 2 salan hat cezakirin

*8 rojnameger hatin tehliyekirin

*Rojnamegerek hat beratkirin

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A ADARA 2019’AN:

*8 rojnameger hatin binçavkirin

*26 xebatkarên çapemeniyê hatin darizandin

*Li 10 xebatkarên çapemeniyê 46 sal û 10 meh ceza hat birîn

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A NÎSANA 2019’AN:

*2 rojnameger hatin binçavkirin

*Di derbarê 2 rojnamgeran de lêpirsîn hat destpêkirin

*47 rojnameger hatin darizandin

*Li rojnamegerekî 14 doz hat vekirin

*14 sal û 7 meh cezayê girtîgehê li 10 rojnamegerî hat birîn

*6 rojnameger hatin girtin

*4 rojnameger hatin tehliyekirin

*Rojnamegerek hat dersînorkirin

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A GULANA 2019’AN:

*6 rojnameger hatin binçavkirin

*Derbarê 26 rojnamegerî de lêpirsîn hat destpêkirin

*44 rojnameger hatin darizandin

*10 rojnamegeran 17 sal û 10 mehan ceza girtin

*40 carî şopandina nûçeyan a nûçegîhanan hat astengkirin. Dest xistin ser wêne û dîmenên wan

*5 rojnameger bi êrîşan rû bi rû man

*2 rojnameger hatin tehliyekirin

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A HEZÎRANA 2019’AN:

*13 rojnameger hatin binçavkirin

*Rojnamegerek hat girtin

*Derbarê rojnamegerekî de lêpirsîn hat destpêkirin

*24 rojnameger hatin darizandin

*Ji bo rojnamegerekî 16 sal û 2 meh cezayê girtîgehê hat birîn.  (Rojnamegerekî jiyana xwe ji dest da)

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A TÎRMEHA 2019’AN:

*2 rojnameger hatin binçavkirin

*2 rojnameger hat girtin

*Derbarê rojnamegerekî de lêpirsîn hat destpêkirin

*27 rojnameger hatin darizandin

*2 rojnameger hatin tehliyekirin

* Sîteya ‘geziyisavunuyoruz.org’ hat astengkirin

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A TEBAXA 2019’AN:

*15 rojnameger hatin binçavkirin

*Derbarê 2 rojnamegeran de lêpirsîn hat destpêkirin

*Derbarê 5 rojnamegerî de doz hat destpêkirin

*2 sal 4 meh û 3 roj ceza li rojnamegerekê hat birîn

*700 nûçe hatin astengkirin

*Bi ser mala rojnamegerekî de hat girtin

*Du rojnamegeran lêdan xwarin

*Rojnamegerek bi êrîşa çekê rû bi rû hat hiştin

*Bi dehan caran li Wan, Mêrdîn, Amed û Stenbolê şopandina nûçegîhanan a nûçeyan hat astengkirin.

*Rayeya sansura Radyo û televizyonan dan RTUK’ê

*Ji bo astengkirina qerta zer lîste hat derxistin

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A ÎLONA 2019’AN:

*Rojnamegerek hat binçavkirin

*Derbarê 2 rojnamegeran de doz hat destpêkirin

*16 rojnameger hatin darizandin

*Derbarê 3 rojnamegeran de 17 sal û 2 meh ceza hat birîn

*Rojnamegerek hat girtin

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A COTMEHA 2019’AN:

*8 Rojnameger hatin binçavkirin

*Rojnamegerek hat girtin

*69 rojnameger hatin darizandin

*3 rojnameger hatin cezakirin. (2 rojnameger bi 7 sal û 6 mehî cezayê girtîgehê û rojnemgerek jî bi 5 hezar TL hat cezakirin.)

*Rojnamegerên ku rêxistinên civakî yên sîvîl ên wekî HDP, KCD dişopandin hatin astengkirin

*Polîsan bi ser mala 2 rojnamegeran de girtin

*5 rojnameger hatin tehliyekirin

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A MIJDARA 2019’AN:

*12 rojnameger hatin binçavkirin

*Polîsan bi ser mala 8 rojnamegerî de girtin

*4 rojnameger hatin girtin

*Derbarê rojnamegerekî de lêpirsîn hat destpêkirin

*Derbarê 2 rojnamgerî de doz hat vekirin

*Darizandina 51 rojnamegerî dewam kir

*13 rojnameger hatin cezakirin (Ji bo 12 rojnamegeran 45 sal û 15 roj ceza hat xwestin. 7 hezar TL cezayê pere li rojnamegerekî hat birîn)

*Bi tevahî hejmara kesên girtî: 139

BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN A KANÛNA 2019’AN:

*3 Rojnameger hatin binçavkirin

*5 rojanmeger hatin girtin

*27 rojnameger hatin darizandin

*10 rojnameger hatin darizandin (Ji bo 7 rojnamegerî 18 sal û 11 meh ceza hat birîn. Ji bo rojnamegerekî qedexeya derveyî welat hat dayin û dest xistin ser malê rojnamegerekî. Her wiha dest xistin ser pasaporta rojnamegerekî)

DANEYÊN BINPÊKIRINA MAFÊN ROJNAMEGERAN ÊN LI TIRKIYE Û BAKURÊ KURDISTANÊ YÊN 2020’AN (DANEYÊN KOMELEYA ROJNAMEGERAN A DÎCLE FIRATÊ (DFG):

4 MEHÊN EWIL ÊN 2020’AN (ÇILE, SIBAT, ADAR, NÎSAN)

“*Rojnamegerên hatine binçavkirin:29

*Rojnamegerên hatine girtin:10

*Yên bi tundiyê rû bi rû hatine hiştin:4

*Rojnamegerên derbarê wan de lêpirsîn hatine vekirin:26

*Rojnamegerên derbarê wan de doz hatiye destpêkirin:14

*Rojnamegerên hatine cezakirin: 15

*Astengiya gihaştina înternetê:277

*Cezayên RTK û Sansurê:13

*Rojnamegerên dawî li karên wan hatine anîn:11

Daneyên binpêkirina mafên rojnamegeran a nîsana 2020’an:

“*Rojnamegerên hatine binçavkirin:2

*Rojnamegerên hatine girtin:1

*Yên bi tundiyê rû bi rû hatine hiştin:1

*Rojnamegerên derbarê wan de lêpirsîn hatine vekirin:12

*Rojnamegerên derbarê wan de doz hatiye destpêkirin:10

*Rojnamegerên darizandina wan dewam dike:1

*Astengiya gihaştina înternetê:275

*Cezayên RTK’ê:11

*Rojnamegerên dawî li karên wan hatine anîn:3

*Hejmara Rojnamegerên girtî yên ji dîroka 3’yê Gulana 2020’an şûnde:104″

Daneyên binpêkirina mafên rojnamegeran a gulana 2020’an:

*Di meha gulanê de 6 rojnameger hatine binçavkirin û 2 jê hatine girtin.

*Di meha gulanê de li dijî 3 rojnamegeran êriş pêk hatiye û derbarê 4 rojnamegeran de lêpirsîn hatiye destpêkirin û derbarê 9 rojnamegeran de jî doz vebûye.

*Di meha gulanê de 16 rojnameger hatine darizandin û li girtîgehê îşkence û muameleya xerab li 2 rojnamegeran hatiye kirin. DFG’ê ragihand

*Li 3 rojnameyan cezayê îlan û reklamê hatiye birîn û RTUK’ê cezayê sekinandina weşanê daye 3 saziyên medyayê.

*Bi girtina du rojnamegerên din jî hejmara rojnamegerên girtî di meha gulanê de gihaşt 106’an.

LÎSTEYA ROJNAMEGERÊN GIRTÎ YÊN LI TIRKIYE Û BAKUR: (2020)

1Abdulkadir Turay – Nûçegîhanê Ajansa Nûçeyan a Dîclêyê (Dicle Haber Ajansı Muhabiri)

2)Ali Aşikar – Rojnameya Azadiya Welat (Azadiya Welat Gazetesi)

3)Aydin Keser – Mudurê Berpirsê Nivîsê ya Yenî Yaşamê  (Yeni Yaşam Gazetesi Sorumlu Yazıişleri Müdürü)

4)Azîz Oruç – Nûçegîhanê DÎHA’yê yê berê (Eski DİHA Muhabiri)

5)Baran Karadag – Belavkarê Azadiya Welat (Azadiya Welat Dağıtımcısı)

6)Dilbirin Turgut – Nûçegîhan JINHA’yê (JINHA Muhabiri)

7)Ferhat Çelik – Mudurê Giştî ya Weşanê ya Yenî Yaşamê ( Yeni Yaşam Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni)

8)Ferhat Çiftçi – Nûnerê Azadiya Welat ê Dîlokê (AzadiyaWelat Gazetesi Gaziantep Temsilcisi)

9)Gokhan Gumuş –  Nûnerê Azadiya Welat ê Dêrsimê ( Azadiya Welat Gazetesi Dersim Temsilcisi)

10)Hamit Dilbahar – Nivîsakarê Azadiya Welat (AzadiyaWelat Gazetesi Yazarı)

11)İlker İlkan – Azadiya Welat Gazetesi

12)Îsmail Çoban – Mudurê berê yê Rojnameya Welat (Welat Gazetesi’nin eski Yazı İşleri Müdürü)

13)Kamuran Sunbat – Nûçegîhanê Ajansa Nûçeyan a Dîcleyê yê berê (Dicle Haber Ajansı (DİHA) Çukurova Eski Muhabiri)

14)Mehmet Guleş – Nûçegîhanê Ajansa Nûçeyan a Dîcleyê (Dicle Haber Ajansı Muhabiri)

15)Nedim Turfent – Nûçegîhanê Ajansa Dîcleyê (Dicle Haber Ajansı Muhabiri)

16)Nuri Yeşil – Xebatkarê Rojnameya Azadiya Welat ê Dêrsimê (Azadiya Welat Gazetesi Dersim Çalışanı)

17)Rawîn Stêrk – Rudaw TV Muhabiri

18)Selman Akpınar – Xebatkarê Rojnameya Azadiya Welat (Azadiya Welat Gazetesi Çalışanı)

19)Semih Elitaş – Xebatkarê Rojnameya Azadiya Welat (Azadiya Welat Gazetesi Çalışanı)

20)Seyithan Akyuz – Nûnerê Azadiya Welat ê Edeneyê (AzadiyaWelat Gazetesi Adana Temsilcisi )

21)Sibel Mustafaoglu – Xebatkara Rojnameya Azadiya Welat (Azadiya Welat Gazetesi Çalışanı)

22)Yılmaz Kahraman – Edîtorê Kovana Ozgur Halk (Özgür Halk Dergisi Editörü)

23)Yıldırım Temel – Mudurê Karê Nivîsê yê Azadiya Welat (Azadiya Welat Gazetesi Yazı İşleri Müdürü)

24)Ziya Ataman – Nûçegîhanê Ajansa Dîcle Firatê (Dicle Haber Ajansı (DİHA) Muhabiri)

25)Abdullah Kiliç – Koordînastorê Weşana Giştî ya Haberturkê (Habertürk TV Genel Yayın Koordinatörü)

26)Abdullah Ozyurt – Nûçegîhanê Rojnameya Zamanê (Zaman Gazetesi Muhabiri)

27)Ahmet Altan – Nivîskar-Rojnameger ( Gazeteci-Yazar)

28)Ahmet Feyzullah Ozyurt

29)Ahmet Memiş – Sîteya Înternetê ya Haberdar (Haberdar İnternet Sitesi, Silivri Cezaevi)

30)Ahmet Uzan –  Mudurê Rojnameya Sabah Egelî (Sabah Egeli Gazetesi Haber Müdürü)

31)Alaattin Akkaşoglu – Xwediyê Rojnameya Akisê (Akis Gazetesi Sahibi)

32)Ali Ahmet Boken –  Koordînatorê TRT Haber (TRT Haber Koordinatörü)

33)Ali Unal – Nivîskarê quncikê yê Rojnameya Zamanê (Zaman Gazetesi Köşe Yazarı)

34)Ayşenur Parildak – Rojnameya Zamanê (Zaman Gazetesi)

35)Aytekin Gezici – Rojnameger-Nivîskar (Gazeteci-Yazar)

36)Barış Pehlivan – Derhênerê Weşana Giştî ya Oda TV (Oda TV Genel Yayın Yönetmeni)

37)Barış Terkoglu – Mudurê Nûçeyan ê Oda TV (Oda TV Sorumlu Haber Müdürü)

38)Bayram Kaya –  Nûçegîhanê Zaman û Yeni Hayatê (Zaman, Yeni Hayat Muhabiri)

39)Beytullah Ozdemir – Nûnerê Rojnameya Zaman ê Duzceyê (Zaman Gazetesi Düzce Temsilcisi)

40)Burçîn Selçuk Dokgoz – Nûçegîhana Zaman û Cîhanê (Çorum Eski Zaman ve Cihan Muhabiri)

41)Cemal Azmi Kalyoncu – Weqfa Rojnameger û Nivîskaran (Gazeteci ve Yazarlar Vakfı)

42)Cengiz Dogan – Mudurê Karê Nivîsê yê Mavi ve Kent (Mavi ve Kent Yazıişleri Müdürü)

43)Cuma Ulus – Koordînatorê Weşanê yê Rojnameya Milletê (Millet Gazetesi Yayın Koordinatörü)

44)Emre Soncan – Nûçegîhanê Rojnameya Zamanê yê Serokkomariyê (Zaman Gazetesi Cumhurbaşkanlığı Muhabiri)

45)Enis Oznuk – Nûnerê Rojnameya Zamanê yê Bursayê (Zaman Gazetesi Bursa Temsilcisi)

46)Ercan Gun – Mudurê Nûçeyên ê Fox TV (Fox TV Haber Müdürü)

47)Erdal Susem –  Edîtorê Kovara Eylulê (Eylül Dergisi Editörü)           

48)Erdal Şen – Mudurê Karê Nivîsê ya Rojnameya Meydanê (Meydan Gazetesi Yazı İşleri Müdürü)

49)Erol Zavar – Mudurî Karê Nivîsê û Xwediyê Kovara Odakê (Odak Dergisi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü )

50)Ersin Demirci –  Mudurê Rojnameya Zamanê ya Herêma Erziromê (Zaman Gazetesi Erzurum Bölge Müdürü)

51)Fahri Oztoprak – Nûçegîhanê Cîhan/Zaman ê Erziromê (Cihan/Zaman Erzurum Muhabiri)

52)Faruk Akkan – Ajansa Nûçeyan a Cîhanê (Cihan Haber Ajansı)

53)Fethî Altun – Nûçegîhanê Zaman û Cîhanê (Zaman ve Cihan Muhabiri)

54)Fevzi Yazıcı – Rojnameya Zamanê-Rojnameger-Nivîskar (Zaman Gazetesi, Gazeteci-Yazar)

55)Gokçe Fırat Çulhaoglu – Nivîskarê Rojnameya Turksolu (Türksolu Gazetesi Yazarı)

56)Gultekin Avcı – Bugün Gazetesi Köşe Yazarı

57)Habib Guler – Zaman Gazetesi Muhabiri

58)Hakan Aygun

59)Hamza Guneri Gok – Spîkretê TRT Haber (TRT Haber Spikeri)

60)Hanım Buşra Erdal –  Nûçegîhanê Rojnameya Zamanê, Nivîskarê Yenî Hayatê (Zaman Gazetesi Muhabiri, Yeni Hayat Yazarı)

61)Harun Çumen – Mudurê Karê Nivîsê yê berê yê Rojnameya Zamanê (Zaman Gazetesi eski Yazı İşleri Müdürü)

62)Hasan Huseyin Ors –  Peywirdarê Weşan-Avakirinê yê berê yê TRT’ê (TRT eski Yapım-Yayın Görevlisi)

63)Hasan Taşar – Nûçegîhanê TRT’ê yê Enqereyê (TRT Ankara Muhabiri)       

64)Hulya Kılınç –Nûçegîhanê Oda TV ( Oda TV Muhabiri)

65)Huseyin Aydın – Nûçegîhanê Ajansa Nûçeyan a Cîhanê (Cihan Haber Ajansı Muhabiri)

66)Îbrahim Halil Ozturkeri –  Peywirdarê Weşan-Avakirinê yê berê yê TRT’ê (TRT eski Yapım-Yayın Görevlisi)

67)Hatice Duman – Xwediyê Rojnameya Atilimê û Mudura Karê Nivîsê  (Atılım Gazetesi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü)

68)Turgut Usul – Nûçegîhanê TRT’ê (TRT Muhabiri)

69)Tulay Canpolat – Nûçegîhanê Rojnameya Sabahê yê Enqereyê (Sabah Gazetesi Ankara Muhabiri)

70)Ufuk Şanlı – Nivîskarê Rojnameya Vatanê ( Vatan Gazetesi Yazarı)

71)Unal Tanık –  Derhênerê Weşana Giştî ya Rota Haber (Rota Haber Genel Yayın Yönetmeni)

72)Vahit Yazgan –  Nûnerê Rojnameya Zamanê yê Egeyê (Zaman Gazetesi Ege Temsilcisi)

73)Yakup Çetin – Nûçegîhanê Rojnameya Zamanê (Zaman Gazetesi Muhabiri)

74)Yetkin Yıldız –  Derhênerê Weşanê yê Aktif Haber (Aktif Haber Sitesi Yayın Yönetmeni)

75)Zafer Ozcan – Edîtorê Ekonomiyê yê Rojnameya Bugunê (Bugün Gazetesi Ekonomi Editörü)

76)Kazım Canlan – Nûçegîhanê Cîhanê (Cîhan Muhabiri)

77)Kenan Karavil –  Derhênerê Weşana Giştî ya Radyo Dunya (Radyo Dünya Genel Yayın Yönetmeni)

78)Mehmet Baransu –  Nivîskarê Rojnameya Tarafê (Taraf Gazetesi Yazarı)

79)Mehmet Kuru – Nûçegîhanê Rojnameya Zamanê yê Eskişehirê (Eski Zaman Gazetesi Eskişehir Muhabiri)

80)Miktat Algul – Derhênerê Weşana Giştî ya Mezitli FM (Mezitli FM Genel Yayın Yönetmeni)

81)Muhammed Sait Kuloglu – Xwediyê Îmtiyazê yê Subuhaber.com (Subuhaber.com İmtiyaz Sahibi)

82)Murat Ağırel – Nivîskarê Rojnameya Yeniçag (Yeniçağ Gazetesi Yazarı)

83)Murat Çapan – Kovara Noktayê (Nokta Dergisi)

84)Murat Dağdeviren – Mudurê Karê Nivîsê yê Rojnameya Demokrat a Gebzeyê (Demokrat Gebze Gazetesi Yazı İşleri Müdürü)

85)Mustafa Erkan Acar – Mudurê Nûçeyan ê Rojnameya Bugun (Bugün Gazetesi Haber Müdürü)

86)Mustafa Gok – Nûnerê Kovara Nan û Edaletê yê Enqereyê (Ekmek ve Adalet Dergisi Ankara Temsilcisi)

87)Mustafa Gokkiliç – Nûçegîhanê Rojnameya Radîkalê (Radikal Gazeteci Muhabiri)

88)Mustafa Unal – Rojnameya Zamanê ( Zaman Gazetesi )

89)Mutlu Çolgeçen – Koordînatorê Karê Nivîsê ya Rojnameya Miletê (Millet gazetesi Yazı İşleri Koordinatörü)

90)Mutlu Ozay – Nûçegîhanê Ajansa Nûçeyan a Cîhanê (Cihan Haber Ajansı Muhabiri)

91)Mumtazer Turkone – Akademisyen-Nivîskar (Akademisyen-Yazar)

92)Nuh Gonultaş –  Nivîskarê Bugun/Rojnameya Zaman (Bugün/Zaman Gazetesi Yazarı)

93)Nurullah Kaya –  Nûnerê Rojnameya Zamanê yê berê yê Dîlokê (Eski Zaman Gazetesi Gaziantep Bölge Temsilcisi)

94)Oguz Usluer – Koordînatorê Nûçeyan ê berê yê Haber Turk (Habertürk TV eski Haber Koordinatörü)

95)Osman Çalik –  Derhênerê Radyoya Samanyolu Haber (Samanyolu Haber Radyo Yayın Yönetmeni)

96)Omer Oruç – Nûçegîhanê Cîhanê (Cihan Muhabiri)

97)Ozcan Keser, Şefê TRT a Stenbolê (TRT İstanbul İstihbarat Şefi)

98)Ozden Kınık – TRT

99)Sami Tunca – Mudurê Karê Nivîsê yê Kovara Yekîtiya Têkoşînê (Mücadele Birliği Dergisi Yazı İşleri Müdürü, Tekirdağ 1 Nolu F Tipi Cezaevi)

100)Serkan Aydemir – Nûçegîhanê Rojnameya Bitlis Aktuel (Bitlis Aktüel Gazetesi Muhabiri)

101)Serkan Sedat Guray – Avakarê Bernameya Burç FM (Burç FM Program Yapımcısı)

102)Sertan Onal – Rojnameya Rojnivîska Gel (Halkın Günlüğü Gazetesi )

103)Seyid Kiliç – TRT Haber,

NIVÎSKARÊN KURD ÊN KU NIHA DI GIRTÎGEHÊN TIRKIYEYÊ DE NE

1)Rojbîn Perîşan

(GIRTÎGEHA JINÊ YA GEBZEYÊ)

2)Mizgîn Aydin (Mizgîn Ronak)

(GIRTÎGEHA JINÊ YA GEBZEYÊ)

3)Guneş Tekin

(GIRTÎGEHA JINÊ YA GEBZEYÊ)

4)Havva Ak

(GIRTÎGEHA JINÊ YA GEBZEYÊ)

5)Şadiye Manap

(GIRTÎGEHA JINÊ YA GEBZEYÊ)

6)Laleş Çelikan

(GIRTÎGEHA KANDIRAYÊ)

7)Nesrin Akyuz

(GIRTÎGEHA BAKIRKOYÊ)

8)Selver Yıldırın, Leyla Atabey

(GIRTÎGEHA ELBISTANÊ)

 9)Azime Işık

(GIRTÎGEHA ŞAKRANÊ)

10)A.Selam Baran

11)Erd Agron

12)Hecî Nehsan

13)Kerem Bîlen

14)Îsmet Taş

15)Cengîz Eker

16)Comert Bozkurt

17)A.Hekim Kozluk

18)A.Hamît Orbay

19)Ferhan Mordenîz

20)Firat Can

21)Menaf Osman

22)Necmettin Tural

23)Ramazan Çeoer

24)Selahattin Demirtaş

25)Gultan Kişanak

26)Idrîs Baluken

27)Fecriye Benek

28)A.Selam Baran

29)Hecî Nehsan

30)Ahmedê Bilokî

31)Alî Koç

32)Mehmet Akdogan

33)Îlham Çomak

34)Mehmet Polat

35)Murat Turk

36)Mahmut Baran