An Appeal from Kurdish PEN The Cry of Silence: An Open Call to PEN International and the Global Conscience in the Shadow of Cultural Eradication

An Appeal from Kurdish PEN

The Cry of Silence: An Open Call to PEN International and the Global Conscience in the Shadow of Cultural Eradication

Introduction: The Geography of Pain and the Philosophy of Persistence

In a land where history is etched in blood and geography is carved by artificial borders, there exists a nation known as the “Kurds.” Like the resilient oaks of our ancient mountains, this nation stands defiant—not merely for its soil, but to safeguard the very dignity of human existence. This manifesto is more than a political chronicle; it is an unveiling of the thick veil draped over a fascist and supremacist mindset—a mentality determined to hollow out the language, culture, and being of an entire people. This is a literary and philosophical cry rising from the depths of the Middle East’s wounds, addressed to the global sanctuary of the written word: PEN International.

  1. Language as the House of Being: When Speech Becomes a Trench

Martin Heidegger famously posited that “Language is the house of being.” It follows, then, that when a people is dispossessed of their language, they are evicted from their very existence. From the North to the South, and from the East to the West of Kurdistan, Kurdish children enter the 21st century still deprived of the fundamental right to learn in their mother tongue. This is not mere policy; it is a “White Genocide.” When a child is forced to think, dream, and speak in the tongue of an oppressor, the process of ontological severance begins.

In Rojava (Syrian Kurdistan), currently besieged by the fires of war and the occupations of the Turkish state and its radical proxies, schools have been transformed from temples of knowledge into arenas of forced assimilation. The Kurdish language—one of the oldest and richest Indo-European tongues—faces an existential threat. To protect this language is to protect the tapestry of human diversity.

  1. Rojava (Syria): Between the Regime’s Hammer and the Anvil of Religious Fascism

The plight of the Kurds in Rojava is the embodiment of an infinite tragedy. If yesterday the Ba’athist regime of Bashar al-Assad oppressed Kurds under the banner of “Arab Nationalism,” today, the factions labeling themselves as the “Opposition” are orchestrating an even greater catastrophe. These groups are not only politically fascist; they have donned the cloak of religious extremism, declaring “Jihad” against the Kurdish people.

We bear witness to a reality where the current governance in occupied regions like Aleppo, Afrin, Serekaniye, and Gire Spi is more draconian than the previous regime. Here, religious “fatwas” are weaponized to sanctify the shedding of Kurdish blood. This is the same mentality that birthed ISIS. While the Kurds stood at the vanguard of the global fight against darkness, they are now targeted by the very forces supported by regional powers. This is not a war over mere territory; it is a war of mentalities: the vision of democracy and coexistence versus the nightmare of a Caliphate and the erasure of “the Other.”

III. Screens of Hate: The Dehumanization of Kurds in Regional Media

Regrettably, when we observe the television channels of the surrounding nations—Arabic, Turkish, and Persian—we find a landscape saturated with the rhetoric of malice. What is most harrowing is that this vitriol does not stem only from the uneducated, but from the “intellectual elite” and university professors. When a scholar appears on an Arabic screen, speaking with the tongue of a medieval fascist to issue a fatwa against a nation, it puts the collective conscience of that society under a grim spotlight.

These media outlets project a distorted image of the Kurd, framing them as an “existential threat,” a “separatist,” or an “infidel.” This is the systematic “Demonization” of a nation. When a human being is stripped of their humanity through the media, their murder is normalized. This is the psychological trauma that Kurds endure daily as they watch their identity being desecrated on global screens.

  1. The Scene in Aleppo: A Manifesto of Fascism

One of the most agonizing images to recently circulate in social media and Arabic news outlets was the footage of a young girl being thrown from a building in Aleppo by radical militants. This was not just a war crime; it was a manifesto of a terrifying mentality.

As they committed this atrocity, the militants shouted “Allahu Akbar” (God is Great) and hurled the most dehumanizing insults at her. This is the ISIS-legacy: the use of the Divine name to justify the torture of the innocent. This scene revealed that, for these extremist groups, the Kurdish woman is viewed merely as “spoils of war” whose dignity must be shattered. It marks the moral bankruptcy of a culture that allows the most heinous crimes to be committed in the name of the sacred. This girl is the symbol of the immense suffering the Kurdish nation endures under the yoke of fascist mentality.

  1. The End of Caliphates and the Necessity of Mental Metamorphosis

Our neighbors—Turks, Persians, and especially Arabs—must realize that the era of Caliphates and expansionist empires is dead. Today’s world belongs to human rights, democracy, and the recognition of “the Other.” The Middle East can no longer be governed by the ghost of the 7th century or the rigid, suffocating nationalism of the 20th.

Kurdistan, the “Cradle of Civilization,” has the inherent right to preserve its soul. We do not seek the erasure of any nation; we seek equality. But how can we speak of “coexistence” when their airwaves only sow the seeds of hatred? Coexistence requires dialogue, not fatwas; it requires mutual recognition, not dehumanization.

  1. Despair Between the Screens: Where are the Intellectuals?

As Kurds, caught between the screens of our phones and our televisions, we face a tidal wave of disillusionment. We search for a single piece of good news, a solitary humanitarian voice from the “intellectual elite” of our neighbors that says: “Killing Kurds is a crime; erasing the Kurdish language is a shame.”

Instead, we are met with a deathly silence. Many intellectuals who champion human rights in European cafes become staunch nationalists when the subject turns to the Kurds. This silence is an accomplice to the executioner. The conscience of a nation is questioned when its thinkers, who should be the living pulse of society, become the apologists for the fascism of their regimes.

VII. A Call to PEN International

From the heart of Kurdistan’s agony, we appeal to PEN International and all literary and humanitarian centers of the world:

  1. Protect the Language: The Kurdish language is facing systemic eradication. International pressure must be exerted on occupying states to guarantee the right to mother-tongue education.
  2. Halt Media Malice: There must be international monitoring of media outlets that disseminate hate speech and religious decrees calling for the slaughter of Kurds. These are not merely channels; they are instruments of “Psychological Genocide.”
  3. Safeguard Writers and Thinkers: In all parts of Kurdistan, poets and writers are imprisoned or assassinated for their words. PEN must be the voice of these silenced pens.
  4. Condemn the Atrocities in Rojava: What is happening in Afrin and Aleppo is an attempt at demographic change and the uprooting of a civilization. The world cannot remain silent in the face of the tragedy of the girl in Aleppo.

Conclusion: A Dream for a Lucid Horizon

The Kurdish people were not created for death and mourning alone. We are a living nation, possessing a rich literature, a philosophy brimming with life, and an infinite love for freedom. The Middle East without the Kurds is a garden robbed of its most vibrant color.

We yearn for a life of dignity. We dream of a day when our children learn the word “Peace” in their mother tongue in a classroom, rather than the word “Martyr” in a bomb shelter. The mentality of fascism must crumble to make way for a humanitarian ethic. This is not only the right of the Kurds; it is the duty of every free human being and every writer with a living conscience.

Let our pens be shields against their swords. Let our words be the medicine for the deep wounds of a nation whose only “crime” is the desire to simply be.

The pen must be the scream for that silence which has been draped over Kurdistan for far too long.

Kurdish Pen Co-Chairs

Miran Abraham & Rojbîn Perîşan

بانگه‌وازێک لە له پێنی کورده‌وە هاواری بێدەنگی؛ بانگەوازێکی کراوە بۆ “پێنی نێودەوڵەتی” و ویژدانی جیهان لە پەراوێزی سڕینەوەی ناسنامەی کوردیدا

بانگه‌وازێک لە له پێنی کورده‌وە

هاواری بێدەنگی؛ بانگەوازێکی کراوە بۆ “پێنی نێودەوڵەتی” و ویژدانی جیهان لە پەراوێزی سڕینەوەی ناسنامەی کوردیدا

پێشەکی: جوگرافیای ئازار و فەلسەفەی مانەوە

لەو شوێنەی کە مێژوو بە خوێن دەنووسرێتەوە و جوگرافیا بە سنووری دەستکرد لەت‌وپەت کراوە، گەلێک هەیە کە ناوی “کورد”ە. ئەم نەتەوەیە، کە وەک داربەڕووەکانی چیاکانی سەرکێشە، نەک تەنیا بۆ خاکی خۆی، بەڵکوو بۆ پاراستنی شکۆی مرۆڤایەتی لە جەنگدایە. لێرەدا، لەم وتارەدا، مەبەست تەنیا گێڕانەوەی ڕووداوە سیاسییەکان نییە، بەڵکوو هەڵماڵینی ئەو پەردە ئەستوورەیە کە بەسەر عەقڵییەتێکی فاشیست و ڕەگەزپەرستدا کێشراوە؛ عەقڵییەتێک کە دەیەوێت زمان، کولتوور و بوونی گەلێک لەناو ببات. ئەمە هاوارێکی ئەدەبی و فەلسەفییە لە قوڵایی برینەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە بۆ ناوەندی قەڵەم (پێنی نێودەوڵەتی).

یەکەم: زمان وەک ماڵ؛ کاتێک زمان دەبێتە سەنگەر

مارتن هایدیگەر دەڵێت: “زمان ماڵی بوونە.” کەواتە کاتێک گەلێک لە زمانەکەی بێبەش دەکرێت، لە ڕاستیدا لە “بوونی خۆی” بێبەش کراوە. منداڵی کورد، لە باکوورەوە تا باشوور، لە ڕۆژهەڵاتەوە تا ڕۆژئاوا، هێشتا لە سەدەی بیست و یەکەمدا لە مافی سەرەتایی خوێندن بە زمانی دایک بێبەشن. ئەمە تەنیا سیاسەت نییە، ئەمە “جینۆسایدی سپی”یە. کاتێک منداڵێک ناچار دەکرێت بە زمانێک بیر بکاتەوە کە زمانی دایکی نییە، پڕۆسەی دابڕان لە ڕەگ و ناسنامە دەست پێدەکات.

لە ڕۆژئاوای کوردستان (سووریا)، کە ئێستا لە ژێر ئاگری جەنگ و داگیرکاریی تورکیا و میلیشیا توندڕەوەکاندایە، قوتابخانەکان لەبری ئەوەی ببنە مەڵبەندی زانست، بوونەتە مەیدانی سەپاندنی زمانی نەتەوە سەردەستەکان و سڕینەوەی مێژووی کورد. زمانی کوردی، کە یەکێکە لە کۆنترین و دەوڵەمەندترین زمانە ئاریاییەکان، لە ژێر هەڕەشەی فەوتاندایە. پاراستنی ئەم زمانە، پاراستنی جیاوازیی کولتووریی مرۆڤایەتییە.

دووەم: ڕۆژئاوا (سووریا)؛ لە نێوان چەکوشی ڕژێم و سندانی فاشیزمی ئایینیدا

دۆخی کورد لە ڕۆژئاوای کوردستان نموونەی بەرجەستەی مەینەتییەکی بێ کۆتاییە. ئەگەر دوێنێ ڕژێمی بەعسی بەشار ئەسەد بە ناوی “ناسیۆنالیزمی عەرەبی” کوردانی دەچەوساندەوە، ئەمڕۆ ئەو تاقمانەی خۆیان بە “ئۆپۆزسیۆن” دەناسن، کارەساتێکی گەورەتر دەخوڵقێنن. ئەمانە نەک تەنیا لە ڕووی سیاسییەوە فاشیزمن، بەڵکوو بەرگی ئایینییان پۆشیوە و “جیهاد” دژی کورد ڕادەگەیەنن.

ئێمە دەبینین کە حوکمڕانیی ئێستای ناوچە داگیرکراوەکانی وەک حەلەب، عەفرین، سەرێکانی و گرێ سپی، لە ڕژێمی ئەسەد خراپترە. لێرەدا فەتوای ئایینی بەکاردێت بۆ حەڵاڵکردنی خوێنی کورد. ئەمە ئەو عەقڵییەتەیە کە هیچی کەمتر نییە لە داعش. لە کاتێکدا کورد پێشەنگی شەڕی دژی تاریکپەرستی بوو، ئێستا لە لایەن هەمان ئەو هێزانەوە دەکرێتە ئامانج کە تورکیا پشتگیرییان دەکات. ئەمە تەنیا جەنگی خاک نییە، جەنگی عەقڵییەتەکانە: عەقڵییەتی دیموکراسی و پێکەوەژیان لە بەرامبەر عەقڵییەتی خەلافەت و سڕینەوەی ئەویتر.

سێیەم: شاشەکانی ڕق؛ میدیای عەرەبی و دروستکردنی “دڕندە، کافر” لە کورد

بە داخەوە، کاتێک سەیری تەلەفزیۆنە عەرەبییەکان، تورکییەکان و فارسییەکان دەکەین، بێجگە لە وتاری ڕق و کینە هیچی تر نابینین. ئەوەی جێگەی سەر سوڕمانە، تەنیا خەڵکی ئاسایی نین کە بێڕێزی بە کورد دەکەن، بەڵکوو “نوخبەی ڕۆشنبیر” و مامۆستایانی زانکۆن. کاتێک مامۆستایەکی زانکۆ لە کەناڵێکی عەرەبییەوە بە زمانی فاشیستێکی سەدەکانی ناوەڕاست دەدوێت و فەتوای جیهاد دژی کورد دەدات، لێرەدا ویژدانی تەواوی نەتەوەی عەرەب دەچێتە ژێر پرسیارەوە.

ئەم میدیایانە وێنەیەکی شێوێندراو لە مرۆڤی کورد نیشان دەدەن. ئەوان کورد وەک “هەڕەشە”، “جوداخواز” یان “کافر” دەناسێنن. ئەمە پڕۆسەی بە “دێوکردن ” (Demonization)ی نەتەوەیەکە. کاتێک مرۆڤێک لە ڕێگەی میدیاوە لە مرۆڤبوون دادەماڵرێت، کوشتنی دەبێتە کارێکی ئاسایی. ئەمەیە ئەو کارەساتەی کە ڕۆژانە کورد لە ڕێگەی سکرینەکانەوە دەیبینێت و باری دەروونیی نەتەوەیەکی تێک داوە.

چوارەم: دیمەنی کچەکەی حەلەب؛ مانیفێستۆی فاشیزم

یەکێک لە دیمەنە هەرە تراژیدی و دڵتەزێنەکان کە ئەم دواییانە لە سۆشیاڵ میدیا و کەناڵە عەرەبییەکان بڵاو بووەوە، دیمەنی خستنەخوارەوەی کچێکی گەنج بوو لە باڵەخانەیەکی شاری حەلەب لە لایەن چەکدارە توندڕەوەکانەوە. ئەو دیمەنە تەنیا تاوانێکی جەنگ نەبوو، بەڵکوو مانیفێستۆی عەقڵییەتێکی ترسناک بوو.

چەکدارەکان بە دەنگی بەرز هاواری “ئەڵاهو ئەکبەر”یان دەکرد و جنێوی ناشیرینیان بە کچەکە دەدا. ئەمە هەمان مێنتاڵێتی داعشە کە تێیدا ناوی خودا بۆ ئەشکەنجەدان و کوشتنی مرۆڤ بەکاردێت. ئەم دیمەنە دەریخست کە لە لای ئەو تاقمە توندڕەوانە، ژنی کورد تەنیا “دەستکەوتی جەنگ”ە و دەبێت شکۆکەی بشکێنرێت. ئەمە نیشانەی شکستی ئەخلاقیی ئەو کۆمەڵگەیەیە کە ڕێگە دەدات بە ناوی پیرۆزییەکانەوە، نزمترین جۆری تاوان ئەنجام بدرێت. ئەم کچە سیمبۆلی ئەو هەموو ئازارەیە کە نەتەوەی کورد لە ژێر دەستی عەقڵییەتی فاشیستیدا دەیچێژێت.

پێنجەم: کۆتایی سەردەمی خەلافەتەکان و پێویستیی گۆڕانی عەقڵییەت

پێویستە نەتەوەکانی دراوسێ (تورک، فارس و بە تایبەتی عەرەب) لەوە تێبگەن کە سەردەمی خەلافەت و ئیمپراتۆرییەتەکان کۆتایی هاتووە. جیهانی ئەمڕۆ جیهانی مافی مرۆڤ، دیموکراسی و دانپێدانانە بە “ئەویتر”دا. ناتوانرێت چیتر بە عەقڵییەتی سەدەی حەوتەم یان بە بیری ناسیۆنالیستیی وشکی سەدەی بیستەم حوکمی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکرێت.

کوردستان وەک “لانکەی شارستانییەت” مافی خۆیەتی کە زمان و کولتووری خۆی بپارێزێت. ئێمە داوای سڕینەوەی هیچ نەتەوەیەک ناکەین، بەڵکوو داوای یەکسانی دەکەین. بەڵام کاتێک دەبینین کەناڵە تەلەفزیۆنییەکانیان تەنیا ڕق دەچێنن، چۆن دەتوانین باس لە پێکەوەژیان بکەین؟ پێکەوەژیان پێویستی بە دیالۆگ هەیە، نەک فەتوا. پێویستی بە ناسینی یەکتر هەیە، نەک سووکایەتیکردن.

شەشەم: نائومێدیی لە نێوان سکرینەکاندا؛ کوا ڕۆشنبیرانی ئەوان؟

ئێمەی کورد، لە نێوان شاشەی مۆبایلەکانمان و تەلەفزیۆنەکانماندا، ڕۆژانە ڕووبەڕووی شەپۆلێکی گەورەی بێ ئومێدی دەبینەوە. ئێمە بە دوای هەواڵێکی باشدا دەگەڕێین، بە دوای دەنگێکی مرۆڤدۆستانە لە نێو “نوخبەی ڕۆشنبیری” (عەرەب، تورک، فارس) دەگەڕێین کە بڵێن: “کوشتنی کورد تاوانە، سڕینەوەی زمانی کوردی شەرمەزارییە.”

بەڵام ئەوەی دەبینرێت، بێدەنگییەکی مەرگبارە. زۆرێک لەو ڕۆشنبیرانەی کە لە ئەوروپا باس لە مافەکانی مرۆڤ دەکەن، کاتێک دێتە سەر باسی کورد، دەبنە ناسیۆنالیستێکی توندڕەو یان لە باشترین حاڵەتدا بێدەنگ دەبن. ئەم بێدەنگییە، هاوکارییە بۆ بکوژ. ویژدانی نەتەوەیەک کاتێک دەخرێتە ژێر پرسیارەوە کە ڕۆشنبیرەکانی، کە دەبێت ویژدانی زیندووی کۆمەڵگە بن، ببنە پاساوهێنەر بۆ فاشیزمی دەسەڵاتەکانیان.

حەوتەم: بانگەواز بۆ “پێنی نێودەوڵەتی ” (PEN International)

ئێمە لێرەوە، لە ناو جەرگەی ئازارەکانی کوردستانەوە، بانگەواز بۆ ڕێکخراوی “پێن” و هەموو ناوەندە ئەدەبی و مرۆییەکانی جیهان دەکەین:
١. پاراستنی زمان: زمانی کوردی لە ژێر هەڕەشەی سڕینەوەدایە. پێویستە گوشار بخرێتە سەر وڵاتانی داگیرکەر بۆ ئەوەی مافی خوێندن بە زمانی دایک بۆ منداڵانی کورد دابین بکەن.

٢. ڕاگرتنی ڕق و کینەی میدیایی: پێویستە چاودێرییەکی نێودەوڵەتی هەبێت بۆ ئەو میدیا و کەناڵانەی کە وتاری ڕق و فەتوای کوشتن دژی گەلی کورد بڵاو دەکەنەوە. ئەمانە تەنیا میدیا نین، بەڵکوو ئامێری “کۆمەڵکوژیی دەروونی”ن.

٣. پاراستنی ڕۆشنبیران و نووسەران: لە هەموو پارچەکانی کوردستان، نووسەران و شاعیران بەهۆی وشەکانیانەوە دەخرێنە زیندان یان تیرۆر دەکرێن. پێویستە “پێن” دەنگی ئەم قەڵەمە کپکراوانە بێت.

٤. سەرکۆنەکردنی تاوانەکان لە ڕۆژئاوا: ئەوەی لە عەفرین و حەلەب و ناوچەکانی تری ڕۆژئاوا دەگوزەرێت، تەنیا شەڕی سیاسی نییە، بەڵکوو هەوڵدانە بۆ گۆڕینی دیموگرافی و لەناوبردنی ڕەگی نەتەوەیەک. جیهان نابێت بەرامبەر دیمەنی کچەکەی حەلەب بێدەنگ بێت.

کۆتایی: خەونێک بۆ ئاسۆیەکی ڕوون

لە کۆتاییدا، دەڵێین: کورد گەلێک نییە تەنیا بۆ مردن و گریان دروست بووبێت. ئێمە گەلێکی زیندووین، خاوەن ئەدەبێکی دەوڵەمەند، فەلسەفەیەکی پڕ لە ژیان و عەشقێکی بێ سنوورین بۆ ئازادی. ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەبێ کورد وەک باخچەیەک وایە کە یەکێک لە ڕەنگە هەرە جوانەکانی لێ زەوت کرابێت.

ئێمە خوازیاری ژیانێکی مرۆڤانەین. خوازیاری ئەوەین کە منداڵەکانمان لە قوتابخانەکاندا بە زمانی دایکیان فێری وشەی “ئاشتی” ببن، نەک لە ژێر بۆردوماندا فێری وشەی “شەهید” بن. پێویستە عەقڵییەتی فاشیزم تێک بشکێت و جێگەی خۆی بۆ عەقڵییەتێکی مرۆیی چۆڵ بکات. ئەمە تەنیا مافی کورد نییە، ئەمە ئەرکی هەموو مرۆڤێکی ئازادیخواز و هەموو خاوەن قەڵەمێکی ویژدان زیندووە.

با قەڵەمەکان ببنە قەڵغان لە بەرامبەر شمشێرە توندڕەوەکان. با وشە ببێتە دەرمان بۆ برینە قووڵەکانی نەتەوەیەک کە تەنیا تاوانی ئەوەیە دەیەوێت “خۆی” بێت.

قەڵەم، دەبێت هاواری ئەو بێدەنگییە بێت کە ساڵانێکی درێژە بەسەر کوردستاندا کێشراوە.

Qêrîna Bêdengiyê; Bangewaziyeke vekirî ji bo “PENa Navneteweyî” û wijdanê cîhanê di bin siya jêbirina nasnameya Kurdî de

 

Bangewaziyek ji PENa Kurdî

Qêrîna Bêdengiyê; Bangewaziyeke vekirî ji bo “PENa Navneteweyî” û wijdanê cîhanê di bin siya jêbirina nasnameya Kurdî de

Destpêk: Erdnîgariya êşê û felsefeya mayînê

Li wê dera ku dîrok bi xwînê tê nivîsandin û erdnîgarî bi sînorên destçêkirî hatiye parçekirin, gelek heye ku navê wî “Kurd” e. Ev netewe, ku wekî darberûyên çiyayên serbilind e, ne tenê ji bo axa xwe, lê belê ji bo parastina rûmeta mirovahiyê di nav şerekî dijwar de ye. Di vê gotarê de, mebest ne tenê vegotina bûyerên siyasî ye, lê belê rakirina wê perdeya stûr e ku li ser hişmendiyeke faşîst û nijadperest hatiye kişandin; hişmendiyek ku dixwaze ziman, çand û hebûna gelekî tune bike. Ev qêrîneke edebî û felsefî ye ji kûrahiya birînên Rojhilata Navîn ber bi navenda pênûsê (PENa Navneteweyî) ve.

Yekem: Ziman wekî xanî; dema ziman dibe çeper

Martin Heidegger dibêje: “Ziman xana hebûnê ye.” Nexwe, dema gelek ji zimanê xwe bêpar tê hiştin, di rastiyê de ji “hebûna xwe” bêpar maye. Zarokên Kurd, ji Bakur heta Başûr, ji Rojhilat heta Rojava, hîn jî di sedsala bîst û yekê de ji mafê bingehîn ê perwerdehiya bi zimanê dayikê bêpar in. Ev ne tenê siyaset e, ev “jenosîda spî” ye. Dema zarokek neçar dibe ku bi zimanekî din bifikire ku ne zimanê dayika wî ye, pêvajoya qutbûna ji kok û nasnameyê dest pê dike.

Li Rojavayê Kurdistanê (Sûriye), ku niha di bin agirê şer û dagirkeriya Tirkiye û milîsên tundrew de ye, dibistan li şûna ku bibin navendên zanistê, bûne qada sepandina zimanê neteweyên serdest û jêbirina dîroka Kurdî. Zimanê Kurdî, ku yek ji kevntirîn û dewlemtirîn zimanên Arî ye, di bin metirsiya tunebûnê de ye. Parastina vê zimanî, parastina cudahiya çandî ya hemû mirovahiyê ye.

Duwem: Rojava (Sûriye); di navbera çakûçê rejîmê û sindana faşîzma olî de

Rewşa Kurdan li Rojavayê Kurdistanê mînaka herî berçav a êşeke bêdawî ye. Heke duh rejîma Baas a Beşar Esad bi navê “neteweperestiya erebî” Kurd diçewisandin, îro ew komên ku xwe wekî “opozîsyon” bi nav dikin, karesateke mezintir diafirînin. Ew ne tenê ji aliyê siyasî ve faşîst in, lê belê kincên olî li xwe kirine û dijî Kurdan “cihadê” radigihînin.

Em dibînin ku desthilatdariya niha li herêmên dagirkirî mîna Efrîn, Serêkaniyê û Girê Spî, ji rejîma Esad xirabtir e. Li vir fetiwayên olî ji bo helalkirina xwîna Kurdan tên bikaranîn. Ev ew hişmendî ye ku tu cudahiya wê ji DAIŞê nîne. Di dema ku Kurd pêşengên şerê li dijî tarîperestiyê bûn, niha ji aliyê wan hêzên ku Tirkiye piştgiriya wan dike ve dibin armanc. Ev ne tenê şerê axê ye, şerê hişmendiyan e: hişmendiya demokratîk û pêkvejiyanê li hember hişmendiya xîlafetê û jêbirina “yê din”.

Sêyem: Şaşên kînê; medyaya erebî û afirandina “drinde û kafiran” ji Kurdan

Mixabin, dema em li televizyonên erebî, tirkî û farsî dinêrin, ji bilî gotara kîn û nefretê em tiştekî din nabînin. Tiştê ku mirov pê dilerize, ne tenê mirovên asayî ne ku bêrêziyê li Kurdan dikin, lê belê “nuxbeyên rewşenbîr” û mamosteyên zanîngehan in. Dema mamosteyekî zanîngehê li ser kanaleke erebî bi zimanê faşîstekî sedsalên navîn diaxive û fetiwaya cihadê li dijî gelekî dide, li vir wijdanê tevahiya neteweya ereb dikeve bin pirsê.

Ev medya wêneyekî şêwandî ji mirovê Kurd nîşan didin. Ew Kurdan wekî “metirsî”, “cudaxwaz” an jî “kafir” didin naskirin. Ev pêvajoya “dîvkirinê” (Demonization) ya neteweyekê ye. Dema mirovek di rêya medyayê de ji mirovbûnê tê rût kirin, kuştina wî dibe karekî asayî. Ev e ew karesata ku rojane Kurd di rêya ekranan de dibînin û bariya derûnî ya neteweyekê têk biriye.

Çarem: Dîmena keça Helebê; manîfestoya faşîzmê

Yek ji dîmenên herî trajîk û dilsoz ku vê dawiyê di medyaya civakî û kanalên erebî de belav bû, dîmena avêtina keçeke ciwan ji avahiyekê li bajarê Helebê ji aliyê çekdarên tundrew ve bû. Ew dîmen ne tenê tawanekî şer bû, lê belê manîfestoya hişmendiyeke tirsnak bû.

Çekdaran bi dengekî bilind hawar dikirin “Allahu Ekber” û nifir û hênên herî pîs li wê keçikê dikirin. Ev heman mentalîteya DAIŞê ye ku tê de navê Xwedê ji bo êşkencekirin û kuştina mirov tê bikaranîn. Vê dîmenê nîşan da ku li cem wan komên tundrew, jina Kurd tenê “destkeftiya şer” e û divê rûmeta wê were şikandin. Ev nîşana şikesta exlakî ya wê civakê ye ku rê dide bi navê pîroziyan, nizmtiro tawan were kirin. Ev keçik sembola hemû wan êşan e ku neteweya Kurd di bin destê hişmendiya faşîst de dikişîne.

Pêncem: Dawiya serdemê xîlafetê û hewcehiya guherîna hişmendiyê

Pêdivî ye neteweyên cîran (Tirk, Fars û bi taybetî Ereb) ji vê rastiyê fam bikin ku serdema xîlafet û împaratoriyan bi dawî bûye. Cîhana îro cîhana mafên mirovan, demokrasî û naskirina “yê din” e. Êdî nabe ku bi hişmendiya sedsala heftan an jî bi bîr û baweriyên neteweperest ên sedsala bîstan hukum li Rojhilata Navîn bê kirin.

Kurdistan wekî “derguşa şaristaniyê” mafê wê ye ku ziman û çanda xwe biparêze. Em daxwaza jêbirina tu neteweyekî nakin, lê belê em daxwaza wekheviyê dikin. Lê dema em dibînin ku kanalên wan ên televizyonê tenê kînê diçînin, em çawa dikarin behsa pêkvejiyanê bikin? Pêkvejiyan hewceyî diyalogê ye, ne fetiwayan. Hewceyî naskirina hevdu ye, ne sivkayetîkirinê.

Şeşem: Bêhêvîtî di navbera ekranan de; li ku ne rewşenbîrên wan?

Em wekî Kurd, di navbera ekrana mobîl û televizyonên xwe de, rojane rûbirûyê pêleke mezin a bêhêvîtiyê dibin. Em li dû nûçeyeke baş digerin, li dû dengekî mirovdost di nav “nuxbeya rewşenbîr” a wan (Ereb, Tirk, Fars) de digerin ku bibêjin: “Kuştina Kurdan tawan e, jêbirina zimanê Kurdî şermezarî ye.”

Lê ya ku tê dîtin, bêdengiyeke mirinê ye. Piraniya wan rewşenbîrên ku li Ewropayê behsa mafên mirovan dikin, dema mijar dibe Kurd, dibin neteweperestên tundrew an jî di rewşa herî baş de bêdeng dibin. Ev bêdengî, hevkarî ye ji bo kujer. Wijdanê neteweyekê hingê dikeve bin pirsê ku rewşenbîrên wê, ku divê wijdanê zindî yê civakê bin, bibin parêzerên faşîzma desthilatdarên xwe.

Hevtem: Bangewazî ji bo “PENa Navneteweyî” (PEN International)

Em ji vir, ji dilê êşên Kurdistanê, bang li rêxistina PEN û hemû navendên edebî û mirovî yên cîhanê dikin:

  1. Parastina ziman: Zimanê Kurdî di bin metirsiya jêbirinê de ye. Divê zext li ser dewletên dagirker bê kirin ku mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê ji bo zarokên Kurd dabîn bikin.
  2. Rawestandina kîna medyayî: Divê çavdêriyeke navneteweyî hebe ji bo wan medya û kanalên ku gotara kînê û fetiwayên kuştinê dijî gelê Kurd belav dikin. Ev ne tenê medya ne, lê belê amûrên “jenosîda derûnî” ne.
  3. Parastina rewşenbîr û nivîskaran: Li hemû parçeyên Kurdistanê, nivîskar û helbestvan ji ber peyvên xwe tên girtin an jî tên terorkirin. Divê PEN bibe dengê van pênûsên bêdengkirî.
  4. Şermezarkirina tawanan li Rojava: Tiştê ku li Efrîn, Heleb û herêmên din ên Rojava diqewime, ne tenê şerekî siyasî ye, lê belê hewildanek e ji bo guherîna demografîk û tunekirina koka neteweyekê. Cîhan nabe li hember dîmena keça Helebê bêdeng bimîne.

Dawî: Xewnek ji bo asoyeke ronî

Di dawiyê de, em dibêjin: Kurd ne gelek e ku tenê ji bo mirin û girînê hatibe afirandin. Em gelekî zindî ne, xwedî edebiyateke dewlemend, felsefeyeke tije jiyan û eşqeke bêsînor ji bo azadiyê ne. Rojhilata Navîn bêyî Kurdan mîna baxçeyekî ye ku yek ji rengên herî ciwan jê hatibe dizîn.

Em daxwaza jiyaneke mirovane dikin. Em dixwazin zarokên me di dibistanan de bi zimanê dayika xwe hînî peyva “Aştî” bibin, ne ku di bin bombeyan de hînî peyva “Şehîd” bibin. Divê hişmendiya faşîzmê were şikandin û cihê xwe ji hişmendiyeke mirovî re bihêle. Ev ne tenê mafê Kurdan e, ev erka hemû mirovên azadîxwaz û hemû xwedî pênûsên wijdan-zindî ye.

Bila pênûs bibin mertal li hember şûrên tundrewan. Bila peyv bibe derman ji bo birînên kûr ên neteweyekê ku tenê tawana wî ew e ku dixwaze “xwe” be.

Pênûs, divê bibe qêrîna wê bêdengiyê ku salên dûr û dirêj e li ser Kurdistanê hatiye kişandin.

 

Hevserokên PENa Kurd

Rojbîn Perîşan & Miran Abraham

Pirsenameyek ji Navenda “PENa Kurd” re bo koça navextî ya şair û fotoger (Beshdar Samî) | پرسەنامەیەک لە ناوەندی ”پێنی کورد”ـەوە بۆ کۆچی ناوەختی شاعیر و فۆتۆگرافەر (بەشدار سامی)

 

Pirsenameyek ji Navenda “PENa Kurd” re bo koça navextî ya şair û fotoger (Beshdar Samî)

Bi xem û dilşewatîyek mezin, îro li bajarê Hewlêrê, me bi xeber bû ku şair û fotogerê afirîner Beshdar Samî, endamê me yê PENa Kurd, li temenê 41 salî, piştî ku bi nexweşiyekê re têkoşîn kir, ji me bi temamî re xatirê xwe kir û koça dawî kir.

Beshdar Samî tenê navek ne di cîhana edeb û hunerê de bû, lê hêzek ciwanî û dîtineke cuda bû. Ew kurê Mexmûrê ku di sala 1984’an de çavên xwe li jiyanê vekir, bi zû re têkildarî cîhana peyvan û wêneyan bû. Ji sala 2007’an ve, wek stêrek li asmana huner û edebê ronî kir.

Beshdar bi çavekê din li dinyayê temaşe dikir û bi pênûsekê wêne çêdikirin. Ew di qada xwe de pêşeng bû, dema ku di sala 2013’an de yekem pêşangeha taybet a fotografiya erotîk vekir û deriyek nû li ber hunera fotografiyê vekir. Di cîhana helbestê de jî xwedî xeyalekî hêsas û fireh bû; ji “Êvarên Serabî” heta “Sibeya Rojeke Din e”, deng û stîleke taybet a xwe hebû.

Bi xem e ku ew şairê ku di sala 2014’an de dîwana xwe ya bi navê “Rêçûn bi alîyê Miriyên Rêzdar” weşand, îro bixwe bi wan re rê ket û ket rêza wan miriyên rêzdar yên ku tu car ji bîra me namirin. Bi bidestxistina du xelatên yekem ên Festîvala Gelawêj û xelatên Wezareta Rojanbîrî û Yekîtiya Nivîskaran, wî nîşan da ku qelema wî cihê hêvî û serbilindiyê ye.

Em wek Komîteya Rêvebirina Navenda PENa Kurd, ev koça navextî wek xesareteke mezin ji bo navenda edebî û hunerî ya Kurdî dibînin. Em pirs û serxweşiya xwe ya herî qûr ji bo hevjîna wî û keça wî ya hêja, malbat û xizmên wî û hemû nivîskar û hunermendan dişînin.

Beshdar Samî bi laş ji malbata navneteweyî ya PENa Kurd veqetiyaye, lê bi rêya peyv û fotografiyên xwe, li cem me her tim bi zindî dimîne.

Komîteya Rêvebirina Navenda PENa Kurd

29ê Kanûna Yekem 2025

 

پرسەنامەیەک لە ناوەندی ”پێنی کورد”ـەوە

بۆ کۆچی ناوەختی شاعیر و فۆتۆگرافەر (بەشدار سامی)

بە داخ و کەسەرێکی زۆرەوە، ئەمڕۆ لە شاری هەولێر، هەواڵی کۆچی دوایی شاعیر و فۆتۆگرافەری داهێنەر (بەشدار سامی)  ئەندامی (پێنی کورد)مان پێ گەیشت، کە لە تەمەنی ٤١ ساڵیدا و دوای ململانێ لەگەڵ نەخۆشی، ماڵئاوایی یەکجاری لێ کردین.

(بەشدار سامی) تەنیا ناوێک نەبوو لە دنیای ئەدەب و هونەردا، بەڵکو وزەیەکی گەنجانە و دیدگایەکی جیاواز بوو. ئەو کوڕەی مەخموور کە لە ساڵی ١٩٨٤ چاوی بە ژیان هەڵێنابوو، زوو تێکەڵ بە دنیای وشە و وێنە بوو. لە ساڵی ٢٠٠٧ـەوە وەک ئەستێرەیەک لە ئاسمانی هونەر و ئەدەبدا درەوشایەوە.

بەشدار، بە چاوێک سەیری دنیای دەکرد و بە پێنوسێک وێنەی دەکێشا؛ ئەو پێشەنگ بوو لە بوێریدا، کاتێک لە ساڵی ٢٠١٣ یەکەمین پێشانگەی تایبەتی فۆتۆی ئیرۆتیکی کردەوە و دەروازەیەکی نوێی لە هونەری فۆتۆگرافیدا کردەوە. لە دنیای شیعریشدا، خاوەنی خەیاڵێکی ورد بوو، هەر لە “ئێوارە سەرابییەکان”ـەوە تا دەگاتە “سبەی ڕۆژێکی دیکەیە”، خاوەنی دەنگ و سەدای تایبەت بە خۆی بوو.

جێگای داخە، ئەو شاعیرەی کە ساڵی ٢٠١٤ دیوانی “ڕۆیشتن بە ئاراستەی مردووە بەڕێزەکان”ی بڵاوکردەوە، ئەمڕۆ خۆی بەو ئاراستەیە هەنگاوی نا و چووە ڕیزی ئەو مردووە بەڕێزانەی کە هەرگیز لە یادەوەریماندا نامرن. ئەو بە بەدەستهێنانی دوو خەڵاتی یەکەمی ڤێستیڤاڵی گەلاوێژ و خەڵاتەکانی وەزارەتی ڕۆشنبیری و یەکێتی نووسەران، سەلماندی کە قەڵەمەکەی جێگای ئومێد و شانازییە.

ئێمە وەک کۆمیتەی بەڕێوەبەریی (ناوەندی پێنی کورد)، ئەم کۆچە ناوەختە بە خەسارەتێکی گەورە بۆ ناوەندی ئەدەبی و هونەریی کوردی دەزانین. پرسە و سەرەخۆشیی قووڵی خۆمان ئاراستەی هاوسەر و کچە ئازیزەکەی، بنەماڵە و کەسوکاری و سەرجەم نووسەران و هونەرمەندان دەکەین.

بەشدار سامی ئەندامی خێزانی (پێنی کورد)ی نێونه‌ته‌وەیی بە جەستە جێی هێشتین، بەڵام لە ڕێگەی وشەکان و فۆتۆکانییەوە، لەلای ئێمە هەمیشە بە زیندوویی دەمێنێتەوە.

کۆمیتەی بەڕێوەبەریی ناوەندی پێنی کورد

٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥

DAXUYANIYA AMADEKIRINA BULTENA ENDAMÊN PENA KURD ڕاگەیاندنی ئامادەکاری بولیتینی ئەندامانی پێنی کورد

Endamên PENa Kurd ên hêja û delal,
Em hêviya başî û xweşî û hişmendiyeke bilind ji we tevan dikin.
Em wekî rêveberiya PENa Kurd, dixwazin spasdariyê ji hemû endaman û rêveberiyên beriya me re pêşkeş bikin ku heta niha PENa Kurd pêş de birine û xurt kirine. Em jî dixwazin zêdetir pêş de bibin û di qada netewî û ya navnetewî de asta hişmendiya netewiya Kurdî û rewşenbîrî û nivîsbariya Kurdî xurttir û bilindtir bikin da ku asta Kurdî û Kurdewariyê her balatir bibe. Ji bo wê jî em dixwazin xwe bi rêxistin bikin û dînamîzma ramangeriyê di xwe de xurt bikin.
Li gorî agahiyên ber destê me bi qasî 600 endamên me hene. Lê haya me û endamên me ji hev nîn e. Hinek endamên me wefat kirine, hinek endamên me xwe vekişandine, hinek endam hatine derxistin, hinek jî pêwendiyan wenda kirine. Ji bo ku em vana tevan sererast bikin û ji nû ve PERGALA ENDAMÊN PENA KURD saz bikin em ê bi rêbaza peyaman agahiyan ji we bixwazin.
Ji kerema xwe re hemû endamên me yên ku bi navenda PENa Kurd re pêwendîdar in bila li gorî rêbaza ku me diyar kiriye peyam bişînin. Her wisa ev peyam bigihîjînin endamên din yên ku pêwendî hindakirine jî. Ev jî bêtir ew ê pergala me xurttir bike.
Em wekî Sekreteriya PENa Kurd demlidest li benda peyamên we ne.

RÊBAZA PEYAMAN EV E:
Navnîşana Peyamê: penakurdendam@gmail.com
Sernav|Mijara Peyamê: Nav û Paşnav – JI BO BULTENA PENA KURD

NAVEROKA PEYAMÊ
Nav û Paşnav: …………………..
(Kurtejiyan)
Ciyê ku lê bûye: ……………….
Ciyê ku lê dijî: …………………
Navnîşan: (Li ser tercîh û daxwazê ye – yên ku bixwazin dikarin binivîsin)
Telefon: …………… (Whatsapp, Telegram, Signal û yd.)
E-name: …………………………….@…………
Berhemdarî:
(Berhemên ku hatine çapkirin, navên wan, çapên wan, sala çapên wan, bergên wan)
Wêne|Photoyê Portre: ………….
Zimanê Dayikê: Kurdî|Kurmancî, Kurdî|Soranî, Kurdî|Kirmanckî-Zazakî, Kurdî|Goranî-Hewramî û yd.
Zimanê Biyanî: ………….
Ku hebe têbiniyên we yên taybet ji bo rêveberiya Pena Kurd: ………..
(Rexne, pêşniyaz, daxwaz û yd.)

TÊBINÎ: Bila her kes bi Kurdî û zarava|diyalekta xwe ya resen binivîse.

Silav û Serkeftin
Sekreteriya Giştî ya PENa Kurd

ئەندامانی بەڕێز و هێژای پێنی کورد
هیوادارین کە سڵامەت و تەندرووست بن.

بە پێویستی دەزانین کە وەکەک دەستەی ڕێوەبەری پێنی کوردی، سوپاس و پێزانینی خۆمان ئاراستەی هەموو ئەو ئەندامانە و دەستەی ڕێوەبەری پێشوو بکەین کە تا ئێستا پێنی کوردییان پێشخستووە و بەهێزتریان کردووە. دیارە ئێمەش هەروەها هەوڵدەدەین کە پێن زیاتر پێشبخەین تا بتوانین ئاستی هۆشیاری نەتەوەی کورد و ڕۆشنبیران و نووسەرانی کورد لە گۆڕەپانی نەتەوەیی نێودەوڵەتیدا بەهێزتر و بەرزتر ڕابگرین و ئاستی ڕۆشنبیری کورد و کوردەوار بە نەتەوەیتر بناسێنین. بۆ ئەو مەبەستەش دەمانەوێت خۆمان ڕێکبخەین و دینامیزمی بیرو ڕامانمان بەهێزتر بکەین.

بەپێی ئەو زانیاریانەی لەبەردەستماندایە نزیکەی ٦٠٠ ئەنداممان هەیە. بەڵام مەخابن ئێمە و ئەندامەکانمان ئاگاداری یەکتر نین. بەشێک لە ئەندامەکانمان بە داخەوە کۆچی دواییان کردووە، هەندێک لە ئەندامەکانمان کشاونەتەوە، هەندێک ئەندام لە ئەندامیەتی دوور خستراونەتەوە، لەگەڵ هەندێکیش پەیوەندییمان پچڕاوە.
بە مەبەستی ڕاستکردنەوەی هەموو ئەمانە و دووبارە دامەزراندنەوەی سیستەمی ئەندامێتی پێنی کورد، لە ڕێگەی ئەم پەیامەوە داوای هاوکاریتان لێدەکەین.
تکا لە هەموو ئەندامانمان دەکەین کە پەیوەندییان
بە ناوەندی پێنی کوردەوە هەیە، بەپێی ئەو شێوازەی لە خوارەوە دیاریمان کردووە نامەمان بۆ بنێرن و زانیاری خۆتانمان لەگەڵ نوێ بکەنەوە. هەروەها تکایە ئەم پەیامە بگوازنەوە بۆ ئەو ئەندامانەی تر کە ئێوە دەیانناسن و دەزانن پەیوەندییان لەگەڵ ئێمە پچڕاوە. دیارە ئەمەش سیستەمی کارکردنمان بەهێزتر دەکات.

وەک بەشی سکرتاریەتی پێنی کورد چاوەڕێی هاوکاری و پەیامەکانتانین.

ڕێکاری ناردنی پەیام بۆ پێن بەم شێوەیە:
ناونیشانی ئیمەیلەکەمان:

penakurdendam@gmail.com

تکایە لەسەردێڕی یان مژاری پەیام بنووسن:
ناو و پاشناوی خۆتان و دواتر (بۆ بەشی بوڵتەنی پێنی کورد
(JI BO BULTENA PENA KURD
تکایە ئەم بەشە بە هەردوو زاراوە بنووسن.

ناوەڕۆکی پەیام
ناو و پاشناو: …………………..
(کورتەیەک لە ژیاننامە)

شوێنی لەدایک بوون: ……………….
شوێنی نیشتەجێبوون: …………………
ناونیشان: (بەپێی خواستی خۆتان – ئەوانەی حەز دەکەن دەتوانن بنووسن، مەرج نییە)
تەلەفۆن: …………… (واتس ئەپ و تێلێگرام و سیگناڵ و هتد)
ئیمەیڵ:
بەرهەمەکانتان:
(بەرهەمی چاپکراو، ناویان، ساڵی چاپکردنیان، وێنەی بەرگەکانیان)

وێنەی خۆتان |: ………….
زمانی دایک: کورمانجی|سۆرانی|کرمانچکی| زازاکی|گۆرانی|هەورامی وهتد.

زمانی بیانی: ………….

ئەگەر سەرنجێکی تایبەتتان هەیە بۆ دەستەی ڕێوەبەری پێنی کورد: ……..
(ڕەخنە، پێشنیار، داواکاری و هتد)

تێبینی: تکایە هەموو کەسێک بە کوردی و زاراوەی زگماکی خۆی بۆمان بنووسێت.

سڵاو و سەرکەوتن
سکرتاریەتی گشتی پێنی کورد

Nameya dawî ya Mamoste Ferzad Kemanger

Werger: Dersîm Oremar

Car din silav nazdara min

Dema te ji min pirsî ji kîjan awazê hez dikî da ji min re bilorînî,  ji bo demekê ponijîm, bêdeng bûm, min hizra xwe ser û bin kir da bikaribim awaza ku hemû hestên min piştî demeke dirêj a dûrbûna ji te nîşan bide, bi lêv bikim.

Min xwest xweştirîn û aşiqanetirîn awazê hilbijêrim. Lê min hê navê awazê negotibû ku te awaza ”Nazdara Miryem” bi xweşî ji min re got, da têlên telefonê wan hemû hest û şahiya te û awaza nazdara Miryemê bigehîne dilê min.

 Pirsa te û awaza ‘Nazdara Miryemê’ hincetek bû ji bo nivîsandina wê dilnivîsê. Nameya ku dizanim bi caran dê vebibe û dê bê xwendin, lê hêvîdar im kesa dawî ku nameyê dixwîne tu bi xwe bî.   

 ‘Min berê xwe da awazên welatê xwe’

 Dilovana min; her strana ku min di hizra xwe de hilbijart, nîşanek ji sêdarê, ramûsana dawiyê, zilma çevsêner, qamçiya bê edaletiyê, cewra nêçîrvan û hêsirên dayikan tê de hebû.

 Ji vê tirsiyam ku tiliyên te bi lêketina wan hemû peyvên tije êş, ji jenînê rawestin. Min berê xwe da awazên welatê xwe.

 Min dît di muzîka me de jî şopa xwîn, bêhna barût û şopa postalên eskerî hene. Dîsan tirsiyam ku çavên te bigirîn û ji bo jenînê hêzek di destên te de nemîne.

 Min biryar da ji te re bêjim, tu bi xwe helbestekê binivîsî û awazeke tije hêvî biafirîne. Awaza ku bi dizî nestirin, hêdî di dil de neyê gotin û ji ber vê neyên girtin, awaza ku bi gotina wê, çavên me tije hêsir nebin û berê me nede çarçoveya wêneyên daliqandî yên li ser dîwar, û nebe sedema hilke hilka giriyana me.

Awaza ku bi gotina wê, bikarîn dest di destên hev de li dora agirê Newrozê, bi dengekî bilind biqêrin, bikenin, govendê bigrin û bi hev re awazê bêjin.

 Tenê ji bîr neke: noteya awazê ji bo keçikekê binivîse ku hez dike Maderê (dayik) weke ‘Dayê’ û Zen ê weke ‘Jin’ binivîse. Lê mixabin, mixabin nizane ku di siberojê de dema bû dayik, bi hêviya zayenda nêrbûnê li tovê rehima wê digerin.

 Ji bo keçikekê ku di welatê wê de, jin ji bo giheştina mafên sereke yên xwe lazim e hepsê bibînin.

Ji bo keçekê ku di siberoja mezinbûnê de, li pey wendahiyên xwe yên hêja, girtîgeh bi girtîgeh digere û ji bo vedîtina navê ezîzê xwe, di nava kesên zindî de, çavan li kaxeza li ser dîwarê girtîgehê digerîne.

Noteya awaza xwe ji bo kurekî binivîse ku dixwaze nan weke ‘Ekmek’ û avê binivîse ‘Su’. Lê mixabin, mixabin nizane ku sifreya vala ji nan a bavê wî yê karker bi tu ziman û peyveke tije nabe.

 ‘Ji bo dayika ku her roj gorek bê nav û nîşan himbêz dike, helbestekê binivîse’

Ji bo destên qelişî yên bavê wî, ji bo çavên ne ron yên dayika wî noteyekê binivîse ku mizgîniya nan be, noteya ku hizra feqîrî û newekheviya salên dûr û dirêj yên jiyana wî dubare neke.

Ji bo dayika ku bi salane çav li derî, li benda hatina zarokên xwe ye û hemû rojên pêncşeman goreke bê nav û nîşan û şikestî, dûr ji çavên xelkê  hembêz dike, helbestekê binivîse. Dayika ku bi salan e ji ber ewqas hêvî û wefadariya xwe, roj şermezar kiriye.

 Ji bo bavê ku bi dîtina her take dareke serwê, dikeve bîra tenêtî û xeribiya goristana ku bi salane zarokê wî di nav xwe de hilgirtiye û ji dûr ve çav lê birriye û hesreta giryaneke ji dil, li ser mezara zarokê xwe di dil de hiştiye.

Helbestekê ji xuşka ku hê jî hêviya şahiya di daweta birayê wê, li ser dilê wê giraniyê dike û her rojên înê û bi bihîstina dengê şadî û daweta xelkê re, li wêneyê toz girtî yê birayê xwe li ser dîwar dinêre û çavên wê ewrî dibin.

‘Bi min re, yan bê min here welatê min’

Dilovana min; bi min re yan jî bêy min, here welatê min. Giliyan neke ku zêde jê hez dikim, bawer bike ji bo min pareke ji vê cîhanê ye, naxwazim dewra wê dîwarekê bikêşim û ji cîhanê cuda bikim, lê êş û janên bêhejmar yên vî xelkî, girêdana bi welat re şirîntir dike.

Êşên ku bi salane di demar û rihên me û welatê me de cih xweş kiriye, janên ku hemzad û bi şêniyên wê re ye.

Awaza xwe hema li wê derê çêbike, lê bihêle tama tal a xizaniyê rîtma wê be. Helbesta xwe hema li wê derê binivîse, lê bihêle bila li ser bingeha hêvî û dinyayeke wekhev be.

Li wêderê; di nava çiya û daristanên berûyan de ku take piştîvan û hevalên xelkê welatê me ne, li kêleka rûbarên ku hêsirên negiryayî yên xelkê ji nav dilê çiyayan heya cihên dûr dibe, ku di tenêtî û deryayeke dûr de bigirî, rûnê û awaza xwe biafirîne.

Li wê derê, bi min re yan jî bêy min, vê hemû mezinahî û bedewiyê weke girêdana me bi welatekî re, ku hemû carê du zindiyên êşê ye, welatê ku zarokên wê ji bo êşkişandinê bejna wan bilind û mezin dibe. Rûnê; Li şûna min dest dane ser xaka welatê min û di guhê wê de bêje:

‘ Ey xaka mak

Ey dayika welat

Li vir;

Di dilê te de

Hestî û bîranînên bav û kalên min veşartîne

Li vir;

Ejdad, kalik û zarokên min hatine definkirin

Hey welatê min

Ey dayika bav û kalên min,

Xweziya car din bedewiyên te his bikim

Li xweşikbûna te binêrim,

Tevlî bêdengiya te bibim

Xweziya min bikarîba êşên te bikewînim

Û

Hêsirên te bigirîm

xweziya…’

Bi hêviya car din dîtina te û hilatina Rojê

Ferzad

Girtîgeha Êvîn-Benda Heft

Wergera ji farsî: Dêrsim Oremar

Jêrnivîs:

Name cara pêşîn bi deng û bi zimanê farsî di ajansa NNSROJ de hatiye weşandin.

Di 9’ê Gulana 2010’an de rejîma Îranê 5 girtiyên siyasî yên kurd li girtîgeha Êvîn a Tehranê bi darve kirin. Mamoste Ferzad Kemanger, Şîrîn Elemhulî, Ferhad Wekîlî, Elî Heyderiyan û Mehdî Îslamiyan bi cezayê dijbertiya bi xwedê re hatin darvekirin.