Di kongreya PENa Navneteweyî de êrişên li ser saziyên kurdan ket rojevê

/in

NAVENDA NÛÇEYAN – Di 90’emîn Kongreya Giştî ya Salane ya PENa Navneteweyî de li ser mijarên êrişên li ser kurdan, çanda wan û mafên wan nîqaş hatin kirin. Nûnerê PENa Kurd Remezan Tunç li ser navê PENa Kurd tevli kongreyê bû.

PEN a Navnetewî di sala 1921’î de li Londonê hate avakirin. Ji sed salî zêdetire (103 sal) ku PEN a Navnetewî mafê ifadekerina azad û nivîskara diparêze. Zêdetirî di 90 welatî wekî 130 navendê PEN ê hene. Yek jî ji van navendan Navenda PENaKURD e. Kurdish PEN an jî PENa KURD jî sala 2024’an de beşdarî civîna PEN a Nevanetewî ya li Oxford’e dibe ku dê di navbera rojên 24-27 îlonê de pek were.

Civîna PEN a Navnetewî bi başdarbûyana gelek Navendên PEN’ê destpêkir û mijarên sala 2024’an piranî di derbarê “Nivîskarên di Cîhaneki bin Şerde” hatiye diyarkirin. Di roja yekem de 4 komîteyên PEN’ê komxebatên xwe li dar xistin. Komîteya Nivîskarên di Girtîgehan de, Komîteya Nivîskarên Jin, Komîteya Nivîskarên ji Bo Aşîtiyê, Komîteya Mafên Lingustîc û Wergeriyê xebat û raporên xwe pêşkeş kirin. Di nav van xebat û raporan de derbarê nivîskarên girtî wek Îlhan Sami Çomak, Selahattin Demirtaş û Nedim Turfent hatin bi bîr anîn.
Di heman demê de bi diruşmeya “wêje sînor nas nake” ew ê xebat bên meşandin.
Di xebatên tevahî komiteyan de rewşa nivîskarên bin rewşa xetere û girtî de ne wê bê nîqaşkirin. Di heman demê de ji bo dengên azadiya ifadekerinê bilind bibe nivîskarên gelek deveran beşdarî civînan dibin.

Di sala 2024 piranî rewla şerê li Ukrayna, şerê li Gazeyê çiqas mijarên rojevê bin, rewşa şerê Kurdistan û rewşa erîşên li ser sazî û dezgeyên zimanê Kurdî jî di rojeva PEN a Navnetewî de ye.

Serokê PEN a Navnetewî jî bi xwe Kurdê Anatoliya Navîn e. Burhan Sonmez nivîskarekî bi nav û deng e, navdariya kesayete wî jî bi nivisên Kurdî û Tirkî ye.

PEN a Navnetewî di civîna 27’ê îlonê-1’ê Cotmeha 2022’an de ji bo Zimanê Kurdî li Tirkiyê bibe Zimanê Fermî û Perwerdehî yê nîqaş da meşandin.

Di Civîna Komîteya Nivîskarên ku di Girtîgehan de PENa Kurd rewşa nivîskarên girtî anî ziman û li ser mînakên wek Îlhan Sami Çomak, Selahattin Demirtaş sekinîn. Di van mînakan de şert û mercên rewşenbîrên Kurd ku di bin zextan de xebatên xwe dimeşînin anî rojevê.
Rewşa êriş û tûndiyên li ser Kurdan û xebatên Kurdî, ku di nav van rojên dawî de qewimîye ji aliyê nûnerê PENa Kurd hat ziman. Her wiha erişên ser MED-DER’ê, Enstituya Kurdî, Weşanxaneya Payîzê û kesên ku di van serdegirtina hatine binçavkirin hatin behskirin.

Daxwaza kampanyayên hevpar hate kirin

Di Civîna Koma Tevger ya Tirkiyeyê de mafê axaftinê bi PENa KURD hate destpêkirin. Di destpekê de rewşa zimanê Kurdî û nivîskarên Kurd dîsa hate ziman. Ji bo erîşên li ser ziman, çand, nivîs û nivîskarên kurd têkeve rojevê daxwaza kampanyayên hevpar hate kirin. Bi endamê desteya rêveberiya PEN Internationalê Ege Dundar re rewşa nivîskarên ciwan û xebatên hevpar hatin nikaşekirin.

Êrişên li ser saziyên zimanê Kurdî ket rojevê

Di Civîna Komîteya Mafên Linguistîk û Wergeriyê de dîsa PENa Kurd daxwaz a piştgiriya ji bo zimanê Kurdî bibe zimanê fermî û perwerdehiyê kir. Li ser navê PENa Kurd daxwaza desthevgirtina PEN Internationalê hat kirin. PENa Kurd êrişên li ser saziyên zimanê Kurdî xist rojevê û daxwaz kir wek êrişên li ser mafên mirovahî yên linguîstîk bên binavkirin û piştgirî ji bo kampanyayan hate xwestin.

Hevdîtinê Serpiya û rû bi rû

Naskirin û Hevdîtina bi Serokê PEN a Belçîkayê re (Dr. Marion Wisinger): Xebatên hevpar, derfet û îmkanên hevpariyê hatin nikaşekirin.

Naskirin û Hevdîtina bi Serokê PEN a Avusturya re: Rojên wêje û çanda Kurdî organizekirin û danasînên li Viyanayên hatin nikaşekirin.

Naskirin û Hevdîtina bi Dikrektorê PEN Amerîkayê re: Dr. Karin D. Karleker, piştgriyên ji bo nivîskarên Kurd û derfetên xebatên hevpar hatin nikaşekirin.

Naskirin û Hevdîtina bi PEN Norwêc û PEN Galler re: Piştgriyên ji bo şopandina dozên li hember nivîskarên Kurd hate nikaşekirin. Hewldanên ji projeyên derbarî Zazakî û imkan derfetên PEN a Norwêcê hatin nirxandin.

(https://static1.squarespace.com/static/628f9ae10b12c8255bd8814d/t/63ecd2ba6d3cd940a83c01d5/1678794302620/Resolution-on-Kurdish-language-and-culture-in-Türkiye-2023-ENG)

Di xebatên sala 2024’an de jî ev daxwaz di Komîteya Mafên Linguistîk û Vergeriyê de hate rojevê û ji bo dengê vê daxwazê li pergala navnetewî belav bibe dê çalakî, kampanya û xebat bên meşandin.